El Nino - thủ phạm làm tiêu vong nền văn minh Peru cổ đại?

17:07 26/06/2001
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Machu Picchu, pháo đài cổ của người Inca, một trong các di sản văn hoá thế giới của Peru.

Khoảng 6.000 năm trước đây, El Nino mang theo mưa đã góp phần gieo mầm cho một nền văn minh có tổ chức cao tại Peru. 3.000 năm sau đó, cũng chính nó đã làm sụp đổ thành trì mà con người xây dựng nên.

Daniel Sandweiss và đồng nghiệp tại Đại học Maine, Mỹ, vừa đưa ra kết luận trên.

Rải rác trên bờ biển Peru ngày nay là dấu vết của các các ngôi đền được xây dựng vào khoảng 5.800-2.800 năm trước, với các họa tiết trang trí tinh xảo (cùng thời kỳ đó, bên kia đại dương, người Ai Cập cổ đại cũng đã hoàn thành những lăng tẩm vĩ đại của mình: các kim tự tháp). Những công trình kiến trúc này là minh chứng rõ ràng cho một nền văn minh được tổ chức cao với các hệ thống chính trị và tôn giáo riêng biệt. Nhưng đến cuối thời kỳ này, những ngôi đền dường như đã bị bỏ hoang.

Điều gì khiến chúng trở thành hoang tàn, phế tích? Rất có thể, sự biến đổi khí hậu diễn ra cách đây khoảng 3.000 năm đã khơi mào cho quá trình tàn phá này, Daniel nhận định.

El Nino, xây và phá

Khi nghiên cứu vỏ của các động vật thân mềm nhạy cảm với nhiệt độ bị vùi trong lớp trầm tích ven bờ biển, các nhà khoa học đã “đọc” thấy có sự biến đổi khí hậu trong lịch sử. Cách đây 5.800 năm, Peru chưa hề biết đến El Nino. Nhưng rồi từ đó, hiện tượng khí hậu này bắt đầu tác động đến đời sống trong vùng. Có sự trùng hợp ngẫu nhiên của thời điểm xuất hiện El Nino với thời điểm các đền đài bắt đầu được xây dựng chăng? Các nhà khoa học tin rằng chính El Nino mang đến khí hậu ẩm ướt đã tạo điều kiện cho nghề nông phát triển, kéo theo sự hình thành và thịnh vượng của nền văn minh cổ đại.

Tuy nhiên, một chút mưa là điều tốt, còn nhiều mưa quá lại mang đến tai họa. Vào khoảng 3.200 năm trước, tần số xuất hiện của El Nino tăng mạnh, gây áp lực lên nền văn minh này và cuối cùng là tiêu diệt nó.

Người ta cũng tìm thấy mối liên quan giữa khí hậu với các nền văn minh khác ở khắp mọi nơi. Năm 1993, Harvey Weiss, thuộc Đại học Yale, và đồng nghiệp của ông khẳng định rằng sự thay đổi khí hậu đột ngột vào khoảng 4.200 năm trước đây cũng đã gây ra một đợt hạn hán kéo dài ở Trung Đông, tác động tới nền văn minh phân bố từ biển Aegean tới sông Ấn, dẫn tới sự sụp đổ của đế chế Akkadian ở thung lũng Euphrate.

B.H. (theo Nature, 26/6)

Việt Báo
contentlength: 4006
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Thiếu nữ bị dao đâm xuyên mặt vì cố chống trả lại tên cướp túi xách
00:00 / --:--

Bài viết khác

Xem tiếp >>

VẤN ĐỀ KHOA HọC NÓNG NHẤT

Tranh cai ve mo Tao Thao

Tranh cãi về mộ Tào Tháo

Hơn 120 nhà khảo cổ học hàng đầu tại Trung Quốc hôm qua khẳng định ngôi mộ ở huyện An Dương, tỉnh Hà Nam, đúng là nơi yên nghỉ của..

Ngo Bao Chau gianh Huy chuong Fields

Ngô Bảo Châu giành Huy chương Fields

Giáo sư Ngô Bảo Châu đọc báo cáo toàn thể tại Đại hội Toán học Thế giới chiều qua sau khi tặng chữ ký tặng hơn 200 cuốn sách giới..

Tham hoa tran dau tai My

Thảm họa tràn dầu tại Mỹ

Gần 70% lượng dầu tràn trên vịnh Mexico đã được thu hồi hoặc phân hủy bởi các yếu tố tự nhiên.

Thien van hoc

Thiên văn học

Cảnh tượng núi lửa Iceland nhìn từ ngoài trái đất, cầu lửa sáng rực trên bầu trời nước Mỹ, Trạm Không gian quốc tế bay qua cực..

Chuyen bay dau tien dua nguoi vao vu tru

Chuyến bay đầu tiên đưa người vào vũ trụ

Một nhà điều tra người Nga mới đây tuyên bố rằng hành động vội vàng của Yuri Gagarin trong một chuyến bay huấn luyện có thể là..