Người Nhện không "siêu" bằng... nhện?

Thứ bảy, 26 Tháng sáu 2004, 16:39 GMT+7
  • Bay vun vút từ tòa nhà này sang tòa nhà khác, võ thuật cao siêu và sở hữu những vũ khí tối tân, sự trở lại của Người Nhện là tâm điểm chú ý của người yêu thích điện ảnh mùa hè năm nay. Nhưng so với sức mạnh của những chú nhện thực thụ, người hùng khoác áo đỏ-xanh của chúng ta... chẳng thấm vào đâu cả.

    Siêu hơn Người Nhện

    Nguoi Nhen khong sieu bang nhen

    Những chú nhện trong thiên nhiên ẩn chứa một sức mạnh kinh người.

    Loài nhện không thể đu mình vun vút trong không trung hay đối mặt với những tên tội phạm điên cuồng như Doc Ock trong phim Người Nhện 2. Tuy nhiên, chúng lại ăn đứt Người Nhện ở khả năng tồn tại trong những môi trường nguy khốn nhất. Có mặt khắp nơi trên thế giới, nhiều loài nhện nhảy có thể nhảy xa gấp 50 lần chiều dài cơ thể chúng. Hiện nay, vận động viên nhảy xa người Mỹ Mike Powell đang giữ kỷ lục thế giới với 8,95m - với chiều cao "khiêm tốn" là 1,9m, nếu anh có được sức bật như loài nhện nhảy, Powell hẳn phải nhảy được tới... 90m. Theo Andrew Martin, nhà sinh học thuộc Viện Động vật học Kỹ thuật của ĐH Khoa học Ứng dụng (Đức), nhện nhảy sử dụng những cú "đại nhảy vọt" này để tạo bất ngờ trong lúc tấn công con mồi.

    Một số loài nhện còn có thể trình diễn khả năng bám dính vào các bề mặt nhẵn thín và bước đi tự nhiên trong tư thế... lộn ngược. Để tìm hiểu xem làm thế nào mà nhện lại thực hiện được điều này, Martin và cộng sự đã tiến hành nghiên cứu chân của loài nhện nhảy Evarcha arcuata qua kính hiển vi nguyên tử. Chân của chúng bao phủ đầy lông, và mỗi sợi lông lại có nhiều sợi lông con chĩa ra tua tủa. Nhờ kính hiển vi cực mạnh, nhóm nghiên cứu đã quan sát các lực tác động trên mỗi sợi lông. Họ tính toán rằng, sức hút của nhện nhảy mạnh đến mức có thể giữ được 170 lần trọng lượng cơ thể của con nhện, tương tự như cảnh Người Nhện kéo 170 người ra khỏi nguy hiểm trong khi bám vào các tòa nhà bằng đầu ngón chân và ngón tay của mình.

    Nguoi Nhen khong sieu bang nhen

    Nhện vườn vàng-đen, loài phổ biến nhất trên thế giới.

    Ở loài nhện, đấy chính là lực van der Waal, hình thành bằng cách di chuyển các electron để tạo ra những điểm nóng hấp lực giữa các phân tử nằm cạnh nhau. Với những điện tích tí hon hoạt động trên từng sợi lông con của hơn 600.000 sợi lông chân, nhện có thể dễ dàng treo ngược mình dưới lá hoặc trên tường. Theo Martin, điều bất thường ở đây chính là khả năng bám dính của nhện giống với tắc kè hơn là với côn trùng, cho dù lũ động vật tám chân này gần gũi với loài côn trùng sáu chân hơn là với họ hàng nhà thạch sùng. Xét trên khía cạnh sinh học, đây là điều hết sức đáng kinh ngạc. Vì vậy, nhóm nghiên cứu của Martin hy vọng rằng nếu giải mã được bí mật về khả năng bám dính của nhện, khoa học sẽ chế tạo được nhiều vật dụng phục vụ cho cuộc sống: sổ dính, giày ống cho nhà du hành vũ trụ, hay thậm chí găng tay cho... thủ môn.

