Phổ cập tài chính: Phát triển tiên phong dịch vụ thanh toán

13:17 08/06/2017
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Phổ cập tài chính là một trong những chủ đề đang được ưu tiên thảo luận trong chương trình nghị sự của các nhà lãnh đạo toàn cầu, tổ chức quốc tế cũng như chính phủ tại các diễn đàn đa phương quốc tế và khu vực với quy mô lớn.Pho cap tai chinh: Phat trien tien phong dich vu thanh toan

(ĐTCK) Phổ cập tài chính là một trong những chủ đề đang được ưu tiên thảo luận trong chương trình nghị sự của các nhà lãnh đạo toàn cầu, tổ chức quốc tế cũng như chính phủ tại các diễn đàn đa phương quốc tế và khu vực với quy mô lớn.

Tại Việt Nam, Chính phủ hiện nay cũng đã có định hướng phát triển phổ cập tài chính và Ngân hàng Nhà nước là đơn vị được giao nhiệm vụ điều phối chung xây dựng một chiến lược phổ cập tài chính quốc gia, dự kiến ban hành vào năm 2018.

Tạo nền tảng từ dịch vụ thanh toán

Phổ cập tài chính là việc cung cấp các dịch vụ tài chính phù hợp và thuận tiện cho mọi thành viên xã hội với mức chi phí hợp lý, đặc biệt chú trọng đến nhóm cá nhân và tổ chức yếu thế, chưa được tiếp cận và sử dụng các dịch vụ tài chính chính thống.

Giai đoạn trước đây, khi chưa có khái niệm “phổ cập tài chính”, tài chính vi mô được coi là sáng kiến quan trọng để giúp nhóm người yếu thế có thể tiếp cận các dịch vụ tài chính, phát triển chủ yếu ở lĩnh vực tín dụng.

Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu xuất phát từ các khoản vay dưới chuẩn ở thị trường Mỹ năm 2007, các nhà lãnh đạo và hoạch định chính sách trên thế giới đã nhìn nhận lại và xác định cần phải có định hướng phổ cập tài chính một cách bền vững mới có thể đạt được hiệu quả tăng trưởng, phát triển bền vững, giảm nghèo, ổn định tài chính mà phổ cập tài chính mang lại.

Pho cap tai chinh: Phat trien tien phong dich vu thanh toan

Với tầm quan trọng đó, phổ cập tài chính là một trong những chủ đề đang được ưu tiên thảo luận trong chương trình nghị sự của các nhà lãnh đạo toàn cầu, tổ chức quốc tế cũng như chính phủ tại các diễn đàn đa phương quốc tế và khu vực với quy mô rộng như GPFI-G20, WB, BIS, AFI, UNCDF, CEMLA….

Kết quả của sự hợp tác đó là đến nay có khoảng 55 quốc gia đã thể hiện cam kết thúc đẩy phổ cập tài chính, trong đó hơn 30 nước - chủ yếu là các nước đang phát triển, đã và đang trong quá trình ban hành và triển khai một Chiến lược phổ cập tài chính quốc gia (theo Ngân hàng Thế giới - WB, 2017), thậm chí có quốc gia đang triển khai ở giai đoạn 3.

Chính phủ Việt Nam hiện nay cũng đã có định hướng phát triển phổ cập tài chính và Ngân hàng Nhà nước là đơn vị được giao nhiệm vụ điều phối chung xây dựng một chiến lược phổ cập tài chính quốc gia, dự kiến ban hành vào năm 2018 và triển khai các chương trình/dự án liên quan.

Về tổng thể, chiến lược phổ cập tài chính đến giai đoạn này đã xác định rõ ràng dịch vụ thanh toán cần được phát triển tiên phong để tạo nền tảng mở rộng tới các dịch vụ tài chính khác một cách vững chắc.

Tỷ lệ người trưởng thành không có tài khoản ngân hàng tập trung chủ yếu ở 25 quốc gia (trong đó có Việt Nam) chiếm 73% số người không có tài khoản trên toàn cầu, riêng Ấn Độ và Trung Quốc là hai quốc gia đã chiếm đến 32% tổng con số thống kê   

Năm 2016, một báo cáo khuyến nghị hành động có tính chất toàn cầu về phát triển thanh toán trong phổ cập tài chính của Nhóm đặc trách PAFI (Payment Aspects of Financial Inclusion) đã được Ngân hàng Thế giới phối hợp cùng Ngân hàng Thanh toán Quốc tế ban hành làm căn cứ để các nước triển khai theo các nguyên tắc hướng dẫn chung cho mỗi quốc gia, đại diện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (Vụ Thanh toán) được mời tham gia với tư cách thành viên Ban soạn thảo.

