Tản mạn Vân Phong!

10:23 12/12/2015
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Vân Phong (Khánh Hòa) nổi tiếng không chỉ bởi phong cảnh đẹp, mà còn có những chuyện lạ, chuyện độc!

Xưa, khám phá Vân Phong, trong tác phẩm “Xứ Trầm Hương”, nhà thơ – nhà nghiên cứu Quách Tấn cứ bâng khuâng: “Không biết vịnh do tên núi mà ra hay núi theo tên vịnh mà cải”. Chả là, có thời, các nhà văn hóa tranh cãi tên khai sinh của vịnh: Vân Phong hay Văn Phong? Có người khăng khăng quan điểm Văn Phong, bảo: Vân là mây, Phong là gió, đều là hai thứ trời làm ra. Còn Văn là người, Văn cũng là lắng nghe. Văn Phong là nghe gió, tức là người nghe trời bảo. Thực ra, về tự dạng, Vân Phong được diễn trong Đại Nam Nhất Thống Chí, Vân nghĩa là “mây”, riêng chữ Phong không phải “gió”, mà là “đỉnh núi”, vì chữ Phong (hán tự) có bộ sơn. Như vậy, nghĩa của Vân Phong là “đỉnh mây”, thời nhà Nguyễn đặt cho núi Hòn Khói, sau được dùng chính thức để gọi vịnh Vân Phong - một vịnh biển lớn giới hạn phía đông bán đảo Hòn Gốm, phía tây bờ biển Vạn Ninh, phía nam bờ biển bán đảo Hòn Hèo. Vậy mới hay, vịnh không hang động, càng đi càng mênh mông, mênh mông mà rất gọn!

…Tôi đã đi qua những chái lều đơn sơ trong một ngôi làng nhỏ, làng nằm heo hút trong vịnh thuộc bán đảo Hòn Gốm, có lẽ đó là ngôi làng nhỏ nhất trên thế giới. Bữa ấy xâm xẩm, thủy triều mơn man ba đào trên những ghềnh đá phất phơ bướm vàng. Sóng trườn mình vào tận làng, làng trên bãi Sơn Đừng, chỉ có 11 hộ người dân tộc thiểu số Đàng Hạ sinh sống, biệt lập, chon von tựa gò nổi chấm phá giữa trùng dương vời vợi. Nơi đây, chỉ cần đào cái hố nhỏ cách mặt biển sải tay, nước ngọt sẽ dâng lên, vô tận. Nước ngọt thật sự, chẳng khác nước giếng trong đất liền. Mặc dù cách đó dăm bảy bước chân, nước biển vẫn mặn chát. Đó là món quà kỳ lạ mà thiên nhiên ban tặng Sơn Đừng. Nhờ vậy, những ngư dân trong làng vẫn hồn nhiên tồn sinh từ đời này sang đời khác.

Khi ban mai còn quấn tím những gốc điều cổ thụ, phương đông chưa kịp rạng, ngót giờ đồng hồ tôi đã gói trọn Sơn Đừng, gói trọn cả câu chuyện bà con Đàng Hạ kể về vua Gia Long tìm ra nguồn nước ngọt. Gói trọn cả cuộc khảo nghiệm lý thú và đầy trăn trở của các chuyên gia kinh tế, các nhà quản lý để quy hoạch bền vững Khu kinh tế Vân Phong rộng 150 nghìn cây số vuông với những cầu cảng, kho chứa xăng dầu ngoại quan quy mô lớn nhất Đông- Nam Á.

Và chuyện ở khu kinh tế có diện tích rộng gấp đôi tỉnh Bắc Ninh này còn chông chênh lắm!

