Gấu trúc khổng lồ: Sự hồi phục muộn mằn

22:40 14/06/2004
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Với thiết bị dò tìm điện tử và hệ thống định vị bằng vệ tinh, trong ba năm qua, Li Xiang Feng và cộng sự đã in dấu bàn chân mình trên 23.000km2 để tìm kiếm dấu vết của loài gấu trúc khổng lồ (Ailuropoda melanoleuca). Họ chỉ là một nhóm nhỏ trong số 170 nhà khoa học, cán bộ điền dã và nhà bảo tồn tìm đến những ngọn núi xa xôi, khúc khuỷu ở Tứ Xuyên, Thiểm Tây và Cam Túc để thực hiện chương trình Khảo sát Gấu trúc Quốc gia lần thứ ba của Trung Quốc.

Gấu trúc chưa phải trên đà tuyệt diệt!

Gau truc khong lo Su hoi phuc muon man

Loài thú nhút nhát này là nạn nhân của nạn săn bắn trộm và huỷ hoại môi trường sống.

Dưới sự chỉ đạo của Cục Lâm nghiệp Trung Quốc và Quỹ Quốc tế Vì Thiên nhiên (WWF), cuộc khảo sát đã mang lại nhiều tin tức tốt lành: Có gần 1.600 gấu trúc khổng lồ đang sống trong môi trường hoang dã, nhiều hơn 40% con số mà chúng ta vẫn tưởng! Bên cạnh đấy, cuộc khảo sát còn phát hiện ra bóng dáng gấu trúc tại những vùng mà trước đây khoa học vẫn tin là chúng không hề sinh sống...

Là con trai của một thợ khai thác gỗ, Li cảm thấy rất phấn khởi trước kết quả này. Bố của anh trước kia là công nhân của một công ty khai thác gỗ. Sau khi Trung Quốc ban hành lệnh cấm đốn gỗ trên toàn quốc vào năm 1998, Li bắt đầu làm việc cho Khu Bảo tồn Thiên nhiên (viết tắt là KBT) Laoxiancheng. Nằm tại chân núi phía Nam dãy Tần Lĩnh thuộc tỉnh Thiểm Tây, Laoxiancheng là một trong số 40 KBT của Trung Quốc đang thực hiện chương trình bảo tồn gấu trúc khổng lồ.

Nhưng cũng giống như nhiều KBT khác của Trung Quốc, Laoxiancheng không bao giờ có đủ nguồn lực cần thiết để theo dõi động vật hoang dã. Li nói: "Trước khi tiến hành cuộc khảo sát quốc gia, chúng tôi thường thực hiện giám sát theo cách riêng, nhưng cách này rất đơn giản và không hề được phân tích. Chúng tôi không có đủ trang bị."

Anh và một nhân viên khác của KBT đã tham gia chuyến tập huấn điền dã kéo dài mười ngày để chuẩn bị cho cuộc khảo sát, từ nắm bắt đặc điểm sinh lý của gấu trúc, cách nhận biết chúng trong hoang dã cho đến sử dụng hệ thống định vị toàn cầu (GPS) và những kỹ năng sống cơ bản. Trong suốt cuộc khảo sát, Li và người dẫn đường thường dậy vào lúc 6 giờ sáng để giám sát một khu vực cắt ngang. Sử dụng hệ thống theo dõi vệ tinh để giám sát vị trí của mình, Li đi tìm dấu vết của loài gấu trúc khổng lồ và các loài động vật hoang dã khác đang gặp nguy hiểm. Li cho biết: "Hầu như ngày nào chúng tôi cũng tìm thấy dấu vết gấu trúc, chỉ trừ một lần khi đi gần mười ngày trời mà không hề thấy chút dấu vết nào. Vì thế, chúng tôi quyết định không... tắm nữa, vì sợ sẽ làm... trôi hết vận may của mình."

Tại căn cứ, các nhà kỹ thuật quan sát và ghi lại tất cả mọi thông tin nhằm thành lập cơ sở dữ liệu cho Hệ thống Thông tin Địa lý (GIS) đối với môi trường sống của gấu trúc. Một trong những phương pháp mà các nhà kỹ thuật sử dụng để xác định từng cá thể gấu trúc là đo mẫu phân mà nhóm nghiên cứu mang về: mỗi con gấu trúc cắn lá trúc tại một độ dài nhất định, vì thế đây là cách tiện nhất để xác định loài thú nhút nhát này.