Báo cáo PAFI xác định mục tiêu cuối cùng của phát triển thanh toán trong phổ cập tài chính là việc đảm bảo mỗi người dân, doanh nghiệp và cơ quan chính phủ được tiếp cận và sử dụng thường xuyên ít nhất một tài khoản giao dịch trong các giao dịch thanh toán hàng ngày.

Tài khoản giao dịch – bước đầu tiến tới phổ cập tài chính 

Tài khoản giao dịch được hiểu là tài khoản được sử dụng để chuyển - nhận các khoản thanh toán và lưu trữ giá trị tiền tệ. Như vậy, chức năng thanh toán là đặc điểm nhận biết quan trọng của tài khoản này.

Theo cách hiểu đó, tài khoản giao dịch sẽ bao gồm tài khoản thanh toán/tài khoản vãng lai do các ngân hàng cung ứng rất phổ biến hiện nay và một loại hình tài khoản được công nhận gần đây là tài khoản tiền điện tử (e-money) hay tài khoản tiền di động (mobile money) do các tổ chức phi ngân hàng cung ứng, ví dụ tổ chức phát hành tiền điện tử, ví điện tử, thậm chí là tổ chức cung ứng dịch vụ mạng viễn thông di động (MNOs) được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.

Tài khoản tiền điện tử bị hạn chế về tính năng, thông thường chỉ được sử dụng ở môi trường cơ sở hạ tầng do chính các tổ chức phi ngân hàng cung ứng, không cho phép chủ tài khoản thực hiện giao dịch ở các hệ thống thanh toán của ngân hàng (ví dụ ATM/POS).

Tuy nhiên, loại hình tài khoản này được công nhận độc lập (nghĩa là không cần phải duy trì một tài khoản thanh toán tại ngân hàng đi kèm như quy định của Việt Nam) và có thể liên thông được với tài khoản thanh toán của ngân hàng (có thể chuyển và nhận tiền giữa hai tài khoản).

Với chi phí thấp và yêu cầu xác thực người sử dụng (KYC/CDD) đơn giản hơn tài khoản thanh toán, tài khoản tiền điện tử có thể giúp cho những người chưa được tiếp cận dịch vụ tài chính có được một tài khoản giao dịch đầu tiên, tạo điều kiện cho họ làm quen với các dịch vụ tài chính phức tạp hơn, do đó có thể đóng góp đáng kể vào mục tiêu phổ cập tài chính.

Một số quốc gia đang xem xét ban hành quy định các tổ chức cung ứng dịch vụ tài khoản phải thiết kế một loại tài khoản giao dịch có tên là tài khoản cơ bản (basic account) với tính năng, yêu cầu KYC đơn giản, chi phí duy trì thấp (thậm chí có xu hướng không yêu cầu duy trì số dư tối thiểu) và có thiết lập hạn mức số dư tối đa (phục vụ mục đích về phòng chống rửa tiền - AML) để phục vụ cho nhóm khách hàng mục tiêu trong chiến lược phổ cập tài chính.

Đồng thời, việc thiết kế tài khoản cơ bản với mức độ rủi ro thấp cũng tạo điều kiện cho mạng lưới đại lý (bưu điện, cửa hàng bán lẻ…) của các tổ chức được cấp phép tham gia vào việc cung ứng dịch vụ thu hộ, chi hộ từ loại tài khoản này, giúp gia tăng các điểm giao dịch cho khách hàng với chi phí rẻ đáng kể so với mạng lưới chi nhánh truyền thống của ngân hàng.

Pho cap tai chinh: Phat trien tien phong dich vu thanh toan

Tài khoản giao dịch là dịch vụ tài chính đơn giản nhất, dễ dàng tiếp cận nhất và được sử dụng thường xuyên nhất so với các dịch vụ tài chính khác vì để phục vụ cho nhu cầu cơ bản của xã hội là cất trữ, chuyển và nhận các khoản tiền hàng ngày.

Chiến lược phổ cập tài chính đã xác định việc cung ứng tài khoản giao dịch để tạo điều kiện cho mục đích thanh toán và cất trữ chỉ là bước khởi đầu để tiếp cận tới tất cả các sản phẩm và dịch vụ tài chính khác nhau như tiết kiệm, tín dụng, bảo hiểm và đầu tư, nói cách khác là bước đầu tiên để có thể tiến tới phổ cập tài chính một cách toàn diện. 

