Tăng giá tiền đồng, coi chừng khủng hoảng

15:18 13/03/2008
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Trước việc tiền đồng có khả năng lên giá mạnh so với đô la Mỹ, hiện đang có nhiều ý kiến khác nhau. Một bên cho rằng việc tiền đồng lên giá sẽ góp phần kiềm chế lạm phát; bên kia đưa ra những lập luận ngược lại. Xin giới thiệu ý kiến của hai chuyên gia kinh tế và mong nhận được các ý kiến đóng góp khác.

Gần đây, có những ý kiến cho rằng nên cho phép tiền đồng tăng giá hơn nữa so với đô la qua việc mở rộng biên độ dao động cho tiền đồng để kiềm chế lạm phát. Liệu việc tăng giá tiền đồng có thể mang lại lợi ích như vậy?

Lý thuyết: tăng giá đồng nội tệ có khả năng kiềm chế lạm phát

Có một số lý thuyết ủng hộ cho việc tăng giá đồng nội tệ để giúp hạn chế lạm phát. Đầu tiên, là lý thuyết liên quan đến vấn đề “nhập khẩu lạm phát”. Theo lý thuyết này, nếu tiền đồng tăng giá tương đối so với đô la Mỹ thì giá các mặt hàng nhập khẩu thiết yếu như xăng dầu, máy móc, nguyên liệu sản xuất sẽ giảm đi tương đối khi tính theo tiền đồng. Ví dụ như giá một chiếc máy 1.000 đô la, nếu tỷ giá đô la là 16.000 đồng thì sẽ có giá 16 triệu đồng, nhưng nếu tiền đồng tăng giá lên 1 đô la đổi 15.000 đồng, giá chiếc máy chỉ còn 15 triệu đồng. Nhờ vào việc các nguyên liệu nhập khẩu đầu vào trong nền kinh tế giảm đi khi tiền đồng lên giá, giá đầu ra sẽ giảm, và do đó làm giảm mặt bằng giá cả. Mặt khác, việc tiền đồng lên giá sẽ khiến hàng nhập khẩu trở nên rẻ hơn và cạnh tranh hơn, tạo áp lực buộc các nhà sản xuất trong nước phải giảm giá theo để giữ thị phần, và do đó cũng góp phần khiến mặt bằng giá cả trong xã hội giảm xuống.

Thứ hai là lý thuyết “bộ ba bất khả thi”. Lý thuyết này chỉ ra rằng không thể vừa ổn định tỷ giá vừa tự do hóa tài khoản vốn mà vẫn giữ được chính sách tiền tệ độc lập để theo đuổi mục tiêu ổn định giá cả hay lạm phát. Như vậy, muốn đạt được hiệu quả chính sách tiền tệ độc lập để chống lạm phát thì buộc lòng phải cho tỷ giá linh hoạt. Tỷ giá linh hoạt thì không cần phải quan tâm đến nghĩa vụ mua đô la vào và tăng cung tiền đồng ra thị trường, nhờ đó tăng hiệu quả của các chính sách tiền tệ để chống lạm phát (như tăng lãi suất, phát hành tín phiếu trên thị trường mở).

Thứ ba, trong một trả lời gần đây của Giáo sư Robert Mundell trên tạp chí Far Eastern Economic Review, có nêu trường hợp của Trung Quốc. Khi đồng tiền nào được dự đoán sẽ tăng giá mạnh, người dân sẽ có nhu cầu sở hữu tài sản tài chính định giá bằng đồng tiền đó hoặc đem đồng tiền đó đi gửi ngân hàng chứ không đem đi tiêu dùng, mua hàng hóa, nhờ vậy mà áp lực tăng giá không xuất hiện.

Như vậy, về mặt lý thuyết, có nhiều yếu tố cho thấy tăng giá đồng nội tệ có thể giúp kiểm soát lạm phát. Tuy nhiên, đó là lý thuyết, còn điều hành chính sách từng quốc gia là vấn đề thực tiễn. Vậy thực tiễn Việt Nam có cho phép điều đó xảy ra không?

