Nâng cao nhận thức để hành động

19:27 13/10/2009

Một Hội thảo nhỏ và đầy trách nhiệm, không phải để tuyên truyền, bởi chỉ có một phóng viên duy nhất của TS do quen biết mà “lọt” vào. Đó là Hội thảo “Nâng cao nhận thức và ứng phó với những thách thức của biến đổi khí hậu” tổ chức tại ĐHSP Hà Nội trong hai ngày 12 và 13/10/2009.

Biến đổi khí hậu (BĐKH) là chuyện toàn cầu, đã và đang tác động ngày càng mạnh mẽ và sâu rộng đến toàn nhân loại. Sự thay đổi về thời tiết với những trận nóng kéo dài, bão lũ liên tiếp cùng với động đất và sóng thần đã ảnh hưởng trực tiếp đến khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.

Mọi người chưa quên những trận mưa to năm 2008 làm Hà Nội và các tỉnh lân cận ngập lụt chưa từng có với sự ứng phó đầy bị động của mọi người, những đợt triều cường ngày càng dồn dập và lan rộng tại Thành phố Hồ Chí Minh, những cơn bão số 8, số 9 vừa qua làm “khúc ruột miền Trung” điêu đứng. Các nhà khí hậu học đã kết luận: những sự biến đổi ấy đã đến sớm hơn so với dự kiến tới nửa thế kỷ.

Mô tả ảnh. Mô tả ảnh.
Cháy rừng, lũ lụt,... - những thảm họa thiên nhiên dưới ảnh hưởng của BĐKH phần nhiều là do chính con người gây ra. (Ảnh minh họa)

Điều đáng lo ngại hơn nữa là Việt Nam là một trong 5 nước chịu tác động đầu tiên của biến đổi khí hậu. Nước biển dâng cao sẽ nhấn chìm nhiều vùng ven biển, thu hẹp diện tích trồng lúa, kéo theo sự “tị nạn môi trường” của một bộ phận dân chúng đáng kể.

Nhận thức chưa đáp ứng được tính cấp bách của biến đổi khí hậu


Tuy nhiên, cho đến nay, nhận thức của người dân Việt Nam về những thách thức và nguy cơ của BĐKH chưa được như mong đợi. Thuật ngữ BĐKH chưa xuất hiện trong suy nghĩ của đại đa số nhân dân. Ngay cả giới trẻ, những người sẽ phải đương đầu trực tiếp với những tác động ghê gớm của hiện tượng đang đến gần này cũng chưa đầy đủ. Thậm chí, tầng lớp “có học” nhất là những sinh viên thì - theo PGS, TS Trần Đức Tuấn, Trung Tâm nghiên cứu và hỗ trợ giáo dục vì sự phát triển bền vững, ĐHSP – khoảng 40% trong số họ chưa có khái niệm về hiểm họa này. Và khi nhận thức chưa định hình thì cũng chưa thể hình thành một số hành vi để ứng phó bao gồm ngăn ngừa, giảm thiểu và thích ứng với quá trình biến đổi khí hậu.

Trong bối cảnh như vậy, việc tổ chức một cuộc Hội thảo “Nâng cao nhận thức và năng lực thích ứng với những thách thức của BĐKH” trong 2 ngày 12 và 13/10/2009 do Trường ĐHSP Hà Nội, phối hợp với Cơ quan trao đổi Hàn lâm Đức (DAAD), Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội, Trường ĐHTH Hamburg là một cuộc Hội thảo rất cần thiết. Hội thảo còn được sự quan tâm, chia sẻ kinh nghiệm của các nhà nghiên cứu và quản lý đến từ CHLB Đức, Thái Lan, Cămpuchia, Singapore.

Cuộc Hội thảo diễn ra chưa đầy 2 ngày, tuy kinh nghiệm tổ chức đôi khi còn thiếu chuyên nghiệp nhưng đã rút ra nhiều điều bổ ích.

Những nhận thức gì cần trang bị?

Ông Kharis Santos, Văn phòng UNESCO Việt Nam cho biết, ông đã theo dõi trong những năm gần đây, Việt Nam đã có nhiều cuộc Hội thảo về BĐKH ở nhiều cấp độ khác nhau, nhưng đây là cuộc Hội thảo đầu tiên đề cập đến việc Giáo dục về phát triển bền vững, đặc biệt dành cho giáo dục BĐKH (GDBĐKH).