Gau truc khong lo Su hoi phuc muon man

Cách gần như duy nhất để xác định gấu trúc khổng lồ chính là... phân của chúng.

Trong gần ba năm công tác, Li chỉ nhìn thấy gấu trúc đúng một lần. Vốn rụt rè và hay lảng tránh người, gấu trúc có thể đánh hơi thấy có người đang đến và nhanh chóng chạy trốn. Li kể lại: "Đầu tiên, chúng tôi nhìn thấy dấu chân gấu trúc, sau đó là một vài cành trúc mới bị gấu nhai nát. Chúng tôi lần theo dấu vết và bắt gặp một khu vực mà gấu trúc làm tổ, mọi thứ còn rất mới. Vì vậy chúng tôi trèo lên cây và nhìn thấy con gấu trúc đang bước đi ở đằng xa...".

Những tín hiệu tốt lành

Những dịp may như thế không nhiều. Rừng trúc ken dày và địa hình gập ghềnh khiến cho cuộc khảo sát trở nên càng khó khăn gấp bội, và những người tham gia phải thường xuyên đối mặt với khó khăn, nguy hiểm: muỗi, vắt, rắn độc và thời tiết thất thường. Thợ săn trộm, mối đe doạ chính của gấu trúc, cũng chính là mối nguy hiểm đối với cán bộ điền dã: Một thành viên trong nhóm của Li đã bị chết vì bẫy thợ săn. Nhưng khả năng chịu đựng vất vả đã khiến cho nhóm nghiên cứu trở nên gắn bó với nhau. Li tâm sự: "Tôi rất thích tình cảm thân thiết nơi đây. Làm việc cho chương trình khảo sát, tôi được gặp rất nhiều người thuộc các KBT khác nhau, và điều này khiến cho mạng lưới hỗ trợ trở nên vững chắc hơn."

Một trong những người như thế chính là Yong Yan Ge. Hiện đang là người phụ trách Trung tâm Nghiên cứu của KBT Gấu trúc tại Thiểm Tây, Yong nổi tiếng là một "tay gấu trúc" lão luyện và là một cố vấn kỹ thuật của uỷ ban Nhóm Khảo sát Quốc gia lần thứ ba. Tham gia bảo tồn gấu trúc từ thời Cách mạng Văn hóa, Yong đăng ký ngay từ những cuộc khảo sát đầu tiên. Yong nhớ lại: "Trong cuộc khảo sát lần thứ nhất hồi những năm 1970, chúng tôi chủ yếu tìm địa bàn sinh sống của gấu trúc. Vì vậy, chúng tôi đi khắp nơi với sổ sách trong tay và dò hỏi nông dân cũng như thợ săn xem họ đã nhìn thấy gấu trúc ở đâu. Chúng tôi làm gì có nhiều công nghệ. Đôi khi, nông dân còn đùa và nói với chúng tôi rằng họ thấy tám con gấu trúc, nhưng để có nhiều tiền hơn, họ có thể tìm được... 28 con. Cuộc khảo sát lần thứ hai vào những năm 1980 tốt hơn, vì chúng tôi đã sử dụng các phương pháp luận khoa học. Nhưng phải đến cuộc khảo sát lần này, chúng tôi mới được sử dụng GPS và GIS. Lần này được tổ chức rất tốt và quản lý chặt chẽ - tất cả mọi người tham gia đều là nhân viên được huấn luyện về bảo tồn thiên nhiên".

Gau truc khong lo Su hoi phuc muon man

Họ đã không quản ngại gian khó trong rừng sâu để thực hiện công tác bảo tồn gấu trúc.

Bên cạnh việc được huấn luyện và trang bị tốt, Yong còn tin rằng các chính sách bảo tồn gần đây (như Chương trình Bảo vệ Rừng Tự nhiên - cấm khai thác gỗ trong rừng tự nhiên, Chính sách Hạt giống Xanh -khôi phục các khu đất nông nghiệp vùng đồi thành rừng) đang tạo ra những tác động tích cực.

Yong nói thêm: "Lần này, chúng tôi khảo sát những vùng chưa được cuộc khảo sát thứ hai "sờ" tới do các công ty khai thác gỗ ngăn không cho nhóm nghiên cứu vào những khu vực nhất định. Khi lệnh cấm khai thác được ban bố, môi trường sống sẽ phục hồi trở lại. Trong cuộc khảo sát này, chúng tôi tìm thấy dấu vết gấu trúc ở cả những vùng mà trước đây chúng tôi không hề nhìn thấy. Nhưng điều tốt đẹp nhất là nhân viên bảo tồn thiên nhiên có thể làm việc tốt hơn trong tương lai. Có thể chúng tôi không cần phải tiến hành một cuộc khảo sát thứ tư, bởi vì các KBT hiện nay đang thường xuyên giám sát và tuần tra, đồng thời xây dựng mạng lưới với các KBT lân cận."

