Ổn định chỉ số giá tiêu dùng năm 2005 tăng không quá 6,5% sẽ là thách thức lớn

Thứ bảy, 25 Tháng mười hai 2004, 19:46 GMT+7
  • On dinh chi so gia tieu dung nam 2005 tang khong qua 6,5% se la thach thuc lon 

    Ông Ngô Trí Long đang trả lời phỏng vấn

    (HNMĐT) - Trước bối cảnh chỉ số giá tiêu dùng năm 2004 tăng cao, thị trường trong nước và thế giới dễ biến động, trong khi đó theo mục tiêu mà Quốc hội đã đề ra thì trong năm 2005 nước ta sẽ kìm chế và điều hành chỉ số giá không tăng quá 6,5%, đây có phải là một định hướng "duy ý chí" hay không? PV Báo Hànộimới Điện tử đã có cuộc trao đổi với ông Ngô Trí Long - Phó Viện trưởng Viện Khoa học Thị trường giá cả (Bộ Tài chính) xung quanh vấn đề này.

     

    * Ông có đánh giá như thế nào về chỉ số giá  tiêu dùng năm 2004 tăng gần sát nút ngưỡng 2 con số?

     

    Năm 2004, chỉ số giá tiêu dùng tăng 9,5%. Đây là một năm tăng cao nhất trong vòng 10 năm trở lại đây. Mức tăng giá đó vượt ngưỡng Quốc hội cho phép (không vượt quá 5%). Với một năm “vất vả” như vậy, Chính phủ cũng như các cơ quan chức năng, đặc biệt là Bộ Tài chính, cơ quan có nhiệm vụ quản lý giá cả cũng đã đưa ra rất nhiều giải pháp để kiềm chế tốc độ tăng giá. Đánh giá sự tăng giá của năm 2004, có nhiều nguyên nhân trong đó có nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan. Nhưng để giúp cho người làm công tác quản lý giá cũng như các cơ quan chức năng có những bài học kinh nghiệm, vấn đề quan trọng là phải tìm ra các nguyên nhân có tính chủ quan, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu.

     

    * Xin ông cho biết cụ thể về các nguyên nhân?

     

    Khi giá cả 8 tháng đầu năm “leo thang”, nguyên nhân khách quan là chủ yếu: giá thế giới tăng cao, đặc biệt là giá đầu vào các mặt hàng nguyên liệu sản xuất như xăng dầu, sắt thép, phân bón... Cùng với đó là dịch cúm gia cầm... Tuy nhiên, bên cạnh đó có nguyên nhân chủ quan như các chính sách vĩ mô chưa điều hành kịp thời; thiết lập trật tự trong lưu thông, phân phối chưa tốt; chế tài xử phạt trong công tác quản lý giá chưa hiệu quả...

     

    Từ tháng 8 trở lại đây, Chính phủ đã đưa ra nhiều biện pháp và thực hiện một cách quyết liệt, tập trung nhằm kiềm chế tốc độ tăng giá. Điều đó cho thấy các biện pháp này bước đầu đã góp phần làm ổn định giá cả, thị trường. Tuy nhiên, bên cạnh đó, các nhân tố khách quan cũng tác động rất mạnh như: giá một số nguyên liệu trên thị trường thế giới cũng “hạ nhiệt” hoặc không có sự tăng đột biến; dịch cúm gia cầm được khống chế...

     

    Như vậy, việc tăng giá cũng có cả nguyên nhân khách quan, chủ quan mà việc giảm giá cũng bao gồm cả 2 yếu tố này.

     

    * Ông có thể cho biết các biện pháp ứng phó trong trường hợp giá cả tăng trong dịp Tết Nguyên đán?

     

    Theo quy luật của thị trường, tiêu dùng, thường thường bao giờ nhu cầu thị trường tăng lên thì cũng kéo theo sự tăng giá, đặc biệt là trong dịp cuối năm, Tết Nguyên đán, do tiền lương, tiền thưởng tăng, dẫn đến nhu cầu mua sắm tăng. Vì đã nắm được quy luật này nên Nhà nước đã đưa ra rất nhiều giải pháp (không phải chỉ năm nay mà mọi năm đều thực hiện) như: giảm bớt thuế buôn chuyến đưa thực phẩm vào nội thành; yêu cầu các doanh nghiệp chuẩn bị, dự trữ một lượng hàng hoá đủ để đảm bảo nhu cầu tiêu dùng, không để xảy ra tình trạng khan hiếm, dẫn đến sốt giá hoặc tăng giá đột biến.

     

    Theo dự báo của các nhà nghiên cứu, nhu cầu tiêu dùng Tết năm nay có khả năng tăng từ 20-30%, đặc biệt là mặt hàng lương thực, thực phẩm. Các doanh nghiệp đều đã chuẩn bị một lượng hàng hoá dự trữ khá lớn và sẽ tung ra vào những thời điểm phù hợp để đỡ mất cân đối cung-cầu trong thời kỳ đó, đảm bảo giá cả ổn định.

