Gia nhập WTO: Ảnh hưởng của Trung Quốc đến Việt Nam

10:06 07/08/2006
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Trừ một số bất đồng nhỏ, ý kiến chung hiện nay cho rằng sự gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) của Trung Quốc năm 2001 đã có ảnh hưởng tích cực và đáng kể lên nền kinh tế nước này.

Tuy nhiên, người ta không thống nhất được với nhau rằng sự gia nhập WTO của Trung Quốc cũng có ảnh hưởng tích cực lên các nước lân cận trong khu vực Đông Nam Á.

Gia nhap WTO Anh huong cua Trung Quoc den Viet Nam

Hàng hóa “ Made in China” giá rẻ đang ngập tràn thế giới.

Ví dụ, Thủ tướng Singapore Goh Chok Tong đã từng phát biểu nhân ngày Quốc khánh nước này vào năm 2001 rằng: “Trung Quốc là một thách thức lớn về kinh tế”. Ông nói thêm rằng ngay cả Ấn Độ cũng tràn ngập hàng hóa rẻ nhưng chất lượng tốt của Trung Quốc. Các doanh nghiệp nước này không thể cạnh tranh được nên họ quay sang dán nhãn “Made in China” lên sản phẩm của mình để đẩy mạnh tốc độ tiêu thụ.

Vì vậy, ông cho rằng thách thức lớn nhất đối với Singapore là xác lập được một chỗ đứng trong bối cảnh hàng hóa “Made in China” giá rẻ và chất lượng tốt ngập tràn thế giới.

Trung Quốc sau khi gia nhập WTO đã phải hạ thấp đáng kể hàng rào thuế quan và phi thuế quan, và điều này, cả trên lý thuyết thương mại quốc tế và thực tế, cho thấy các nước đối tác thương mại của Trung Quốc, như Việt Nam, sẽ có lợi vì hàng hóa xuất khẩu của ta, là những mặt hàng mà Việt Nam có lợi thế so sánh, vào thị trường này sẽ tăng, góp phần chuyển biến tích cực cơ cấu nền kinh tế của ta theo hướng mà các lợi thế so sánh này quy định.

Tuy nhiên, không khó thấy rằng xuất khẩu của Trung Quốc cũng đang gây áp lực mạnh lên sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam. Vì vậy, vấn đề mấu chốt đặt ra là liệu ngành công nghiệp chế biến của Việt Nam có bị co hẹp lại, và do đó, nền kinh tế Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng không?

Quy chế thành viên WTO của Trung Quốc đã làm tăng độ tin cậy của nó với tư cách là một nhà cung cấp cho thị trường quốc tế. Vì vậy, nhà nhập khẩu quốc tế có thể yên tâm nhập khẩu một tỷ trọng hàng hóa lớn hơn từ Trung Quốc mà không phải lo lắng về sự chậm trễ hay hủy đơn đặt hàng. Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh nặng ký nhất của Việt Nam trong xuất khẩu những hàng hóa dùng nhiều lao động, và vì vậy, cũng là đối thủ cạnh tranh về FDI trong những ngành sản xuất dùng nhiều lao động, nếu xét đến tầm quan trọng như một nhà cung cấp toàn cầu của Trung Quốc đã tăng lên đáng kể thời hậu WTO như nêu ở đoạn trên. Điều này có ảnh hưởng tiêu cực lên tăng trưởng kinh tế của Việt Nam.

Bằng chứng về sự dịch chuyển FDI sang Trung Quốc thay vì vào Việt Nam có thể thấy rõ qua diễn biến về tỷ trọng của từng nước trong tổng FDI cộng dồn hàng năm trên toàn cầu. Tỷ trọng FDI chảy vào Trung Quốc đã tăng rất nhanh từ 2,9% năm 2000 lên 9,4% năm 2004, so với con số tương ứng của Việt Nam là 0,1% và 0,25% trong cùng thời kỳ.

Kết luận này còn được củng cố thêm qua việc so sánh Chỉ số thu hút FDI do UNCTAD xây dựng cho 140 nước, nhằm đánh giá độ hấp dẫn FDI tương đối của mỗi nền kinh tế. Trong bảng xếp hạng độ hấp dẫn này, thứ hạng của Việt Nam đã giảm mạnh từ vị trí thứ 36 trong giai đoạn 1998-2000 xuống vị trí thứ 51 trong giai đoạn 2000-2002, và chỉ được cải thiện một bậc (vị trí 50) trong giai đoạn 2002-2004.

Trong khi đó, thứ hạng của Trung Quốc đã được cải thiện, tăng từ vị trí 51 lên 50, và 45 trong cùng các giai đoạn. Nhiều bằng chứng cho thấy khó có thể phủ nhận xu hướng dịch chuyển FDI từ các nước trong khu vực nói chung và Việt Nam nói riêng sang Trung Quốc sau khi nước này gia nhập WTO.

