Nhà cổ hơn 300 năm của dòng họ Nguyễn Thạc

04:34 25/11/2008

Cùng với nhà cổ Hội An, Biên Hòa, Xuân Hồng, Vĩnh Tiến, ngôi từ đường hơn 300 năm tuổi của dòng họ Nguyễn Thạc - Bắc Ninh được xếp vào danh sách di sản nhà cổ thuộc nhóm di sản văn hóa Châu Á - Thái Bình Dương do Unesco công nhận.

Kiến trúc và cảnh quan

Dù bạn là người phương xa nhưng để tìm đến ngôi từ đường nổi tiếng của dòng họ Nguyễn Thạc cũng sẽ rất dễ dàng. Trên quốc lộ 1A đoạn đi qua Bắc Ninh, bạn sẽ thấy biển chỉ dẫn lối vào đình làng Đình Bảng và chỉ cần đi thêm chưa đầy 100 mét về phía trung tâm làng, bạn sẽ tìm thấy ngôi từ đường.

Cổng vào nhà thờ Nguyễn Thạc

Cổng ngõ ngôi nhà cổ của dòng họ Nguyễn Thạc

Ngôi từ đường được xây dựng trong 14 năm, dưới triều vua Lê Hy Tông, ban đầu là tư gia của cụ Diệu Đình Hầu Nguyễn Thạc Lượng. Trải hơn 300 năm thời gian biến cải và chiến tranh, ngôi nhà cổ này vẫn được giữ gìn gần như nguyên vẹn, trở thành di sản quốc gia và là đối tượng nghiên cứu của các nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử và kiến trúc.

Ngôi nhà cổ được xây dựng theo kiến trúc cổ Kinh Bắc với vật liệu chủ yếu là gỗ lim được chạm khắc tỷ mỉ, công phu và có những hoa văn, họa tiết gần giống với đình làng Đình Bảng (cũng do cụ Nguyễn Thạc Lượng xây dựng) với phong cách kiến trúc thời Hậu Lê.

Toàn cảnh nhà thờ Nguyễn Thạc

Toàn cảnh nhà thờ Nguyễn Thạc

Nhà gồm 7 gian với cấu trúc đối xứng, bao gồm 3 gian thờ ở giữa và 4 gian hai bên dùng làm nơi sinh hoạt, nghỉ ngơi, nhìn ra một sân rộng có bể cạn, bể chứa nước và chậu hoa.

Gian chái nhà thờ

Gian chái nhà thờ

Khác với những ngôi nhà cổ còn được bảo tồn, từ đường dòng họ Nguyễn Thạc có một kiến trúc khá đặc biệt là sử dụng kỹ thuật hệ cột gỗ đỡ mái xây - một kỹ thuật xây dựng gây kinh ngạc với các kiến trúc sư Nhật Bản khi phục chế ngôi nhà vào năm 1996. Với kết cấu đặc biệt này, chỉ riêng phần mái đã chịu lực hơn một tấn vật liệu bao gồm gạch, ngói và chất kết dính.

Cấu tạo vòm mái nhà thờ

Cấu tạo vòm mái nhà thờ

Gian thờ chính nằm giữa với hoành phi, câu đối chạm khắc tỉ mỉ là nơi đặt bài vị của các tiền nhân họ Nguyễn Thạc và phối thờ ở các bàn thờ hai bên. Đây cũng là nơi trưng bày các sắc phong của triều Lê - Trịnh cho những người đỗ đạt của dòng họ Nguyễn Thạc.

Bàn thờ chính và hoành phi, câu đối

Bàn thờ chính và hoành phi, câu đối

Ngôi nhà của những huyền thoại

Trao đổi với phóng viên Simple Việt Nam, ông Nguyễn Thạc Sủng, người thừa kế ngôi nhà rất vui vẻ kể lại những câu chuyện huyền thoại về ngôi từ đường này.

Chuyện kể rằng cụ Nguyễn Thạc Lượng khi về trí sĩ đã mang từ Thanh Hóa 8 bè gỗ lim để xây dựng ngôi từ đường, nhà thờ bà chúa (bà Nguyễn Thị Ngọc Long - Trịnh Khang Thái Vương Phi) và ngôi đình làng Đình Bảng. Tổng thời gian xây dựng ba công trình lên tới tròn 50 năm. Truyền rằng cậu con trai của người thợ cả tốp thợ làng Pha theo cha tới đây từ khi lẫm chẫm biết đi, đến khi hoàn công đã trở thành một lão ông tóc bạc.

