Lạm phát có kiểm soát được không?

14:28 11/08/2004
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Lam phat co kiem soat duoc khong

Trên các phương tiện thông tin đại chúng hoặc trong các cuộc hội thảo trong thời gian qua, có hai vấn đề đặt ra là ta đã lạm phát hay chưa và nếu có lạm phát thì có nằm trong tầm kiểm soát?

Câu hỏi này được đặt ra xuất phát từ quan niệm về lạm phát. Theo khái niệm thông thường thì lạm phát là phát hành tiền vượt quá tốc độ tăng trưởng kinh tế. Còn giá cả (giá tiêu dùng) tăng, ngoài nguyên nhân do phát hành tiền, còn do các nguyên nhân khác, nhất là quan hệ cung-cầu, giá cả thế giới.

Như vậy, giữa lạm phát và tăng giá có mối quan hệ với nhau, nhưng tăng giá không hoàn toàn là lạm phát, nếu tăng giá không đến "độ" nhất định. Vậy đến "độ" như thế nào mới gọi là lạm phát?

Những biểu hiện thực tế của lạm phát

Tính bình quân chung 7 tháng đầu năm 2004 so với 7 tháng đầu năm 2003, giá tiêu dùng đã tăng 6,2%. Nói cách khác, mặt bằng giá 7 tháng đầu năm nay đã cao hơn mặt bằng giá của cùng kỳ năm trước.

Đây có lẽ là biểu hiện thứ nhất của lạm phát, bởi nếu không lạm phát thì có thể tháng tăng, tháng giảm chứ không theo xu hướng tăng liên tục và ngày một cao lên.

Biểu hiện thứ hai là giá đã tăng liên tục qua các tháng từ tháng 1 đến nay. Tháng 1 tăng 1,1%; tháng 2 tăng 3.0%; tháng 3 tăng 0,8%; tháng 4 tăng 0,5%; tháng 5 tăng 0,9%; tháng 6 tăng 0,8%; tháng 7 tăng 0,5%.

Tính chung tháng 7/2004 so với tháng 12/2003, tức là 7 tháng, giá tiêu dùng đã tăng 7,7%. Đây là tốc độ tăng thuộc loại khá cao, bởi vì cao nhất so với tốc độ tăng của cùng kỳ trong nhiều năm trước đó.

Cùng kỳ 2003 tăng 1,8%; cùng kỳ 2002 tăng 2,8%; cùng kỳ 2001 giảm 0,9%; cùng kỳ 2000 giảm 1,5%; cùng kỳ 1999 tăng 1,2%; cùng kỳ 1998 tăng 5,6%; cùng kỳ 1997 tăng 1,3%; cùng kỳ 1996 tăng 2,6%; cùng kỳ 1995 tăng 11,2%; cùng kỳ 1994 tăng 7,3%; cùng kỳ 1993 tăng 5,9%.

Như vậy, tính trong 11 năm thì chỉ thấp hơn cùng kỳ năm 1995; nếu tính liên tục thì cao nhất so với cùng kỳ trong 8 năm trước đó.

Mới qua 7 tháng, nhưng tốc độ tăng giá tiêu dùng đã cao hơn tốc độ tăng cả năm của nhiều năm qua. Cả năm 2003 tăng 3%; cả năm 2002 tăng 4%; cả năm 2001 tăng 0,8%; cả năm 2000 giảm 0,6%; cả năm 1999 tăng 0,1%; cả năm 1998 tăng 9,2%; cả năm 1997 tăng 3,6%; cả năm 1996 tăng 4,5%; cả năm 1995 tăng 12,7%; cả năm 1994 tăng 14,4%; cả năm 1993 tăng 5,2%.

Như vậy, trong 11 năm thì 7 tháng qua đã tăng cao hơn cả năm của 8 năm.

Cũng mới qua 7 tháng, nhưng tốc độ tăng giá tiêu dùng đã vượt mục tiêu tăng 4-5% do Quốc hội đề ra cho cả năm 2004.

Tốc độ tăng giá tiêu dùng đã cao gần gấp đôi lãi suất huy động tính theo kỳ hạn 6 tháng trong thời gian tương ứng và còn gấp nhiều lần hơn nếu tính theo kỳ hạn 3 tháng, 1 tháng hay không kỳ hạn và nếu tính từ tháng 11, tháng 12/2003 thì vẫn cao hơn cả kỳ hạn 1 năm.