Mô tả ảnh.
Nơi hạn hát, nơi lụt lội quanh năm...(Ảnh minh họa)

Bằng kinh nghiệm hoạt động lâu năm của mình, bằng sự tham vấn những học giả nổi tiếng thế giới, UNESCO đã vạch ra một chương trình Thập kỷ Giáo dục phát triển bền vững để các nước tham khảo và vận dụng vào điều kiện cụ thể của nước mình. Về bản chất, GDBĐKH là một bộ phận của Giáo dục phát triển bền vững, chứa đựng những đặc trưng nổi bật của Giáo dục phát triển bền vững. Nó bao gồm 2 nội dung lớn:

a. Nhận thức được nội dung và hậu quả của BĐKH. Những thay đổi theo hướng tiêu cực về khí hậu mà chúng ta chứng kiến thì 90% là do con người gây ra trong hoạt động phát triển kinh tế vì lợi ích của bản thân mình, chỉ 10% do thiên nhiên. Con người đã khai thác và sử dụng một cách phung phí tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là các nguyên nhiên liệu hóa thạch, đốt phá rừng và nhiều hoạt động thiếu suy nghĩ khác… từ đó phát thải ra không khí một lượng rất lớn khí thải độc hại.

Họ đã biến Trái Đất thành một ngôi nhà kính không lồ, nhiệt từ Mặt trời chiếu xuống bị giữ lại, tích tụ dần, làm Trái đất nóng lên, các núi băng vùng cực tan ra, khiến nước biển dâng cao, xâm lấn đất liền, thu hẹp diện tích trồng trọt. Khí hậu bị thay đổi, gây ra những thiên tai dồn dập, tác động mạnh mẽ đến cuộc sống. Nhiều bệnh tật phát triển… Áp lực của BĐKH đè nặng nhất lên những nước nghèo. Song cuộc chống lại những thảm họa ấy không chỉ một cộng đồng, một nước có thể làm được mà đòi hỏi sự chung sức chung lòng cả toàn thế giới.

b. Từ nhận thức đó, có được những hoạt động thích hợp để “sửa chữa” lại những sai lầm nghiêm trọng đã thực hiện hàng trăm năm qua, chủ yếu do quá trình công nghiệp hóa ở các nước phát triển. Ở mức vĩ mô, chính phủ các nước phải đạt được sự đồng thuận trong việc chống lại việc BĐKH như cùng nhau cam kết giảm thiểu sự phát thải khí nhà kính, phát triển nguồn năng lượng sạch, chuyển giao kiến thức cho các nước đi sau mình, đưa ra các chiến lược xã hội, mô hình phát triển kinh tế, công nghệ cung cấp những giải pháp trên toàn thế giới. Ở mức cá nhân, từ nhận thức biến thành những thói quen lành mạnh trong cuộc sống hàng ngày, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường…

GDBĐKH đã được khởi động và thực hiện thành công ở nhiều nước trên thế giới. Tuy nhiên, quy mô và hiệu quả của việc GDBĐKH chưa tương xứng với những đòi hỏi mà xã hội đặt ra và kỳ vọng.

Việt Nam cần làm gì trong GDBĐKH?

Trong những năm gần đây, Giáo dục phát triển bền vững đã có được sự quan tâm của Chính phủ, các ngành hữu quan, của Bộ Giáo dục – Đào tạo, cơ quan đảm nhiệm sự giáo dục, giảng dạy cho một bộ phận dân số quan trọng: 20 triệu học sinh, sinh viên, những người sẽ nắm vận mệnh đất nước trong tương lai và cũng là những người chịu đựng trực tiếp hậu quả của BĐKH. Phát triển bền vững cũng trở thành đường lối, quan điểm của Đảng và chính sách của Nhà nước.

Mô tả ảnh.
Thiên nhiên có yên bình và thuận hòa hay không phụ thuộc phần nhiều vào ý thức gìn giữ môi trường của con người. (Ảnh minh họa)

Chính phủ đã phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH, trong đó đã xác định mục tiêu và nhiệm vụ quan trọng là nâng cao nhận thức, trách nhiệm tham gia của cộng đồng và phát triển nguồn nhân lực.

