DNNN góp...nợ: CPH không tốt, Nhà nước mất ba lần tiền

08:15 02/05/2018
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Nếu 3 quy trình thực hiện cổ phần hóa nêu trên có vấn đề, Nhà nước có thể bị mất tới 7080% giá trị tài sản tại các DNNN

Giáo sư (GS) Augustine Hà Tôn Vinh cho rằng, doanh nghiệp nhà nước (DNNN) "đóng góp" nhiều nhất vào gánh nặng nợ quốc gia - cục máu đông cản trở phát triển kinh tế... là nhận định không mới của TS Trần Đình Thiên Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam cũng như nhiều chuyên gia kinh tế trong nước.

DNNN gop...no: CPH khong tot, Nha nuoc mat ba lan tien
Cổ phần hóa không tốt, Nhà nước mất ba lần tiền. Ảnh: Kinh tế đô thị

Chấm dứt tình trạng "cha chung không ai khóc"

Theo GS Hà Tôn Vinh, ở các quốc gia khác trên thế giới, việc duy trì DNNN được xem là tốn kém và nhiều rủi ro. Ông cho biết, nhiều khuyến cáo của các tổ chức nghiên cứu thế giới đều cho rằng, các quốc gia nên thu hẹp hoạt động của khu vực DNNN, đẩy mạnh phát triển khu vực tư nhân (chiếm khoảng 95-97% các hoạt động của nền kinh tế trong nước). Theo ông, ở Việt Nam, cần khuyến khích phát triển khu vực doanh nghiệp tư nhân vì những lý do sau:

Thứ nhất, khu vực doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam chủ yếu bao gồm những doanh nghiệp có quy mô hoạt động, quy mô vốn rất hạn chế nhưng số lượng những doanh nghiệp này lại chiếm tỉ lệ rất lớn trong nền kinh tế hiện nay.

Có hàng trăm, hàng nghìn những doanh nghiệp nhỏ và vừa đang kết lại thành một mạng lưới, một nền kinh tế rất năng động, hiệu quả, bao gồm nhiều lĩnh vực, nhiều ngành nghề khác nhau. 

Thứ hai, khu vực doanh nghiệp tư nhân cũng được xem là khu vực có đóng góp vào tăng trưởng, tạo công ăn việc làm cho phần lớn người lao động hiện nay chứ không phải là DNNN.

Đóng góp lớn như vậy, nhưng khu vực doanh nghiệp tư nhân lại được nhận định là ít gây ảnh hưởng, thiệt hại cho quốc gia.

"Khi doanh nghiệp tư nhân phát triển bằng nguồn vốn tự có của doanh nghiệp, họ tự làm, tự hưởng và tự chịu trách nhiệm. Trong trường hợp, doanh nghiệp nhỏ và vừa có gặp khó khăn, phải giải thể, phá sản thì cũng không gây ra những cú "sốc" đột ngột cho nền kinh tế.

Hơn nữa, khả năng gây thất thoát, thâm hụt thuế của các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng thấp hơn so với khu vực DNNN.

Đặc biệt, thúc đẩy phát triển doanh nghiệp tư nhân còn tạo ra một môi trường phát triển bình đẳng, cạnh tranh công bằng trong hoạt  động sản xuất kinh doanh. Tạo động lực phát triển cho nền kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp, đây là yếu tố rất quan trọng các doanh nghiệp Việt đang thiếu", GS Hà Tôn Vinh nhận định.

Vì những lý do trên, GS Hà Tôn Vinh nhắc lại, DNNN chỉ đầu tư những lĩnh vực nhạy cảm, lĩnh vực khó... tư nhân không thể làm. Những lĩnh vực khác phải mạnh dạn mở cửa, khuyến khích khu vực tư nhân cùng tham gia. Vai trò quan trọng nhất của Chính phủ lúc này là quản lý được cạnh tranh, quản lý chặt trong việc thu, nộp thuế, tạo môi trường phát triển bình đẳng, công bằng cho các doanh nghiệp.