Vài vạt nắng nhợt nhạt phong phanh theo những cơn tùy phong ẩm ướt hơi muối biển phủ xuống Đầm Môn. Làng chài Vạn Thắng trong chạng vạng hoàng hôn đổ bóng chênh vênh dốc dác từ rừng dương xơ xác kéo dài tới mép biển. Lèo tèo thuyền thúng khô khỏng nằm úp rụp giữa cơ man doi cát trơ trọi. Lác đác người. Từng tấm lưng trần đỏ au vùi hỗn độn vào đống ngư cụ chất bên mép chòi. Chòi lợp lá dừa, chon von tựa cụm cỏ lông chông, mỗi khi trở gió lại rung lên phần phật, nghiêng ngả. Nghiêng ngả như cuộc đời con người ngụ cư nơi đây, triền miên thế hệ này sang thế hệ khác. Sống tạm!

Giờ, cảnh ấy sắp đến hồi quá vãn! Những dự án kinh tế lớn đã tới Đầm Môn, những con đường không có đường nay loang loáng bê-tông, những bến nước lơ thơ tán dừa đã thành “bình địa”. Và cái thuở sống tạm ắt tạm qua đi! Song, nhiều cuộc đời chưa biết trôi về đâu, bởi họ không sở hữu bất cứ thứ gì có thể gọi là… chính thức.

…Mười tám cây số từ chân đèo Cổ Mã tới Đầm Môn, bên biển động, bên lổm nhổm nhà và bãi rác. Trống hoác. Nhà để chui vào ban đêm, ban ngày không người. Gọi nhà cho sang, kỳ thực chỉ đôi ba mảnh gỗ tạp ghép lại làm kèo cột, lây phây phên nứa, lua tua lá dừa, thông thống, trưng dụng vài thứ xoong nồi, chăn chiếu sinh hoạt lẻ tẻ. Người ở bãi rác rất đông, già trẻ đủ cữ, nhặt nhạnh bới móc. Giờ đó đương chiều! Chiều, thanh niên khỏe mạnh đi biển, gần bờ, một bộ phận khác chuyên bòn mót những phế phẩm khắp nơi công ty vệ sinh công cộng dồn về. Xưa, bà con gọi chốn này là bán đảo Hòn Lớn. Cái cơ cực bần hàn, cái giông gió lê thê bão lốc được xướng trong ca dao: Ngó ra Hòn Lớn ba lần/Thấy anh ở trần trong dạ xót xa! Dẫu rằng, Vân Phong đã mở cửa đón cảng nước sâu và cầu tàu tầm cỡ thế giới, thì người làng chài vẫn cám cảnh ấy lắm!

Lê Văn Hoàng - một công dân “nhảy dù” ở Đầm Môn vừa dựng chòi cách đây hơn năm. Quãng đó thời gian, Đầm Môn từ làng chài nghèo khổ nhỏ nhắn thanh bình bước vào sự xáo trộn vì những dự án lớn. Hoàng có ba đứa con với một người vợ không chính thức khi anh bôn ba làm ăn vùng duyên hải Nam Trung Bộ. Hơn năm trước, “tổ chim tạm” đó bể vỡ, người đàn ông 33 tuổi quen nghề chài lưới một mình ẵm ba đứa con lít nhít trở về quê cũ. Dưới đồi dương, trong căn lều lợp lá, Hòn Lớn lại đón thêm một gia đình không chính thức. Và hơn năm trời, Hoàng kịp gá đời với một sự không chính thức nữa - người vợ thứ hai. Thế rồi… ! Giọng Hoàng chát đắng: Vợ em cũng mới bỏ đi, khổ quá cô ấy không chịu nổi. Mấy bữa nay, chính quyền cho người xuống thúc ép dỡ nhà. Ở tạm thôi, sớm muộn cũng phải dỡ à, nhưng dỡ nhà thì bây giờ đi đâu?

Mươi tháng trước, chính quyền Vạn Thắng ra quân xóa nhà tạm, giải tỏa mặt bằng, giao đất cho các dự án Khu kinh tế Vân Phong, nhưng hiệu quả chẳng mấy khả quan, bởi người như Hoàng ở đây nhẩm sơ sơ cũng tới hàng nghìn. Về đâu, đó là bài toán khó khi những công dân này không có hộ khẩu ở địa phương.

