Nền văn minh cổ chưa từng được biết ở châu Á

11:37 14/05/2001
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Nền văn minh ấy đã xuất hiện cách đây hơn 4.000 năm, tại nơi mà nay là Turkmenistan và Uzbekistan (Trung Á). Con người vào thời đó đã biết xây những “khu định cư”, nhà bằng gạch, bùn và công sự. Họ chăn nuôi cừu, dê, trồng lúa mì, lúa mạch trên những cánh đồng được tưới tiêu chu đáo. Họ còn sản xuất cả đồ gốm rất đẹp.

Hôm qua (13/5), tại một hội thảo về ngôn ngữ và khảo cổ ở Havard, ông Fredrik T. Hiebert, Đại học Pennsylvania (Mỹ), đã công bố phát hiện này. Tháng 6/2000, cùng các cộng sự Nga - Mỹ, ông khai quật được ở Annau (Turkmenistan) một mảnh đá nhỏ hình vuông (kích thước khoảng 2,5 cm), đen bóng, trên khắc 4-5 dấu hiệu (có thể là chữ viết) màu đỏ. Những dấu hiệu này hoàn toàn khác với bất kỳ một hệ thống ngôn ngữ viết nào vào thời đó, ví dụ của vùng Lưỡng Hà, vùng đất vẫn được coi là nơi phát minh ra những chữ viết đầu tiên trong lịch sử.

Đồ tạo tác khai quật được có lẽ là một con dấu làm bằng antraxit, được dùng phổ biến trong thương mại thời cổ để đánh dấu các thùng hàng nhằm cho biết tên mặt hàng và người sở hữu. Ông Hiebert cho nó là “bằng chứng đầu tiên cho thấy trong lịch sử văn minh nhân loại, từng tồn tại một xã hội Trung Á dân trí cao” (hiểu theo nghĩa biết đọc, biết viết). Mảnh đá có khoảng 2.300 năm tuổi, nghĩa là ở thời điểm ngôi vị thống trị ở thung lũng sông Tigre và Euphrate (vùng Lưỡng Hà) đã chuyển từ Sumer sang Babylon. Khi đó, người Trung Quốc vẫn chưa có chữ viết.

Quần thể khảo cổ Bactria Margiana (BMAC)

Bên cạnh phát hiện năm ngoái của ông Hiebert, trong vài thập kỷ qua, các nhà khảo cổ Xô Viết đã tìm ra hàng chục dấu vết kiến trúc của nền văn minh bí hiểm nọ. Dường như nhà cửa ở đây được xây dựng đồng bộ theo thiết kế của một kiến trúc sư. Những ngôi nhà lớn nhất giống như “khu tập thể”, rộng hơn cả sân bóng đá và được chia thành hàng chục căn phòng. Bao quanh nhà là một lớp tường làm bằng gạch và bùn, có chỗ dày hơn 3 m. Xa hơn nữa là đồng ruộng.

Các di tích nằm trên một khu vực dài hơn 640 km, rộng 80 km, suốt từ Annau, qua sa mạc Kara-Kum đến Uzebekistan, có lẽ tới cả phần phía bắc Afghanistan. Giới khoa học gọi nền văn minh này là quần thể khảo cổ Bactria Margiana (ghép tên Hy Lạp của hai miền đất trong vùng), gọi tắt là BMAC.

Victor H. Meir, chuyên gia nghiên cứu chữ viết và văn hóa cổ châu Á, Đại học Pennsylvania, cho biết sự tồn tại của các di tích, tại một vùng đất vẫn bị coi là “xứ sở không người” trong quá khứ, đã làm thay đổi quan niệm về hoạt động thương mại và trao đổi văn hóa ở châu Á thời cổ đại. Người châu Á hơn 4.000 năm về trước không hề sống co cụm, mà dường như đã có những mối “bang giao” trải khắp châu lục.

Các nhà khảo cổ đã đặt rất nhiều câu hỏi về nền văn minh BMAC: Những con người vô danh kia từ đâu đến, họ có ảnh hưởng như thế nào đến thời cổ đại và chuyện gì đã xảy ra với họ? Có thể BMAC khởi nguồn từ một nơi nào đó gần Annau, dọc biên giới Iran - Turmenistan, cũng có thể từ Thổ Nhĩ Kỳ. Nó chỉ tồn tại trong vài trăm năm, có lẽ đã biến mất khi người dân bị “hòa nhập và hòa tan” vào các nền văn hóa khác.

Dù thế nào chăng nữa, điều chúng ta biết chắc là trong quá khứ, ở vùng Trung Á, đã có một nền văn minh hình thành, phát triển, sau đó tàn lụi, để lại dấu vết những bức tường đổ nát và các ký tự bí hiểm trên một mảnh đá đen.

Đoan Trang (theo New York Times, AP, 14/5)

Việt Báo
contentlength: 5002
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Bài viết khác

Xem tiếp >>

VẤN ĐỀ KHOA HọC NÓNG NHẤT

Tranh cai ve mo Tao Thao

Tranh cãi về mộ Tào Tháo

Hơn 120 nhà khảo cổ học hàng đầu tại Trung Quốc hôm qua khẳng định ngôi mộ ở huyện An Dương, tỉnh Hà Nam, đúng là nơi yên nghỉ của..

Ngo Bao Chau gianh Huy chuong Fields

Ngô Bảo Châu giành Huy chương Fields

Giáo sư Ngô Bảo Châu đọc báo cáo toàn thể tại Đại hội Toán học Thế giới chiều qua sau khi tặng chữ ký tặng hơn 200 cuốn sách giới..

Tham hoa tran dau tai My

Thảm họa tràn dầu tại Mỹ

Gần 70% lượng dầu tràn trên vịnh Mexico đã được thu hồi hoặc phân hủy bởi các yếu tố tự nhiên.

Thien van hoc

Thiên văn học

Cảnh tượng núi lửa Iceland nhìn từ ngoài trái đất, cầu lửa sáng rực trên bầu trời nước Mỹ, Trạm Không gian quốc tế bay qua cực..

Chuyen bay dau tien dua nguoi vao vu tru

Chuyến bay đầu tiên đưa người vào vũ trụ

Một nhà điều tra người Nga mới đây tuyên bố rằng hành động vội vàng của Yuri Gagarin trong một chuyến bay huấn luyện có thể là..