Thực tế ở Việt Nam

Chúng tôi cho rằng tiền đồng tăng giá “giết chết” doanh nghiệp trong nước, tạo gánh nặng cho người nghèo nhưng chưa chắc tác động đến giảm lạm phát.

Vấn đề thứ nhất phải đặt ra là liệu việc tiền đồng tăng giá khiến giá hàng nhập khẩu khi tính bằng tiền đồng rẻ đi có giúp ích gì cho kiểm soát lạm phát hay không? Chưa hẳn. Chúng ta cần chú ý là không phải cứ giá nguyên liệu, máy móc nhập vào rẻ thì giá bán hàng hóa tiêu dùng đầu ra cũng sẽ rẻ đi. Khi mà hệ thống phân phối bán lẻ trong nền kinh tế còn nhiều bất cập và cạnh tranh thực sự còn chưa tồn tại trong nhiều ngành kinh doanh tại Việt Nam thì không thể nói chắc được điều này. Trong điều kiện người dân kỳ vọng lạm phát còn cao, người bán vẫn có thể duy trì một mức giá bán cao cho sản phẩm đầu ra, khiến mặt bằng chung giá cả xã hội không giảm xuống. Cứ nhìn mặt bằng giá sữa và giá thuốc cũng có thể thấy tín hiệu của vấn đề này.

Thứ hai, trong điều kiện thực tế Việt Nam hiện nay, chúng ta nhập khẩu máy móc thiết bị, nguyên vật liệu sản xuất là để phục vụ sản xuất ra hàng gì là chính, hàng tiêu dùng hay hàng xuất khẩu? Nếu là sản xuất ra hàng xuất khẩu thì lợi ích của việc nhập rẻ máy móc thiết bị sẽ hoàn toàn bị xóa bỏ vì khi đồng nội tệ lên giá thì việc xuất khẩu sẽ gặp khó khăn hơn (tin tức từ các doanh nghiệp xuất khẩu trong những ngày gần đây cho thấy rất rõ điều đó). Chúng ta tăng giá đồng nội tệ nên chi phí máy móc, nguyên vật liệu cho sản xuất rẻ đi, nhưng bù lại, giá hàng xuất khẩu khi quy đổi từ giá tiền đồng sang giá đô la tăng lên, như vậy chúng ta có thể mất thị phần. Chi phí sản xuất rẻ đi nhưng xuất hiện nguy cơ mất thị phần do giá bán mắc hơn - cái nghịch lý như vậy sẽ giúp ích gì cho nền kinh tế và doanh nghiệp?

Về mặt xã hội, tiền đồng lên giá sẽ đẩy doanh nghiệp xuất khẩu và người nông dân đến trước một loại rủi ro tỷ giá không thể lường hết hậu quả, đó là rủi ro cạnh tranh do tỷ giá (economic exposure), hay nói cách khác là khả năng thiệt hại về doanh thu, mất thị phần do biến động tỷ giá gây ra (hàng nhập rẻ hơn chiếm thị trường). Hiện các doanh nghiệp và nông dân trong nước đang chịu gánh nặng rất lớn từ lãi suất cao, chi phí lớn, nay lại thêm rủi ro này. Như vậy, thực thi chính sách đồng nội tệ cao lúc này là tạo thêm gánh nặng cho người nghèo, và khiến khoảng cách giàu nghèo càng lớn hơn (người giàu được xài hàng rẻ hơn còn dân nghèo thì bị phá sản!). Buộc doanh nghiệp trong nước phải đối đầu với áp lực cạnh tranh lớn hơn vào lúc khó khăn này, là “giết” người ta chứ không phải là nâng cao cạnh tranh.

