Hò đối đáp: Nét sinh hoạt văn hóa tinh thần của người dân Nam Bộ

09:56 03/08/2009
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Dấu ấn sông rạch đã đi vào tâm thức của người dân Nam Bộ tự bao đời nay, gắn bó với bà con như máu với thịt. Đặc biệt trong văn hóa dân gian Nam Bộ, sông rạch được xem như một yếu tố đặc trưng của văn hóa dân gian. Hò đối đáp ở Nam Bộ là một trong những loại hình diễn xướng dân gian có gắn bó mật thiết với môi trường sông nước.

27.jpg

Hò đối đáp ở Nam Bộ ngoài việc diễn xướng trong quá trình lao động mệt nhọc, gắn với đồng ruộng bao la, còn gắn với những dòng sông mênh mông nước. Có thể nói, chính môi trường sông nước ở đây đã làm nảy sinh những câu hò, điệu hát trên sông. Nếu như thiên nhiên chung quanh con người là cội nguồn của những cảm xúc nghệ thuật, thì sẽ không có gì là lạ khi ta thấy tần số xuất hiện rất cao của hình ảnh sông rạch, thuyền bè xuôi ngược với những bến, những vàm, những doi, những vịnh, những con nước lớn ròng trong sáng tác dân gian, đặc biệt trong ca dao, trong hò đối đáp.

Hò đối đáp ở Nam Bộ cho ta nghe một làn điệu mênh mông, gợi nhớ những cánh đồng bát ngát, những dòng sông phẳng lặng, dằng dặc. Người nông dân thường hát hò để gởi gắm tâm tư, tình cảm, để than thân trách phận và để vơi bớt nỗi nhọc nhằn nhưng cần cù lao động, yêu đồng ruộng và yêu cuộc sống quanh mình. Hò đã ăn sâu vào huyết quản của người dân trên sông rạch thuở ấy:

Chờ em cho mãn kiếp chờ

Chờ cho rau muống lên bờ trổ bông.

Khi nghe chàng trai cất lên câu hò, cô gái liền bẻ lại:

Rau muống trổ bông lên bờ nó trổ

Ai biểu anh chờ mà anh kể công ơn.

Khi cô gái cất tiếng hò:

Khế với canh một lòng chua xót

Mật với gừng một ngọt một cay

Ra về bỏ áo lại đây

Để khuya em đắp gió tây lạnh lùng.

Chàng trai liền đáp trả:

Có lạnh lùng lấy mùng mà đắp

Trả áo cho anh về đi học kẻo trưa.

Chính những câu hò, điệu hát đó đã làm lay động lòng người, giúp con người yêu mến thiên nhiên, cảnh vật, yêu quê hương đất nước và thêm yêu vùng đất thân thương mình đang sống. Và cũng chính những câu giao duyên ấy đã làm nhịp cầu tri âm nối từ trái tim đến trái tim, tình yêu nảy nở cũng từ đó, thật lãng mạn và nên thơ.

... Thấy em có cái gò má hồng hồng...

Phải chi em đừng mắc cỡ...

Đừng mắc cỡ, thì anh xin bồng... em hôn...

Khi nghe người con trai cất câu hò như vậy, người nữ liền hòa theo:

Chuyện vợ chồng đâu có khá bồn chồn...

Anh thương em nên dè dặt...

Chớ để thiên hạ đồn không hay...

Một đêm trăng thật thơ mộng trên sông nước Nam Bộ. Cô gái lơi mái chèo cất giọng hò rơi, chàng trai chèo ghe ngang nghe được liền đáp lại. Hai người hò qua hò lại, chừng cảm mến nhau, anh con trai đi thẳng vào vấn đề hôn nhân, nhưng cô gái còn e ngại vì còn chờ quyết định của mẹ cha:

Đầu giồng có cây duối,

Cuối giồng có cây da,

Ngã ba đường cái có dây tơ hồng.

Con gái chưa chồng tấm lòng hực hỡ!

Con trai chưa vợ ruột thắt như tranh!

Ngó lên mây trắng trời xanh,

Ai ai cũng vậy ưng anh cho rồi!