Đêm sương thương vương, bóng sáng lòa nhòa le lói thăm thẳm trong rừng dương thâm trầm gió. Những dãy lều ven đầm chỉ còn ánh mắt hanh hao của người già, phụ nữ và trẻ nhỏ. Đàn ông đã nhập vào biển lúc hoàng hôn!

Đến chuyện những công dân chính thức! Dĩ nhiên, họ khá hơn những người không chính thức! Khá hơn ở khía cạnh họ có vài thứ sở hữu nên được quyền “đòi hỏi”! Tôi nghĩ vậy!

Tờ mờ sáng tới mịt mùng tối, ngày nối ngày, bề ngoài, làng biển được phủ lên phong thái đủng đỉnh, an nhàn nhưng càng đi sâu, càng bàn, càng ngẫm thì càng lộ dần sự tạm bợ, lộn xộn. Trước đây, để có đầu ra cho dân định cư lâu đời ở Đầm Môn, tỉnh Khánh Hòa đã quy hoạch khu tái định cư Vĩnh Yên, có sức chứa khoảng 500 hộ, trả mặt bằng cho xây dựng cảng trung chuyển công-ten-nơ quốc tế. Tổng thể quy hoạch của Đầm Môn đã an định, song phê duyệt chi tiết từng phần vẫn còn lùng nhùng mù mờ. “Chúng tôi đều quen nghề đánh bắt chế biến thủy, hải sản, nhưng ở đây, các cảng cá, trường học, trạm xá, khu dân cư chưa thấy chuyển động. Vậy, định hướng cho cuộc sống mới của bà con sẽ được chính quyền quan tâm ra sao?”- ông Lê Xem, một hộ dân ở Đầm Môn tâm sự. Dù cảng nước sâu được triển khai ở quy mô nào, thì chắc chắn ngư trường của khu dân cư với bờ biển trong sạch mà họ đang nuôi cá, tôm hùm lồng bè sẽ bị ảnh hưởng. Và tất yếu, cuộc sống của ngư dân sẽ càng co cụm lại, thậm chí có thể bị loại ra ngoài sự phát triển đó để nhường chỗ cho các dự án lớn. Đoàn Giám sát môi trường của Quốc hội từng làm việc với lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa cảnh báo, Khu kinh tế Vân Phong cần xây dựng mục tiêu môi trường cụ thể cho các hạng mục, nhất là phương án chống sự cố tràn dầu, bảo đảm đời sống ổn định cho người dân!

Đổi thay ở Vân Phong, cái được cái mất, ấy là quy luật! Nhưng là quy luật có thể điều chỉnh!

Khuya. Trời neo dầy sao thả từng vạt sáng phù du xuống những nếp chòi huyễn hoặc. Giờ này, ngư dân đất liền đang cần một tiếng “vĩ thanh” cho những con thuyền quanh quẩn ven bờ. Ngư dân nhớ khơi xa, nhớ ngư trường rộng lớn, họ đang cần hướng đi mới mà không mất nghề, cần lắm!

… Xa xa, những công trình chộn rộn thanh âm đập lên vách đá rồi loang vào bụng biển. Đèn giăng giăng, giữa nước trời tú vĩ, vịnh Vân Phong chỉ còn nét tuyệt diễm mơ hồ, liêu trai hư ảnh, chống chếnh đến nao lòng! Bài và ảnh: Chúng Thị Hằng

VietBao.vn
contentlength: 10325
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

VẤN ĐỀ KINH Tế NÓNG NHẤT

Chu tich BIDV Tran Bac Ha bi bat va nhung he luy

Chủ tịch BIDV Trần Bắc Hà bị bắt và những hệ lụy

Sau vụ rúng động tin bầu Kiên bị bắt và thị trường tài chính chao đảo hồi tháng 8/2012 thì mới đây, chiều ngày 21/02/2013, thị..

Doi 100 Usd phat 90 trieu

Đổi 100 Usd phạt 90 triệu

Một người dân ở Cần Thơ đã bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lên tới 90 triệu đồng chỉ vì đổi tờ 100 USD tại tiệm vàng.