     

    * Trong xu thế hội nhập đang diễn ra mạnh mẽ như hiện nay thì Việc can thiệp, điều hành của Nhà nước ta sẽ định hướng như thế nào thưa ông?

     

    Việt Nam đang chuẩn bị để gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và để ra nhập sân chơi chung này, chúng ta phải thực hiện các luật của họ. Luật của kinh tế thị trường là giá cả được điều hành theo giá thị trường. Nhà nước tuyệt đối không can thiệp một cách trực tiếp, có nghĩa là không được định giá quá nhiều mặt hàng. Để bình ổn giá cả, thị trường, Nhà nước sử dụng công cụ gián tiếp như tài chính, tiền tệ, thương mại, chính sách thu nhập... là chủ yếu, để tác động vào cung, vào cầu để bình ổn giá cả thị trường. Tránh tình trạng Nhà nước can thiệp quá mức vào thị trường; hạn chế việc bao cấp; bù lỗ qua giá; trợ cấp qua giá... để giá cả vận hành theo đúng quy luật của thị trường.

     

    Mặc dù Pháp lệnh Giá được Quốc hội thông qua năm 2002 và đến nay, về cơ bản, một số văn bản hướng dẫn: Nghị định, Thông tư đã được hoàn thành nhưng theo quan điểm của một người nghiên cứu và đã nhiều năm theo dõi vấn đề này thì Pháp lệnh Giá và những văn bản hướng dẫn vẫn chưa đi vào cuộc sống. Ngay trong Pháp lệnh Giá, một số nội dung chưa hoàn toàn với sự vận động của thị trường như chống bán phá giá hoàn toàn sai với thông lệ Quốc tế, quy luật thị trường nên không hướng dẫn được; hay các biện pháp điều hành vĩ mô như thế nào; hành vi cạnh tranh không lành mạnh qua giá chưa được làm rõ... Theo quan điểm của một nhà nghiên cứu, tôi cho rằng, cần điều chỉnh lại Pháp lệnh Giá để những nội dung trong đó đi vào cuộc sống, có vậy, các biện pháp đề ra mới được thực hiện hiệu quả.

     

    * Năm 2005, công tác quản lý giá cần điều chỉnh những bước nào cho thích hợp?

     

    Trước tình hình giá năm 2004 tăng cao như vậy, có một số quan điểm cho rằng, đã hình thành lên mặt bằng giá mới thì chúng ta phải chấp nhận. Đứng trên góc độ của một nhà nghiên cứu, tôi hoàn toàn không đồng tình với quan điểm này. Bởi nguyên nhân tăng giá năm 2004, chủ yếu là do các nguyên nhân khách quan. Bên cạnh đó, không phải tất cả các nước, chỉ số giá tiêu dùng đều tăng mà chỉ có một số nước, trong đó có nước ta. Cho nên, không thể coi là đã hình thành mặt bằng giá mới. Hơn nữa, nếu đã chấp nhận hình thành mặt bằng giá mới thì Quốc hội sẽ không bao giờ cho phép năm 2005, chỉ số giá tiêu dùng tăng không quá 6,5%.


     

    Nhưng cũng phải thấy rằng, năm 2005, có nhiều thách thức được đặt ra, trong đó, giá cả cũng là một thách thức và cũng là một chỉ tiêu kinh tế vĩ mô mà chúng ta cần phải khống chế, ổn định nó. Theo quan điểm của tôi, để thực hiện mục tiêu Quốc hội đề ra, chúng ta cần phải lưu ý thực hiện các biện pháp sau:

     

    Một là đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế, nhưng phải tính đến hiệu quả. Là vì, hiệu quả gắn rất chặt với chi phí, giá thành sản xuất. Nếu kinh tế không hiệu quả, doanh nghiệp hoạt động không hiệu quả, sẽ đẩy chi phí lên rất cao, dẫn đến giá thành cao, dẫn đến giá cả tăng.

     

    Hai là, giá cả tại Việt Nam vẫn chịu sự tác động lớn của giá cả thế giới, đặc biệt là các nguyên liệu đầu vào phục vụ một số ngành sản xuất lớn: xăng dầu, thép, phân bón... (phụ thuộc từ 90 - 95%). Đặc biệt, trong xu thế hội nhập, toàn cầu hoá hiện nay thì sự biến động của giá thế giới sẽ tác động đến chúng ta là điều không tránh khỏi. Nhà nước phải theo dõi diến biến kịp thời của giá cả để có những chính sách điều hành phù hợp như giá gắn với thuế như thế nào (tuy nhiên, cũng không thể coi thuế là một công cụ vạn năng mà phải sử dụng có chừng mực, trong từng thời điểm nhất định). Ngoài ra, còn có một số biện pháp khác như quản lý thị trường; chế tài quản lý giá phải nghiêm minh, nhất là với những hành vi giá độc quyền, liên minh, đầu cơ trục lợi...

