Cần “nhạc trưởng” thực thụ

09:29 28/08/2007
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Can �Snhac truong� thuc thu 

Dệt lụa tại làng Vạn Phúc (Hà Đông) Ảnh: P. Thanh

Hơn 2.000 làng nghề thu hút 13 triệu lao động, kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 600 triệu USD (năm 2006). Mặc dù vậy nghề thủ công truyền thống ở Việt Nam vẫn đang ở tình trạng manh mún, tự phát. Phải làm gì để phát huy hết tiềm năng làng nghề? Phóng viên báo Hànộimới đã trao đổi với Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam Lưu Duy Dần về vấn đề này.

 

- Ông đánh giá thế nào về thực trạng phát triển nghề và làng nghề nước ta?

 

- Những năm qua, các làng nghề truyền thống phát triển khá mạnh nhưng lại thiếu định hướng ổn định, dẫn tới tình trạng mạnh ai nấy làm, manh mún, tự phát. Nguyên nhân chính dẫn tới điều đó là thiếu một “nhạc trưởng” chịu trách nhiệm chính trong quy hoạch, phát triển làng nghề. Có thể nói, hiện nay, chúng ta mới chỉ tập trung khai thác chứ chưa “vun xới”, “chăm bón” cho làng nghề. Khó khăn lớn nhất của làng nghề truyền thống hiện nay là khả năng tiếp cận vốn, tìm kiếm thị trường, khả năng sáng tạo mẫu mã, áp dụng công nghệ mới. Quy mô sản xuất của các làng nghề nhỏ, mang tính thời vụ, dẫn đến tình trạng phá giá, cạnh tranh không lành mạnh nên không thể bứt phá, xây dựng và khẳng định thương hiệu. Điều đó lại hạn chế khả năng tiếp cận những thị trường lớn, thị trường mới và phải xuất qua khâu trung gian. Điển hình như làng gỗ Đồng Kỵ, Bắc Ninh, phần lớn chỉ làm sản phẩm đồ gỗ mỹ nghệ dạng thô theo đặt hàng của các doanh nghiệp nước ngoài, khi qua giai đoạn “tinh chế”, hoàn thiện thì giá trị những sản phẩm này được nâng cao gấp nhiều lần.

 

- 90% sản phẩm làm theo mẫu mã của nước ngoài có phải là nguyên nhân chính làm giảm năng lực cạnh tranh của nghề truyền thống Việt Nam?

 

- Vấn đề mẫu mã, công nghệ đang được coi là khâu trọng yếu trong phát triển nghề thủ công truyền thống hiện nay. Đang có nghịch lý là các làng nghề hiện nay cố gắng công nghiệp hóa những sản phẩm thủ công truyền thống thay vì hiện đại hóa có kế thừa mẫu mã sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Điều đó dẫn đến sự ra đời của những sản phẩm thủ công giống nhau như đúc trong khi giá trị của chúng là hàm lượng văn hóa, là sự không giống nhau tuyệt đối vì được chế tác từ bàn tay của mỗi nghệ nhân. Nhưng, hiện nay đang có sự đứt đoạn, chắp vá thiếu kế thừa và phát triển những mẫu mã hàng thủ công mỹ nghệ ở Việt Nam. Nhiều hội chợ, cuộc thi “nghệ nhân bàn tay vàng” được tổ chức, nhưng nghệ nhân vẫn dần mai một mà không có người kế tục. Nước ta hiện chưa có hệ thống nghiên cứu, đào tạo nghề truyền thống hoàn chỉnh, hiệu quả. Trong khi một số nước trong khu vực như: Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan... đã xây dựng trường dạy nghề, viện nghiên cứu, bảo tàng nghề thủ công truyền thống…

 

- Nếu không cập nhật những mẫu mã, “gu” thẩm mỹ của các thị trường nước ngoài thì khả năng xuất khẩu của hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam sẽ bị hạn chế thưa ông?

 

- Đây là quan niệm không chuẩn xác bởi mỗi sản phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống đều mang trong nó những đặc trưng văn hóa của dân tộc và người mua sản phẩm theo một nghĩa nào đó là mua hàm lượng văn hóa có trong đó. Tất nhiên, sản phẩm thủ công mỹ nghệ cũng cần được hiện đại hóa để phù hợp với gu thẩm mỹ thời đại. ở Việt Nam cũng đã có những nghệ nhân được đào tạo bài bản trong các trường mỹ thuật, nghệ thuật nên có được sự kết hợp rất tốt trong việc nắm bắt thị hiếu thẩm mỹ của từng đối tượng khách hàng để sản xuất ra những sản phẩm vừa mang tính truyền thống vừa không kém phần hiện đại. Tuy nhiên, số nghệ nhân như vậy còn quá ít.

 

- Theo ông, phải đột phá từ đâu để tạo sức bật cho ngành hàng thủ công mỹ nghệ?

 

- Mục tiêu đặt ra đến năm 2010 là xuất khẩu 1,5 tỷ USD hàng thủ công mỹ nghệ. Thời gian không còn nhiều và cần phải tạo ra chuyển biến mạnh mẽ trong quy hoạch nguồn nguyên liệu, nguồn nhân lực, tăng cường xúc tiến thị trường, tăng vốn đầu tư cho các làng nghề. Kinh nghiệm phát triển nghề thủ công mỹ nghệ của các nước trong khu vực cho thấy khả năng phối hợp tổ chức rất tốt giữa các vùng nghề, làng nghề truyền thống. Gia tăng liên kết giữa hộ gia đình, các làng nghề trong từng công đoạn sản xuất một sản phẩm thủ công mỹ nghệ cho phép phát triển kỹ thuật công nghệ cao đồng thời tạo ra khối lượng sản phẩm đủ khả năng đáp ứng được nhu cầu đơn hàng lớn của đối tác nước ngoài. Trong khi đó, đa dạng hóa các loại hình đào tạo tri thức mỹ thuật, công nghệ hiện đại kết hợp với thực hành, truyền nghề tại làng nghề truyền thống là giải pháp cơ bản để chúng ta tạo được nguồn nhân lực  ổn định và lâu dài cho các làng nghề. Để thực hiện được điều này, rất cần một cơ quan chuyên trách đứng ra làm đầu mối chứ không thể để tình trạng nhiều ngành cùng phụ trách làng nghề truyền thống như hiện nay.

 

- Xin cảm ơn ông!

 

Nguyễn Đức-Đình Nam  thực hiện

VietBao.vn
contentlength: 7014
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

VẤN ĐỀ KINH Tế NÓNG NHẤT

Chu tich BIDV Tran Bac Ha bi bat va nhung he luy

Chủ tịch BIDV Trần Bắc Hà bị bắt và những hệ lụy

Sau vụ rúng động tin bầu Kiên bị bắt và thị trường tài chính chao đảo hồi tháng 8/2012 thì mới đây, chiều ngày 21/02/2013, thị..

Doi 100 Usd phat 90 trieu

Đổi 100 Usd phạt 90 triệu

Một người dân ở Cần Thơ đã bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lên tới 90 triệu đồng chỉ vì đổi tờ 100 USD tại tiệm vàng.