Lãi thực đã mang dấu âm - một điều trái với nguyên tắc của cơ chế thị trường. Luồng vốn xã hội sẽ không chảy vào các ngân hàng thương mại hoặc vào nhưng với tốc độ thấp hơn nhiều so với ra.

Thực tế trong 6 tháng đầu năm 2004, huy động vốn của các ngân hàng thương mại mới tăng khoảng 8,28% (bằng VND chỉ tăng 6,7%); thấp hơn tốc độ tăng 9,68% của cùng kỳ 2002 và 10,5% của cùng kỳ 2003; thấp hơn tốc độ tăng dư nợ tín dụng trong thời gian tương ứng (bằng USD tăng 17,6%, bằng VND tăng 10,15%).

Biểu hiện thứ ba của lạm phát là tốc độ tăng giá diễn ra ở hầu hết các mặt hàng từ hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng đến nguyên nhiên vật liệu dùng cho sản xuất kinh doanh. Nếu tốc độ tăng giá chỉ diễn ra ở một vài mặt hàng thì đó là do quan hệ cung - cầu mất cân đối và đó chỉ mang tính tạm thời, với bàn tay vô hình của cơ chế thị trường sẽ điều tiết để tăng cung, giảm cầu để chuyển sang mua các hàng khác, có những mặt hàng giá tăng thì có những mặt hàng khác giá giảm.

Ở đây, giá hầu hết các mặt hàng đều tăng thì nhất định có nguyên nhân từ tiền tệ tín dụng.

Xét trong thời gian ngắn, thì tiền vào ít hơn tiền ra (như đã nói trên). Nếu xét trong thời gian tương đối dài thì trong những năm trước, để chống thiểu phát, đã thực hiện chính sách tiền tệ nới lỏng, làm cho tốc độ dư nợ cho vay lớn hơn tốc độ tăng vốn huy động, cụ thể: năm 2002, tốc độ tăng vốn huy động là 19,4% thì tốc độ tăng dư nợ cho vay là 22,2%. Năm 2003, tốc độ tăng vốn huy động là 22,7% thì tốc độ tăng dư nợ cho vay là 25%.

Lạm phát có nằm trong tầm kiểm soát?

Như vậy có thể nói là lạm phát đã xảy ra. Nhưng hiện vẫn còn một vấn đề khác đặt ra là lạm phát có nằm trong tầm kiểm soát?

Trước hết, cần thống nhất một quan niệm, giá cả là biểu hiện bằng tiền của giá trị, là tổng hòa của nhiều mối quan hệ kinh tế-xã hội. Nó có tính quy luật, có tính khách quan nằm ngoài ý muốn chủ quan của con người. Con người chỉ có thể vận dụng và tác động để hạn chế tác động tiêu cực, tận dụng các tác động tích cực của quy luật đó.

Vì vậy, "tầm kiểm soát" chỉ mang tính chất gián tiếp. Nói nằm trong tầm kiểm soát là nói theo ý nghĩa đó, chứ không phải là khống chế được hay không khống chế được, sẽ rơi vào chủ quan duy ý chí.

Nước Mỹ có thể được coi là nước có nền kinh tế thị trường phát triển nhất. Chủ tịch Cục dự trữ Liên bang (FED) đã hàng chục năm liền chủ trương quan điểm "hy sinh mục tiêu tăng trưởng kinh tế" cho mục tiêu "chống lạm phát" nhưng tăng trưởng kinh tế Mỹ vẫn đạt liên tục trong hàng chục năm liền, chu kỳ suy thoái không còn ngắn như trước.

Chỉ đến khi gặp sự kiện 11/9 và cũng đến chu kỳ suy thoái, tăng trưởng kinh tế Mỹ bị sút giảm, FED mới chuyển sang "hy sinh mục tiêu chống lạm phát" cho "mục tiêu tăng trưởng kinh tế" bằng một biện pháp rất đặc biệt, đó là cắt giảm lãi suất liên tục trong 12 lần từ 6,75% xuống còn 1% - mức thấp nhất trong hơn 40 năm qua.