Trên cơ sở đó, các bản tham luận của các đại biểu cũng như các ý kiến đóng góp đều đề xuất các giải pháp cụ thể để đưa GDBĐKH và chương trình các cấp học.

Trong điều kiện hiện nay chưa thể coi GDBĐKH là một môn học mới mà chỉ là một phương pháp tiếp cận, lồng ghép trong tổng thể kiến thức chung cần trang bị cho học sinh, sinh viên, trong đó phát triển bền vững được xem như bối cảnh cho mục đích giáo dục.

GDBĐKH rất gần gũi với cuộc sống và vì thế có thể hiểu được đối với mọi lứa tuổi, mọi cấp học, từ tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông cho đến đại học.

Ví dụ ở bậc phổ thông, hình thức có thể rất sinh động, từ việc liên hệ đến các bài học (nhất là về Vật lý, Địa lý…) đến các hoạt động sinh hoạt tập thể (Câu lạc bộ, cuộc thi, giao lưu, hoạt động ngoài trời, viết vẽ với chủ đề BĐKH và ứng xử thân thiện với môi trường… Trong những hoạt động này, học sinh sẽ là nhân vật trung tâm, tự làm ra sản phẩm học tập cho chính mình, chủ động tham gia vào các quá trình hoạt động, giáo viên đóng vai trò người thiết kế, hướng dẫn và giám sát quá trình hoạt động của học sinh.

Hội thảo cũng được nghe các diễn giả nước ngoài (Đức, Singapore, Thái Lan) trình bày những kinh nghiệm bổ ích về GDBĐKH tại nước mình.

Người ta hy vọng mục tiêu của GDBĐKH là “từ nhận thức biến thành hành động”, thì cũng như vậy, những người tham gia hội thảo cũng từ nhận thức của mình, biến thành hành động đầu tiên: áp dụng những kinh nghiệm đã trao đổi để việc đưa GDBDKH vào chính công việc của mình.
  • Tuấn Hà
Việt Báo
contentlength: 12935
Chia sẻ

Video nổi bật

Tổng hợp những tình huống thoát chết trong gang tấc
00:00 / --:--

TIN Khoa Học NỔI BẬT

Vàng thẩm thấu qua độ lệch giá

Tuy việc kinh doanh vàng miếng có nhiều hạn chế so với trước đây, song nhu cầu vàng của người dân vẫn lớn, đặc biệt trước xu hướng giảm giá của vàng trong thời gian qua. Thế nhưng, chính việc độc quyền thị trường vàng sẽ tạo ra khe hở vàng lậu vào thị trường nội địa và Nhà nước thất thu thuế.

VẤN ĐỀ KHOA HọC NÓNG NHẤT

Tranh cai ve mo Tao Thao

Tranh cãi về mộ Tào Tháo

Hơn 120 nhà khảo cổ học hàng đầu tại Trung Quốc hôm qua khẳng định ngôi mộ ở huyện An Dương, tỉnh Hà Nam, đúng là nơi yên nghỉ của..

Ngo Bao Chau gianh Huy chuong Fields

Ngô Bảo Châu giành Huy chương Fields

Giáo sư Ngô Bảo Châu đọc báo cáo toàn thể tại Đại hội Toán học Thế giới chiều qua sau khi tặng chữ ký tặng hơn 200 cuốn sách giới..

Tham hoa tran dau tai My

Thảm họa tràn dầu tại Mỹ

Gần 70% lượng dầu tràn trên vịnh Mexico đã được thu hồi hoặc phân hủy bởi các yếu tố tự nhiên.

Thien van hoc

Thiên văn học

Cảnh tượng núi lửa Iceland nhìn từ ngoài trái đất, cầu lửa sáng rực trên bầu trời nước Mỹ, Trạm Không gian quốc tế bay qua cực..

Chuyen bay dau tien dua nguoi vao vu tru

Chuyến bay đầu tiên đưa người vào vũ trụ

Một nhà điều tra người Nga mới đây tuyên bố rằng hành động vội vàng của Yuri Gagarin trong một chuyến bay huấn luyện có thể là..