"Tôi lấy ví dụ, ngành Bưu điện Mỹ, được tổ chức và hoạt động như một tập đoàn kinh tế của Nhà nước, Bưu điện Mỹ hàng năm được đổ rất nhiều tiền để nuôi dưỡng và duy trì hoạt động.

Tuy nhiên, tình trạng thua lỗ, thu không đủ bù chi vẫn diễn ra triền miên khiến Chính phủ nước này phải đau đầu, nguồn thu ngân sách gặp khó khăn.

Trong bối cảnh đó, giải pháp của nước này là tiếp tục đổ vốn đầu tư trong giai đoạn đầu nhưng giao những nhà quản lý tư nhân có năng lực giỏi, có đủ khả năng quản lý và giúp cho ngành bưu điện không còn lỗ nữa.

Điểm đặc biệt của giải pháp này là, khi thua lỗ chính phủ đổ tiền nhưng khi có lãi, Chính phủ không thu mà để doanh nghiệp được thu. Khi ngành bưu điện hoạt động ổn định, không còn thua lỗ nữa, chính phủ Mỹ sẽ cắt các khoản hỗ trợ và để tư nhân tự làm.

Như vậy, nhìn trước mắt có thể nhà nước thiệt nhưng nhìn lâu dài, Chính phủ Mỹ đã cứu được một lĩnh vực kinh tế lớn, vừa không mất thêm tiền nuôi doanh nghiệp, lại tạo ra cơ hội cho doanh nghiệp tư nhân thử sức... cái được thu về rất lớn", GS Hà Tôn Vinh lấy ví dụ.

Ở Việt Nam, việc duy trì hoạt động của các DNNN được xem là gắn liền với nhiều lợi ích. Vì thế, dù quản lý kém, thua lỗ nhiều, thất thoát lớn nhưng vẫn cố níu kéo, cố duy trì cho nó tồn tại. GS Hà Tôn Vinh cảnh báo, nếu tiếp tục duy trì tình trạng "cha chung không ai khóc" như các DNNN hiện nay thì ngân sách sẽ đứng trước rất nhiều nguy cơ.

Nhà nước có thể mất 70-80% khi cổ phần hóa

Từ những lo ngại trên, vị GS cho rằng, đã đến lúc phải cắt đứt những sợi dây lợi ích, phải tách rời những DNNN ra khỏi "bầu sữa mẹ" là ngân sách Nhà nước, vấn đề bây giờ là Nhà nước có đủ quyết tâm để làm và có đủ dũng cảm để rút hoàn toàn khỏi các lĩnh vực DNNN đang đầu tư hay không? Vì DNNN vẫn được xem là những "con gà đẻ trứng vàng" cho nhóm lợi ích, cho những người có lợi ích tại các DNNN vì vậy, để có thể đẩy mạnh quá trình cổ phần hóa cũng phải đòi hỏi quyết tâm rất lớn.

GS Vinh cho rằng có ba vấn đề tồn tại trong quản lý, điều hành DNNN tại Việt Nam cần được nhận diện để tìm ra giải pháp tháo gỡ. 

"Một là, chủ sở hữu DNNN là Nhà nước, Nhà nước vừa là chủ sở hữu, vừa quản lý điều hành, lại vừa tham gia hoạt động kinh doanh, cạnh tranh trực tiếp với khu vực tư nhân. Như vậy là trái với nguyên tắc thị trường, tạo sự cạnh tranh bất bình đẳng, kìm hãm sự phát triển của khu vực tư nhân.  

Hai, vì thuộc về Nhà nước, Nhà nước quản lý theo nguyên lý kinh tế tập trung, không tìm kiếm được người tài làm lãnh đạo, không có giải pháp giúp doanh nghiệp phát triển... dẫn tới tình trạng thu lỗ, doanh nghiệp càng làm ăn, càng lụi bại, gây thiệt hại lớn cho ngân sách quốc gia.

Ba, khi DNNN thua lỗ, không thể phục hồi lẽ ra phải cho nó phá sản thì lại tiếp tục nâng đỡ, cứu bằng cách đổ thêm tiền, thêm vốn, hỗ trợ thêm cơ chế, chính sách khiến doanh nghiệp ngày càng phụ thuộc, lệ thuộc sâu hơn vào "bầu sữa ngân sách". Khi bị lệ thuộc, quản lý sẽ càng trì trệ, bị động, không thể nâng cao được năng lực cạnh tranh và thua lỗ sẽ tiếp tục thua lỗ", vị GS nói.