Nghe chàng trai ngỏ ý, cô gái liền trả lời:

Sông dài gió thoảng...

Em nghe mấy lời của anh than vãn,

Trong dạ em thương cảm bớ chàng!

Phải chi em có quyền sắp đặt giang san,

Thời nợ duyên duyên nợ...

Em cũng chẳng để cho chàng đợi trông!

Anh con trai tiếp lời:

Gió thổi hiu hiu chín chiều ruột thắt,

Nhìn sao bên bắc, nước mắt chảy bên đông!

Ai xui chi cho vợ vợ với chồng chồng,

Biết đây với đó mà ông tơ hồng có xe?

Nghe chàng trai than vãn, cô gái liền trở giọng an ủi, đồng thời đưa ra một số nguyên nhân khiến cho cô không dám nhận lời chàng trai, mặc dù “tình trong như đã mặc ngoài còn e”:

Giao ngôn chắc quá,

Em sợ má em rầy!

Câu tứ mã nan truy,

Em sợ dì em giận!

Để em về nhà thưa lại,

Chừng cha má có đành.

Thời loan phụng,

Em sẽ với bạn lành bắt tay!

Những câu hò vang mãi, truyền tải những tâm tư, nỗi lòng của những người lao động chân chất, hiền hòa. Giọng hò Nam Bộ bay bổng, trải dài trên sông hòa nhịp vào mái chèo khua nước, tạo nên một âm thanh sâu lắng, ngọt ngào.

Ngày xưa, trên các cánh đồng vào mùa cấy, những nam thanh nữ tú của miền thôn dã đã lao vào công việc mệt nhọc, để giải khuây họ cất lên những câu hò đối đáp, cũng là để bày tỏ, trang trải nỗi lòng:

Em thấy anh ăn học mà cũng thông, lợi đây em hỏi mà cái khăn bàn lông mấy đường...

Em ơi, cái khăn bàn lông đây anh đội cũng thường, bây giờ nó cũ mà mấy đường anh cũng quên.

Hoặc một chiếc xuồng câu đang buông trôi trên dòng nước, cảnh sắc thanh bình, dòng sông yên ả, anh thanh niên trong bộ bà ba bạc màu cao hứng ngâm ngợi vài câu:

Bớ chiếc ghe sau chèo mau anh đợi.

Kẻo giông khói đèn bờ bụi tối tăm.

Tiếng hò ngân vang trên dòng sông mênh mông nước, nghe sao êm ái, ngọt ngào, lại một chiếc ghe của cô gái chở hàng bông đi chợ từ xa chèo đến, nghe được câu hò của anh thanh niên, cô cũng liền cao hứng đáp lại:

Bờ bụi tối tăm, anh quơ nhằm cái tộ bể

Cưới vợ có chửa về thổi lửa queo râu.

Hò đối đáp ở Nam Bộ là một nét sinh hoạt văn hóa tinh thần không thể thiếu của người dân nơi đây. Hình thức diễn xướng dân gian này không những chỉ nhằm bộc lộ nỗi lòng mình với quê hương đất nước mà còn nhằm làm giảm bớt những gánh nặng nhọc nhằn trong cuộc sống lao động để mưu sinh, đồng thời nó cũng là cầu nối cho những đôi lứa yêu nhau, cùng nhau tạc dạ ghi lòng, mong có một ngày được gá nghĩa trăm năm.

Vietbao (Theo: queviet.pl)

contentlength: 15426
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Hang Sơn Đoòng lên sóng trực tiếp trên truyền hình Mỹ
00:00 / --:--

TIN Khám Phá Việt Nam NỔI BẬT

TQ cho văn công ra biểu diễn phi pháp ở đảo Chữ Thập

Trung Quốc đã thực hiện thêm một hành động khiêu khích, làm gia tăng căng thẳng trên Biển Đông khi đưa đơn vị văn công và một ca sĩ nổi tiếng đến đảo Chữ Thập trên quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam biểu diễn.