Tuy nhiên, dù FDI vào Việt Nam có giảm tương đối so với Trung Quốc, lợi thế so sánh của Việt Nam trong ngành công nghiệp chế tạo chỉ bị giảm đi khi Việt Nam thất bại trong việc ngăn chặn suy giảm chuyển giao công nghệ, một hệ quả của việc giảm sút FDI. Để có được lợi thế này, chính phủ phải tăng đầu tư vào nghiên cứu để nâng cao trình độ khoa học và công nghệ của đất nước.

Có 2 cách để nâng cao trình độ khoa học công nghệ và tiếp thu được những công nghệ mới của thế giới: (1) đẩy mạnh công tác nghiên cứu và ứng dụng trong nước; (2) thu hút công nghệ từ các nguồn khác, ví dụ từ hiệu ứng lan truyền gắn liền với FDI.

Trong các bảng xếp hạng tính cạnh tranh toàn cầu do World Economic Forum xuất bản, Trung Quốc bỏ xa một số nước trong khu vực, đặc biệt là Việt Nam trong lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng trong nước.

Hơn nữa, với thực tế là các nước này phụ thuộc quá nhiều vào công nghệ chuyển giao thông qua FDI, có thể dấy lên một hồi chuông báo động nguy cơ suy giảm trình độ công nghệ nói chung ở các nước này và Việt Nam khi mà một bộ phận lớn FDI đã chuyển hướng sang Trung Quốc.

Như vậy, có thể thấy Việt Nam còn rất nhiều việc phải làm trên khía cạnh này. Đặc biệt cần thiết lập và củng cố mối quan hệ giữa trường đại học với doanh nghiệp và cần dừng việc hình thành các doanh nghiệp quốc doanh mới.

Một điều cần tránh là việc dùng các chính sách công nghiệp có tính bóp méo để thúc đẩy gia tăng tỷ lệ hàng xuất khẩu giàu yếu tố công nghệ trong khi lợi thế so sánh hiện tại là lao động phổ thông. Tuy vậy, các chính sách thúc đẩy hình thành vốn nhân lực (tức lao động có trình độ) và tăng cường chuyển giao vốn và công nghệ từ nước ngoài là một điều nên làm, để đất nước có thể bắt đầu chuyển sang xuất khẩu hàng hóa giàu yếu tố công nghệ.

Để kết luận, có thể thấy rằng sự phát triển của Trung Quốc trong thu hút FDI có thể ảnh hưởng mạnh đến tăng trưởng của Việt Nam do năng suất tổng yếu tố TFP bị suy giảm vì một phần lớn FDI (nguồn quan trọng để cải thiện TFP) lẽ ra vào Việt Nam lại chuyển hướng sang Trung Quốc. Nhưng nếu Việt Nam thành công trong việc nâng cao trình độ khoa học công nghệ trong nước, mà một phần quan trọng là nâng cao trình độ của lực lượng lao động, thì mức ảnh hưởng này sẽ giảm đi.

Như vậy, thành công về kinh tế của Trung Quốc thời hậu WTO không nhất thiết đồng nghĩa với tương lai ảm đạm của nền kinh tế Việt Nam, như nhiều nhà quan sát từng lên tiếng lo ngại. Điều này càng được củng cố thêm khi Việt Nam cũng gia nhập WTO trong thời gian tới, và do đó cũng được hưởng những lợi thế mà Trung Quốc đang được hưởng hiện tại, trong đó có sự cải thiện về độ hấp dẫn FDI.

Kết quả sẽ là một tương lai sáng lạn hơn, chỉ có những người thắng cuộc (nhiều hay ít), chứ không có người thua cuộc.

(Theo Thời báo Kinh tế VN, TS Phan Minh Ngọc (Đại học Kyushu, Nhật Bản)

Việt Báo
contentlength: 10317
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Thương tâm hành trình đi đến lò mổ để trở thành món ăn của những chú chó
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ KINH Tế NÓNG NHẤT

Chu tich BIDV Tran Bac Ha bi bat va nhung he luy

Chủ tịch BIDV Trần Bắc Hà bị bắt và những hệ lụy

Sau vụ rúng động tin bầu Kiên bị bắt và thị trường tài chính chao đảo hồi tháng 8/2012 thì mới đây, chiều ngày 21/02/2013, thị..

Doi 100 Usd phat 90 trieu

Đổi 100 Usd phạt 90 triệu

Một người dân ở Cần Thơ đã bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lên tới 90 triệu đồng chỉ vì đổi tờ 100 USD tại tiệm vàng.