WWF và chương trình bảo tồn gấu trúc

WWF là tổ chức bảo tồn quốc tế đầu tiên được mời đến làm việc tại Trung Quốc về vấn đề bảo tồn gấu trúc khổng lồ từ năm 1980. Các chương trình của họ đã góp phần thúc đẩy công tác bảo tồn gấu trúc theo nhiều cách. Chẳng hạn, các cuộc khảo sát quốc gia về gấu trúc đã giúp cho giới bảo tồn Trung Quốc hiểu rõ hơn về cấu trúc sinh học và sinh thái của gấu, trong khi chương trình huấn luyện, trang thiết bị và hỗ trợ về mặt thú y của WWF đã làm tăng hiệu quả của những nơi bảo tồn gấu trúc đầu tiên tại Trung Quốc như KBT Wolong và Trung tâm Nuôi nhốt.

Bước tiến quan trọng trong quá trình hợp tác giữa WWF và chính phủ Trung Quốc là việc xây dựng Kế hoạch Quản lý Bảo tồn Gấu trúc Khổng lồ và Môi trường Sống Quốc gia, kêu gọi thành lập thêm nhiều KBT và hành lang di trú để kết nối lại những cá thể sống cô lập. Chương trình này đã đạt được tiến bộ quan trọng: Hiện đã có 40 KBT gấu trúc khổng lồ, bảo vệ hơn 16.000km2 rừng trong và xung quanh môi trường sống của gấu trúc khổng lồ.

Mục tiêu hiện nay của Chương trình Gấu trúc Khổng lồ WWF: Đến năm 2012, dân số cũng như môi trường sống của loài thú đáng yêu này sẽ tăng ít nhất là 10% tại những vùng ưu tiên (Dân Sơn ở Tứ Xuyên và Tần Lĩnh tại Thiểm Tây) và phát triển ổn định tại những vùng khác.

Khánh Hà (Tổng hợp)

Việt Báo
contentlength: 13862
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Cách kéo dài tuổi thọ đơn giản nhờ ăn trứng
00:00 / --:--

TIN Khoa Học NỔI BẬT

Cậu bé 8 tuổi qua đời vài giờ sau khi được chẩn đoán bị cúm

Chỉ vài ngày trước sinh nhật lần thứ 9, bé Chucky bắt đầu đổ bệnh. Gia đình đưa đi khám thì được bác sĩ chẩn đoán bị cúm thông thường, không ngờ rằng căn bệnh đã cướp đi sinh mạng của em vài giờ sau đó.

Bài viết khác

Xem tiếp >>

VẤN ĐỀ KHOA HọC NÓNG NHẤT

Tranh cai ve mo Tao Thao

Tranh cãi về mộ Tào Tháo

Hơn 120 nhà khảo cổ học hàng đầu tại Trung Quốc hôm qua khẳng định ngôi mộ ở huyện An Dương, tỉnh Hà Nam, đúng là nơi yên nghỉ của..

Ngo Bao Chau gianh Huy chuong Fields

Ngô Bảo Châu giành Huy chương Fields

Giáo sư Ngô Bảo Châu đọc báo cáo toàn thể tại Đại hội Toán học Thế giới chiều qua sau khi tặng chữ ký tặng hơn 200 cuốn sách giới..

Tham hoa tran dau tai My

Thảm họa tràn dầu tại Mỹ

Gần 70% lượng dầu tràn trên vịnh Mexico đã được thu hồi hoặc phân hủy bởi các yếu tố tự nhiên.

Thien van hoc

Thiên văn học

Cảnh tượng núi lửa Iceland nhìn từ ngoài trái đất, cầu lửa sáng rực trên bầu trời nước Mỹ, Trạm Không gian quốc tế bay qua cực..

Chuyen bay dau tien dua nguoi vao vu tru

Chuyến bay đầu tiên đưa người vào vũ trụ

Một nhà điều tra người Nga mới đây tuyên bố rằng hành động vội vàng của Yuri Gagarin trong một chuyến bay huấn luyện có thể là..