Thời Pháp chiếm đóng, người dân Đình Bảng phải đi sơ tán. Khi trở về nền nhà cũ còn thấy mấy khối bộc phá chưa kịp châm ngòi chôn dưới nền nhà.

Ngôi nhà bị hư hại một phần khi gia đình đào hầm trú ẩn tránh máy bay trong các cuộc kháng chiến. Cột bị xiêu, nền bị lún. Cả gia đình rất băn khoăn về tương lai của ngôi từ đường nhưng khi đó, cụ Nguyễn Thạc Tố (thân sinh của ông Nguyễn Thạc Sủng) vẫn ung dung nói rằng: "Các cụ truyền lại, bao giờ nhà xiêu thì sẽ có bè gỗ nổi lên ở ao Làn thì sẽ lấy đó mà sửa". Không biết lời truyền ứng nghiệm thế nào mà vào năm 1996, một nhóm kiến trúc sư Nhật Bản tìm sang Bắc Ninh, đề nghị hỗ trợ kinh phí và kỹ thuật phục chế lại ngôi nhà. Qua lần trùng tu đó, ngôi nhà trở lại trạng thái nguyên trạng như đã từng có.

Dòng họ Nguyễn Thạc xưa và nay

Phục vụ dưới thời Lê - Trịnh, dòng họ Nguyễn Thạc ở Đình Bảng được coi là rường cột của quốc gia với đóng góp nhân tài cho triều đại đến 7 đời làm quan.

Từ cụ tổ Nguyễn Thạc Căn giữ chức Phụ quốc tướng quân Thái bảo Tuyên quận công đến cụ Nguyễn Thạc Cơ - Huyện thừa đồng sự Cổ Pháp điện, dòng họ đã đóng góp tới 9 người con ưu tú, đảm nhận nhiều trọng trách quốc gia.

Một số sắc phong của dòng họ Nguyễn Thạc

Một số sắc phong của dòng họ Nguyễn Thạc

Trong cách mạng và khi hòa bình lập lại, dòng họ Nguyễn Thạc càng lúc càng có thêm nhiều nhân tài khoa bảng với học hàm cao nhất là giáo sư và chức vụ cao nhất là thứ trưởng.

Một niềm vui lớn đến với họ Nguyễn Thạc là tìm và kết nối được các chi họ rải rác ở các Xuân Lâm (Nam Đàn), Đồ Hải (Đồ Sơn, Hải Phòng), Sơn An (Hương Sơn, Hà Tĩnh) và Thanh Chương (Nghệ An). Các chi họ này đều không ngừng phát huy truyền thống khoa bảng với những đóng góp to lớn đối với đất nước trên nhiều lĩnh vực: khoa học, quân sự, giáo dục ...

Thay cho lời kết

Ngôi từ đường cổ kính vẫn và sẽ còn tồn tại với thời gian cũng như dòng họ Nguyễn Thạc - Bắc Ninh vẫn không ngừng lớn mạnh. Điều này quả thật tương xứng với đôi câu đối chính giữa gian thờ của dòng họ Nguyễn Thạc:

"Cổ Pháp tú linh chung bát diệp sơn hà lưu vượng khí

Hoàng Lê phong vũ nhuận thất truyền châm hốt nhẫn cao môn"

Dịch ý:

"Đất Cổ Pháp linh thiêng nở đài sen tám cánh còn lưu vượng khí quốc gia

Mưa gió thời Hoàng Lê thuận hòa, gia đình dòng dõi khoa bảng truyền nối bảy đời"

Vietbao (simplevietnam)

contentlength: 11216
Chia sẻ

Video nổi bật

Vẻ đẹp bình yên của thị trấn Mai Châu, Hòa Bình
00:00 / --:--

TIN Khám Phá Việt Nam NỔI BẬT

Xác minh tàu cá Việt Nam bị Indonesia đánh chìm

Việt Nam đang tiến hành xác minh cùng Đại sứ quán Indonesia việc tàu cá Việt Nam bị đánh chìm do cáo buộc đánh bắt cá trái phép trong vùng biển Indonesia.

Bài viết khác

Xem tiếp >>

VẤN ĐỀ KHáM PHá VIệT NAM NÓNG NHẤT