Quản lý doanh nghiệp quốc doanh như thế nào?

17:28 06/05/2005
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Xây dựng cơ chế quản lý doanh nghiệp quốc doanh thực ra không phải là vấn đề mới. Luật Doanh nghiệp nhà nước đã ghi nhận “quyền tự chủ của doanh nghiệp”. Đó chính là định hướng cơ chế quản lý cần xây dựng.

Tiếc rằng lâu nay do chúng ta tập trung vào việc chuyển đổi loại hình tổ chức doanh nghiệp nhà nước, việc xây dựng cơ chế như vậy chưa được đặt đúng tầm của nó, cho nên nội dung khái niệm này không được cụ thể hóa thành cơ chế thực tế.

Bởi vậy mới xuất hiện mâu thuẫn giữa khái niệm “quyền tự chủ của doanh nghiệp” với cơ chế quản lý thực tế gò bó và triệt tiêu động lực đối với doanh nghiệp, đến mức nhiều giám đốc đặt câu hỏi: ai là chủ doanh nghiệp?

Vì giám đốc là người điều hành doanh nghiệp, nên cơ chế quản lý doanh nghiệp thực tế phải chăng chủ yếu là cơ chế quản lý đối với giám đốc. Và quyền tự chủ của doanh nghiệp phải chăng thực tế là quyền tự chủ của giám đốc.

Nếu suy nghĩ theo hướng này, có thể thấy những vấn đề cơ bản xây dựng cơ chế quản lý quốc doanh trùng hợp với những vấn đề liên quan đến cơ chế thuê giám đốc đang được xây dựng.

Trong các đề án thuê giám đốc có hai vấn đề lớn: (1) Thuê người Việt hay người nước ngoài; (2) Quyền hạn, trách nhiệm, quyền lợi của giám đốc thuê.

Nếu coi cơ chế quản lý doanh nghiệp thực chất là cơ chế quản lý giám đốc thì vấn đề đầu tiên phải giải quyết là tuyển chọn giám đốc. Vấn đề tiêu chuẩn giám đốc và quy trình tuyển chọn bảo đảm khách quan được đặt ra. Nếu giải quyết được những vấn đề này thì sẽ không còn chuyện phân vân giữa giám đốc nội và ngoại nữa.

Tiếp đến là vấn đề cơ chế vận hành. Nếu coi quyền tự chủ của doanh nghiệp cũng là quyền tự chủ của giám đốc và có thể diễn đạt bằng công thức: Quyền tự chủ (của giám đốc) = quyền hạn + trách nhiệm + quyền lợi (của giám đốc).

Quyền hạn có nhiều nội dung như quyền tổ chức và thực hiện các dự án, các kế hoạch kinh doanh, quyền tổ chức và điều hành bộ máy, quyền tuyển dụng và sa thải nhân viên, quyền trả lương… Nguyên tắc là quyền hạn phải đủ rộng để giám đốc có thể chủ động quyết định kinh doanh khi có thời cơ, song để ngăn ngừa lạm quyền và lộng quyền. Quyền hạn cũng phải có mức độ, được xác định và điều chỉnh dần trên cơ sở thực tiễn.

Quyền hạn phải gắn với trách nhiệm và quyền lợi là hai yếu tố vừa tạo động lực, vừa điều tiết việc sử dụng quyền hạn. Trách nhiệm và quyền lợi bao gồm cả mặt tinh thần và mặt vật chất, phải minh bạch và có thể tạo được động lực và điều tiết sử dụng quyền hạn, trong đó rất cần quan tâm đến mặt vật chất. Lương phải cao, bổng (thưởng) phải hậu.

Một giám đốc giỏi rất đáng được đề cao, được tôn vinh vì đó là những phần tử ưu tú của xã hội. Thu nhập của giám đốc không nên khống chế bằng mức thu nhập của quan chức, dù là quan chức cao cấp.

Tuy nhiên, trong trường hợp doanh nghiệp thua lỗ, giám đốc không chỉ mất uy tín, bị hạ lương, mất thưởng, mà còn phải gánh chịu một phần thua lỗ. Cho nên, khi nói tới trách nhiệm, không chỉ phải xét về ý thức chịu trách nhiệm, mà còn phải xét về khả năng chịu trách nhiệm nữa.

Để gắn được quyền hạn, trách nhiệm, quyền lợi, lại còn phải có cơ chế giám sát khách quan (kiểm tra, thanh tra, kiểm toán), bảo đảm xác định đúng kết quả kinh doanh, không để xảy ra tình trạng lãi giả lỗ thật, cố ý thổi phồng thành tích, giảm thiểu thiếu sót, như đã xảy ra trong thực tế.

Những điều nêu trên cho thấy xây dựng cơ chế quản lý doanh nghiệp quốc doanh phải được đặt ra như một vấn đề cấp bách. Nó sẽ đụng chạm tới nhiều lĩnh vực vượt khỏi phạm vi kinh tế: những đổi mới đồng bộ trong phương thức quản lý của Nhà nước và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với các doanh nghiệp.

Đây cũng là cuộc đấu tranh không kém gay gắt, không chỉ giữa tư duy cũ với tư duy đổi mới, mà còn giữa những quyền lợi bị đụng chạm từ nhiều phía khác nhau, nhưng nếu không giải quyết được thì quá trình đổi mới khu vực quốc doanh sẽ vẫn còn nhiều vướng mắc.

Theo TBKTSG

contentlength: 5932
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Video: 21 tấn phế phẩm cà phê nhuộm bột pin được thu giữ
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ KINH Tế NÓNG NHẤT

Chu tich BIDV Tran Bac Ha bi bat va nhung he luy

Chủ tịch BIDV Trần Bắc Hà bị bắt và những hệ lụy

Sau vụ rúng động tin bầu Kiên bị bắt và thị trường tài chính chao đảo hồi tháng 8/2012 thì mới đây, chiều ngày 21/02/2013, thị..

Doi 100 Usd phat 90 trieu

Đổi 100 Usd phạt 90 triệu

Một người dân ở Cần Thơ đã bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lên tới 90 triệu đồng chỉ vì đổi tờ 100 USD tại tiệm vàng.