GS Hà Tôn Vinh cho rằng, đó là 3 lý do buộc chúng ta phải đẩy mạnh quá trình cổ phần hóa DNNN, chấm dứt sự lệ thuộc của các doanh nghiệp vào ngân sách nhưng đồng thời cũng để ngăn chặn những nguy cơ thất thoát. Tuy nhiên, khi nhìn vào quá trình cổ phần hóa DNNN, GS Hà Tôn Vinh lại bày tỏ nhiều lo ngại.

"Đầu tiên, thực hiện cổ phần hóa phải có cơ chế mở cửa, khuyến khích cho tư nhân mua hết cố phần của doanh nghiệp nếu có khả năng. Tuy nhiên, cái dở của việc cổ phần hóa hiện nay là cổ phần hóa vẫn theo kiểu nửa vời, cổ phần nhưng Nhà nước vẫn muốn nắm giữ cổ phần chi phối.

Tiếp đến, là Nhà nước chưa có quyết định cổ phần hóa với doanh nghiệp A, thì nhà đầu tư B đã nắm được chủ trương và "chạy trước". Tôi ví dụ, nhiều người đã lạm dụng quyền lực, trách nhiệm để thông đồng, mua gom cổ phần, nhằm thâu tóm, biến DNNN thành "gia đình trị"; hay tự thỏa thuận với các nhà đầu tư, làm sân sau đứng ra thâu tóm, chuyển đổi mục đích sở hữu đất đai, tẩu tán tài sản của doanh nghiệp... Vì thế, khi có quyết định cổ phần hóa thì DNNN gần như còn cái xác không hoặc tài sản còn lại được định giá rất thấp...", GS Vinh chỉ rõ.

GS Hà Tôn Vinh cho rằng, để có thể hạn chế và ngăn chặn phần nào những nguy cơ thất thoát cho Nhà nước, việc cổ phần hóa phải bảo đảm công khai 3 vấn đề:

"Phải công khai quá trình thực hiện kiểm toán của doanh nghiệp trước khi thực hiện cổ phần hóa; Phải công khai giá trị tài sản của DNNN; Phải công khai quy trình, quá trình định giá, bán và đấu giá tài sản DNNN.

Vì sao phải công khai 3 vấn đề trên, vì: Nếu quá trình kiểm toán diễn ra không minh bạch, cố tình kiểm toán sai, kiểm toán không đúng, Nhà nước mất tài sản lần thứ nhất.

Tiếp đến, nếu trong quá trình định giá tài sản mà giá trị tài sản được định giá không đúng, không sát, Nhà nước sẽ mất thêm tài sản lần thứ hai.

Đến quá trình bán tài sản DNNN lại diễn ra không minh bạch, không công khai, không theo giá thị trường, Nhà nước sẽ mất tiếp tài sản lần thứ ba.

Như vậy, nếu 3 quy trình thực hiện cổ phần hóa nêu trên có vấn đề, Nhà nước có thể bị mất tới 70-80% giá trị tài sản tại các DNNN đã được ngân sách bỏ tiền đầu tư", GS Vinh cảnh báo.

VietBao.vn
contentlength: 12644
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Cảnh giác trước mánh khóe tráo đồ tinh vi mới ngoài chợ để tránh bị lừa
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ KINH Tế NÓNG NHẤT

Chu tich BIDV Tran Bac Ha bi bat va nhung he luy

Chủ tịch BIDV Trần Bắc Hà bị bắt và những hệ lụy

Sau vụ rúng động tin bầu Kiên bị bắt và thị trường tài chính chao đảo hồi tháng 8/2012 thì mới đây, chiều ngày 21/02/2013, thị..

Doi 100 Usd phat 90 trieu

Đổi 100 Usd phạt 90 triệu

Một người dân ở Cần Thơ đã bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lên tới 90 triệu đồng chỉ vì đổi tờ 100 USD tại tiệm vàng.