Mãi đến 3 năm sau, khi kinh tế Mỹ đã phục hồi mạnh, Mỹ mới nâng lãi suất, nhưng ngoài dự đoán của mọi người là chỉ tăng lên có 0,25%, tức là chỉ ở mức 1,25% và chưa có dấu hiệu nâng lên nữa trong thời gian sắp tới.

Việt Nam tuy đã chuyển đổi sang cơ chế thị trường từ hơn 15 năm qua, nhưng thể chế thị trường chưa đầy đủ, nhiều loại thị trường còn sơ khai hoặc hình thành chưa đồng bộ, bên cạnh những yếu tố tác động khách quan vẫn còn chịu tác động của nhiều yếu tố chủ quan, của những yếu tố phi kinh tế như đầu cơ, lợi dụng độc quyền. Đây chính là những yếu tố cùng với những yếu tố khách quan (như giá cả thế giới) nằm ngoài tầm kiểm soát.

Trước mắt, giá nhiều mặt hàng trên thế giới vẫn còn đang biến động mạnh và rất khó lường, nhất là giá dầu, sắt thép, phân đạm.

Nét mới của giá cả trong nước tháng 7 là giá hàng phi lương thực - thực phẩm bắt đầu tăng cao hơn giá lương thực-thực phẩm và đây có thể là xu hướng từ nay đến cuối năm. Việc "kiểm soát" giá cả của những mặt hàng này thường rất khó. Giá xăng dầu, giá thuốc, giá sắt thép, giá phân bón... trong thời gian qua là một ví dụ: được mặt này nhưng không được mặt kia, thậm chí ngân sách vẫn mất mà giá vẫn không khống chế được.

Rồi còn nhập lậu, xuất lậu khi giá trong nước cao hoặc thấp hơn giá thế giới, trong khi biên giới dài hàng vạn cây số, một số chốt chẳng những không ngăn chặn mà còn tiếp tay cho buôn lậu (kiểu Tân Thanh trong vài năm trước chẳng hạn).

Rồi còn yếu tố tiền tệ - tín dụng khi lãi suất thực gửi ngân hàng liên tiếp xuống "đáy" mới, giá vàng, USD hiện đang biến động bất thường, giá bất động sản đang trong giai đoạn chờ đợi... thì giá hàng hóa dịch vụ sẽ là chỗ để luồng vốn "chạy vào".

Riêng về tiền tệ - tín dụng, nếu không tăng lãi suất huy động thì tiền lưu thông không vào hoặc vào thấp hơn ra, nếu nâng lên thì phải nâng lãi suất cho vay, mà nâng lãi suất cho vay thì làm cho chi phí đầu vào của sản xuất kinh doanh gia tăng làm tăng giá bán ra hoặc làm giảm hiệu quả và sức cạnh tranh, chẳng những không tận dụng được mà còn không khắc phục được thách thức khi thực hiện cắt giảm thuế suất thuế nhập khẩu theo cam kết hội nhập với khu vực và thế giới.

Một yếu tố tác động khác là tăng lương, một dự kiến nằm trong kế hoạch đã được giá vượt lên trước đón đầu, không thể không tác động khi phải đưa ra một lượng tiền không nhỏ để thực hiện.

Rồi theo thông lệ, các tháng cuối năm giá bao giờ cũng tăng cao hơn những tháng đầu năm. Đây cũng là một thực tế không thể không tính đến. 2003 tăng 1,2%; 2002 tăng 1,2%; 2001 tăng 1,7%; 2000 tăng 1,1%; 1999 giảm 1,1%; 1998 tăng 3,3%; 1997 tăng 2,6%; 1996 tăng 1,9%.

Theo Vneconomy

contentlength: 12088
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Cô gái đánh tráo iPhone 7 nhanh như chớp tại cửa hàng điện thoại
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ KINH Tế NÓNG NHẤT

Chu tich BIDV Tran Bac Ha bi bat va nhung he luy

Chủ tịch BIDV Trần Bắc Hà bị bắt và những hệ lụy

Sau vụ rúng động tin bầu Kiên bị bắt và thị trường tài chính chao đảo hồi tháng 8/2012 thì mới đây, chiều ngày 21/02/2013, thị..

Doi 100 Usd phat 90 trieu

Đổi 100 Usd phạt 90 triệu

Một người dân ở Cần Thơ đã bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lên tới 90 triệu đồng chỉ vì đổi tờ 100 USD tại tiệm vàng.