    Sợi tơ thần kỳ


    Thừa nhận mình không phải là một người hâm mộ phim Người Nhện, Martin cho rằng quyền năng của nhân vật trong phim không giống một chút nào so với lũ nhện thật. Có lẽ, nhện dệt tinh cầu là loài thường gặp nhất trong số 37.000 loài nhện trên khắp thế giới - chúng thường có mặt trong tấm lưới hình bánh xe trong các bức ảnh chụp cảnh sương sớm hoặc ngôi nhà hoang. Giống như loài nhện tơ vàng Nephila clavipes, nhện dệt tinh cầu cũng nhả tơ từ bộ phận điều khiển cơ nằm trên bụng. Với các cơ của bộ phận này, nhện có thể mở và đóng ống dẫn tơ để quyết định độ dầy của sợi tơ.

    Một số loài nhện có thể có tới bảy loại tơ, mỗi loại sử dụng vào một mục đích khác nhau. Đối với loại lưới hình bánh xe, thành phần chủ yếu thường là tơ dây kéo - loại sợi cứng tạo nên bộ khung của tấm lưới - và tơ dính để hoàn thiện tấm lưới săn mồi cho nhện. Theo Todd Blackledge, nhà côn trùng học thuộc ĐH California (Riverside, Mỹ), đây là sự kết hợp lý tưởng cho mục đích bắt mồi. Khi một con ruồi chạm vào tấm lưới, tơ dính sẽ làm giảm tác động và giữ con mồi lại, trong khi sợi tơ dây kéo hấp thu lực tác động và giữ cho tấm lưới được nguyên vẹn. Lưới dây kéo mà nhện N. clavipes cái tạo ra có thể hấp thu lực tác động tốt hơn cả... thép và Kevlar (một loại sợi bảo vệ dùng để chế tạo quần áo chống lửa và chống đạn).

    Nguoi Nhen khong sieu bang nhen

    Lưới nhện còn là cảm hứng của các nhà thiết kế thời trang hoa tai.

    Nhưng tơ không chỉ được dùng để dệt lưới. Giống như Người Nhện, nhện có thể sử dụng tơ dây kéo để "bay" từ nơi này sang nơi khác. Ngoài ra, nhện còn sử dụng một loại tơ khác giống như keo dính để nối liền các sợi tơ đơn lẻ với nhau nhằm đạt được khoảng cách xa nhất. Các loại tơ khác dùng để tạo thành bọc trứng hoặc trói chặt lấy con mồi.

    Một số loài nhện tỏ ra rất có "gu"... nghệ thuật trong việc dệt lưới. Blackledge đã nghiên cứu vài loài nhện, trong đó có cả loài nhện vườn vàng-đen và nhện vườn kẻ, tất cả đều biết kết hợp các mô-típ xoắn ốc và đường chéo trên lưới. Các thiết kế ngụy trang này có thể giúp bảo vệ cho nhện khỏi bị các loài thú dữ ăn thịt. Theo Blackledge, số lượng và độ phức tạp của các mô-típ này hoàn toàn phụ thuộc vào cảm giác... đói bụng của nhện. Khi dệt các mẫu trang trí, lũ nhện nguỵ trang rất kỹ nhưng điều này sẽ khiến cho côn trùng phát hiện ra lưới và chạy trốn mất. Nếu muốn "chắc ăn", lũ nhện có thể giảm bớt yếu tố an toàn cho tấm lưới để bắt mồi dễ dàng hơn.

    Khánh Hà (Theo National Geographic)

    Việt Báo
    Ý kiến bạn đọc

    Viết phản hồi

    Nhận xét tin Người Nhện không "siêu" bằng... nhện?

    Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Người Nhện không "siêu" bằng... nhện? bằng cách gửi thư điện tử tới vietbao.vn. Xin bao gồm tên bài viết Nguoi Nhen khong sieu bang nhen ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Người Nhện không "siêu" bằng... nhện? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Khoa Học của chuyên mục Khoa Học.

    Bài viết mới:

    Các bài viết khác:

       TIẾP THEO >>
    VIỆT BÁO - KHOA HỌC - TIN KHOA HỌC