Thực trạng sử dụng tài khoản giao dịch trên toàn cầu

Cơ sở dữ liệu tài chính toàn cầu (Findex) cho thấy, mặc dù trong khoảng từ năm 2011 đến năm 2014 số người trưởng thành có tài khoản giao dịch đã tăng lên khoảng 700 triệu người, nhưng hiện nay còn gần 40% số người trưởng thành trên toàn thế giới - khoảng 2 tỷ người - vẫn không có tài khoản giao dịch để thực hiện thanh toán.

Ở các quốc gia có thu nhập thấp, tỷ lệ này cao hơn đáng kể hơn so với mức trung bình toàn cầu. Tỷ lệ người trưởng thành không có tài khoản ngân hàng tập trung chủ yếu ở 25 quốc gia (trong đó có Việt Nam) chiếm 73% số người không có tài khoản trên toàn cầu, riêng Ấn Độ và Trung Quốc là hai quốc gia đã chiếm đến 32% tổng con số thống kê.

Ngân hàng Thế giới cho rằng, phổ cập tài chính là một nhân tố quan trọng giúp giảm đói nghèo và cải thiện tăng trưởng nên đã đặt ra mục tiêu về Tiếp cận Tài chính Toàn cầu – UFA (Universal Financial Access) phải đạt được là đến năm 2020 trên toàn thế giới, tất cả người dân trưởng thành được tiếp cận với một tài khoản giao dịch để cất trữ tiền, chuyển và nhận các khoản thanh toán.

Với sáng kiến UFA 2020, Ngân hàng Thế giới đã cam kết giúp cho 1 tỷ người được tiếp cận tài khoản giao dịch và đồng thời, kêu gọi được 30 đối tác tham gia cam kết cùng triển khai để đạt được mục tiêu này.

Pho cap tai chinh: Phat trien tien phong dich vu thanh toan

Thực tế, quá trình này gặp phải trở ngại khi có nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng tiêu cực đến việc tiếp cận và sử dụng thường xuyên tài khoản giao dịch.

Bao gồm: mức phí duy trì tài khoản giao dịch cao, cũng như chi phí gián tiếp cao (ví dụ chi phí di chuyển đến một chi nhánh hoặc điểm cung ứng dịch vụ); mức thu nhập thấp của đại bộ phận người dân; hoạt động phi chính thức của thị trường lao động cũng như hoạt động kinh tế; không có sự quan tâm đầy đủ đến khía cạnh về giới; nhu cầu văn hóa và tôn giáo, tín ngưỡng; nhận thức và kiến thức về tài chính còn hạn chế; việc thiết kế tài khoản giao dịch/sản phẩm thanh toán không đáp ứng được nhu cầu đa dạng của người sử dụng; và định kiến về sự không an toàn của tài khoản giao dịch của một bộ phận người sử dụng.

Bên cạnh đó, hơn 200 triệu doanh nghiệp vi mô, nhỏ và vừa (MSME) ở các nước mới nổi không có đủ vốn vay để phát triển bởi một số lý do là không có tài sản thế chấp, thông tin lịch sử tín dụng và không có tài khoản giao dịch bởi hoạt động kinh doanh chủ yếu là phi chính thức. Phụ nữ, người nghèo và người ở vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa cũng như MSME là nhóm người chiếm tỷ lệ lớn không được tiếp cận dịch vụ tài chính.

Khoảng cách về giới tiếp cận dịch vụ tài chính ở các nước đang phát triển là 9 điểm phần trăm với 59% nam giới có một tài khoản giao dịch trong khi ở phụ nữ con số này là 50% năm 2014.

Đặc biệt, một thách thức lớn hiện nay đối với một nhóm người dân ở các quốc gia đang trong tình trạng bị cô lập và chiến tranh với 80% người không được tiếp cận với dịch vụ tài chính chính thức.

Nghiêm Thanh Sơn, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

VietBao.vn
contentlength: 14308
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

VẤN ĐỀ KINH Tế NÓNG NHẤT

Chu tich BIDV Tran Bac Ha bi bat va nhung he luy

Chủ tịch BIDV Trần Bắc Hà bị bắt và những hệ lụy

Sau vụ rúng động tin bầu Kiên bị bắt và thị trường tài chính chao đảo hồi tháng 8/2012 thì mới đây, chiều ngày 21/02/2013, thị..

Doi 100 Usd phat 90 trieu

Đổi 100 Usd phạt 90 triệu

Một người dân ở Cần Thơ đã bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lên tới 90 triệu đồng chỉ vì đổi tờ 100 USD tại tiệm vàng.