Xét về cấu trúc nhập khẩu của chúng ta, hiện nay khoảng 70% hàng nhập của Việt Nam là máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, trong đó một phần không nhỏ nhập từ các nước không thuộc công nghệ nguồn. Nhìn về khía cạnh cấu trúc hàng tiêu dùng nhập khẩu, chúng ta còn nhận thấy khi tiền đồng tăng giá thì gần đây những mặt hàng xa xỉ như ô tô đắt tiền tăng lên rất nhanh. Như vậy, tiền đồng tăng giá có thể khiến chúng ta sớm trở thành bãi rác công nghệ và là nơi tiêu thụ hàng xa xỉ của thế giới, chứ không phải là giải quyết lạm phát hay kích thích nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tăng giá tiền đồng: làm trầm trọng thêm thâm hụt thương mại

Một nguyên nhân gây khủng hoảng kinh tế châu Á năm 1997 mà nhiều người thường bỏ quên là thâm hụt tài khoản vãng lai quá lớn của một số nước, nhất là khi so với dự trữ ngoại hối.

Với việc cán cân thương mại của Việt Nam hiện tại chiếm phần quan trọng trong cán cân tài khoản vãng lai, việc tiền đồng vốn bị định giá cao theo tỷ giá thực, nay nếu lại bị làm cho tăng giá “mạnh” thì e rằng sẽ tác động xấu đến cán cân thương mại, làm tăng nhập siêu và do đó làm tài khoản vãng lai xấu đi. Hiện chúng ta từ chối mua đô la vào, không chịu gia tăng dự trữ ngoại hối mà tài khoản vãng lai xấu đi thì lấy gì mà trả khoản thâm hụt cho nước ngoài?

Barclay Capitals, thành viên của Barclay Bank, trong năm ngoái, khi đánh giá cao triển vọng của Việt Nam , cũng tỏ ra quan ngại về cán cân thương mại ngày một xấu đi, nhưng họ tin tưởng rằng dòng vốn nước ngoài sẽ giúp bù đắp cho phần thâm hụt vãng lai. Nếu vì một lý do nào đó, dòng vốn nước ngoài chững lại (chúng ta không thể biết chắc điều gì sẽ xảy ra cho dòng vốn thế giới trong điều kiện thiếu ổn định toàn cầu như hiện nay) thì lấy gì bù đắp khoản thâm hụt ngày càng gia tăng? Cách tốt nhất vẫn là cố gắng làm giảm thâm hụt bằng cách kích thích tăng xuất khẩu nhanh hơn nhập khẩu hay tăng dự trữ ngoại hối để tự bảo vệ.

Hiện nay, đã có nhiều dấu hiệu khủng hoảng xuất hiện ở Việt Nam như hệ số ICOR cao, đầu tư công không hiệu quả, vay nợ chéo, bong bóng tài sản và hệ thống ngân hàng đứng trước nguy cơ dễ đổ vỡ (đang có thiếu hụt thanh khoản cục bộ). Nay “tuyển” thêm một nhân tố là thâm hụt vãng lai ngày càng cao vào “đội hình gây khủng hoảng” bằng cách làm tăng giá đồng nội tệ qua đó làm trầm trọng mầm mống khủng hoảng thì cần phải suy tính thiệt hơn.

GS.TS. Trần Ngọc Thơ - Hồ Quốc Tuấn - (Thời báo Kinh tế Sài Gòn)

Việt Báo
contentlength: 13604
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Cô gái đánh tráo iPhone 7 nhanh như chớp tại cửa hàng điện thoại
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ KINH Tế NÓNG NHẤT

Chu tich BIDV Tran Bac Ha bi bat va nhung he luy

Chủ tịch BIDV Trần Bắc Hà bị bắt và những hệ lụy

Sau vụ rúng động tin bầu Kiên bị bắt và thị trường tài chính chao đảo hồi tháng 8/2012 thì mới đây, chiều ngày 21/02/2013, thị..

Doi 100 Usd phat 90 trieu

Đổi 100 Usd phạt 90 triệu

Một người dân ở Cần Thơ đã bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lên tới 90 triệu đồng chỉ vì đổi tờ 100 USD tại tiệm vàng.