     

    Một trong những vấn đề bức xúc hiện nay được nhiều  người quan tâm đó là tham nhũng. Để ổn định giá, chúng ta cũng cần chống tham nhũng có hiệu quả. Cùng với đó, chúng ta cần kết hợp các công cụ khác như công cụ tài chính, tiền tệ phải năng động; cân đối thu, chi của Chính phủ ra sao; chống lãng phí, đặc biệt là trong đầu tư xây dựng cơ bản... Để thực hiện được mục tiêu của Quốc hội, chúng ta phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp.

     

    * Còn về phương pháp quản lý giá?

     

    Trước đây, trong thời kỳ bao cấp, chúng ta đã quản lý giá theo phương pháp mệnh lệnh hành chính, có lúc duy ý chí. Trong xu thế hội nhập quốc tế, chúng ta phải tuân thủ quy luật thị trường, không thể duy ý chí. Hơn nữa, chúng ta phải xuất phát từ thực tiễn của Việt Nam nhưng đồng thời cũng phải tôn trọng Luật, tập quán kinh tế quốc tế.

     

    * Các mặt hàng thiết yếu theo ông sẽ quản lý giá ra sao?

     

    Trước hết, chúng ta phải thực hiện tốt công tác dự báo. Tiếp nữa, ta phải theo dõi diễn biến chặt chẽ, kịp thời. Trong trường hợp có diễn biến đột biến, để có biện pháp xử lý như công cụ thuế chẳng hạn (rất quan trọng với các mặt hàng nhập khẩu).

     

    * Một số mặt hàng sắt, thép, dược phẩm còn bế tắc trong quản lý và gần như thả nổi. Thời gian tới chúng ta sẽ quản lý thế nào?

     

    Trong kinh tế thị trường, quyền định giá thuộc về doanh nghiệp và Nhà nước chỉ quản lý một số mặt hàng độc quyền hoặc công ích: điện, hàng không... Đối với sắt, thép không phải là mặt hàng độc quyền và đến nay điều hành qua cung cầu. Năm vừa qua, một số doanh nghiệp thép có tình trạng lợi dụng giá thế giới lên để nâng giá, găm hàng, đầu cơ... Chúng ta phải theo dõi và xiết chặt quản lý lưu thông. Với doanh nghiệp độc quyền, chúng ta phải khuyến khích cạnh tranh.

     

    * Năm 2005, nếu giá cả thế giới biến động mạnh sẽ gây tác động cho nền kinh tế nước ta như thế nào?

     

    Đối với những mặt hàng được nhập từ Mỹ hay Liên minh Châu Âu, ngoài việc phụ thuộc vào cung - cầu còn phụ thuộc vào tỷ giá hối đoái. Việc tăng hay giảm, đều có tác động 2 mặt: có lợi cho xuất khẩu hoặc ngược lại... Tác động của đồng EURO tăng, USD giảm với hoạt động XNK và nền kinh tế thì các doanh nghiệp dự trữ USD bất lợi. Do đó, cần theo dõi diến biến để điều chỉnh, trong ký kết hợp đồng, trong mua, bán, sử dụng đồng tiền thanh toán... Trước diễn biến này, người dân chớ có nên có hành động gì mang tính ngộ nhận, thiếu suy nghĩ chín chắn.

     

    * Ông nhận định gì về tác động của Nghị định mới về tiền lương ảnh hưởng tới giá cả?

     

    Đời sống biểu hiện bằng thu  nhập thực tế (thu nhập thực tế bằng thu nhập danh nghĩa chia cho tỷ số giá cả). Nếu thu nhập danh nghĩa tăng cao hơn tốc độ tăng giá, người thụ hưởng được lợi. Việc tăng lương tính từ ngày 1/10, không phải do tăng giá mà Nhà nước tăng lương, mà việc tăng có lộ trình (bỏ ra khoảng 20.000 tỷ đồng). Số tiền này là một yếu tố của cầu, nhưng nếu Nhà nước điều tiết được hướng tiêu dùng mới bằng chính sách tiêu dùng hợp lý bằng các hoạt động của dịch vụ mới, giá cả sẽ không bị tác động nhiều (bị tác động một phần do tâm lý và ở thời điểm ngắn). Nhưng về lâu dài sẽ không ảnh hưởng.

     

    Bài, ảnh: Lan Hương (thực hiện)

    VietBao.vn
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Ổn định chỉ số giá tiêu dùng năm 2005 tăng không quá 6,5% sẽ là thách thức lớn

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Ổn định chỉ số giá tiêu dùng năm 2005 tăng không quá 6,5% sẽ là thách thức lớn bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết On dinh chi so gia tieu dung nam 2005 tang khong qua 6 5 se la thach thuc lon ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Ổn định chỉ số giá tiêu dùng năm 2005 tăng không quá 6,5% sẽ là thách thức lớn ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Kinh Tế của chuyên mục Kinh Tế.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - KINH TẾ - TIN KINH TẾ