Bài viết khác

Xem tiếp >>

VẤN ĐỀ KHáM PHá VIệT NAM NÓNG NHẤT

Tâm điểm dư luận

  • Thời sự 24h(04/05): Chiêu lừa bán vé máy bay giá rẻ trên FB Thực hư ‘quán cơm giết người’ cạnh một BV lớn giữa Thủ đô; Báo cáo hằng ngày việc xử lý hải sản chết bất thường; Bom nằm chờ kinh phí; nghề dắt xe tải vào đường cấm; Đường nhẽo nhoẹt bùn đất, người dân khốn khổ bị thương lái ép giá; Thực phẩm "điêu" trên truyền hình nguy hại hơn thực phẩm bẩn?
  • Thời sự 24h(28/04): Cá chết do thủy triều đỏ chưa thuyết phục Xử lý nghiêm, thậm chí truy tố nếu để xảy ra ngộ độc do ăn cá chết; Nắng nóng bất thường tại TP.HCM: Trẻ nhỏ đổ bệnh, người già đột qụy; Chuyên gia phản bác nguyên nhân thuỷ triều đỏ làm chết cá; Phát hiện công nhân tráo đổi, làm mới hạn bánh quy hết date; Cháy chung cư ở Linh Đàm: Trẻ vạ vật ngủ ngoài đường
  • Thời sự 24h(27/04): Bé trai bị mẹ ép uống thuốc độc đã chết Cá chết bất thường ở Vũng Áng: Thêm 5 thợ lặn nhập viện; Thảm án ở Hải Dương: Bé trai 8 tuổi bị mẹ đẻ ép uống thuốc độc đã chết; Giả mạo facebook nữ sinh bị cưa chân để lừa đảo: Lỗi tại nhà hảo tâm; Dân "tố" nước có mùi hôi, GĐ nước sạch bảo "Đun lên là hết"; Hành trình 18 năm vật vã tìm "tiếng người" cho con gái
  • Thời sự 24h(26/04): Nam thanh niên ở HN bị sát hại dã man Người nhái lặn 200m dưới kênh đen ngòm ô nhiễm để tìm két sắt; Có nên ăn hải sản khi cá chết hàng loạt ở miền Trung?; Thủy ngân trong không khí Hà Nội: "Khói xe chỉ là nghi ngờ"; Bỏ chất cấm độc hại: Thái Lan mất 6-7 năm, Việt Nam chỉ 6-7 tháng; Hà Nội: Lại một chung cư có nước sạch "sạch" như... nước cống!

Theo dòng sự kiện

  • Xôn xao những vụ chồng đánh vợ gây phẫn nộ Bạo lực gia đình từ lâu là một vấn đề nhức nhối trong xã hội, trong đó đáng báo động nhất là tình trạng bạo lực phụ nữ.
  • Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị Bệnh nhân sốt virus có thể khỏi sau 5-7 ngày điều trị. Tuy nhiên, nếu không phát hiện sớm và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. ------------ Xem thêm: Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị, http://vietbao.vn/tp/Sot-virus-trieu-chung-va-cach-dieu-tri/13168970/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
  • Đàn bà Việt khổ nhất thế giới? Trên đời này, chỉ có cha mẹ mới có thể hi sinh vì con cái! Đừng nghĩ mình có thể thay đổi được người khác. Sống vì mình đi, thương mình đi, sáng suốt lên, đừng vì sợ thị phi, sợ không làm được mà sống chịu đựng cả đời. Ai bị..
  • Vụ 'chủ quán bị xử lý hình sự" Ông Tấn thuê mặt bằng ở huyện Bình Chánh để bán cà phê, ăn sáng, cơm trưa... nhưng lại bị phạt tiền vì nhiều lý do rồi bị truy tố vì chậm đăng ký kinh doanh...

Việt báo cuối tuần

  • Toàn cảnh kinh tế tuần (24/4 -30/04) Trong buổi lễ Kỷ niệm 65 năm ngày thành lập ngành Ngân hàng Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu ngành điều hành linh hoạt lãi suất, kiềm chế lạm phát, đẩy mạnh tái cơ cấu; theo cách tính của Việt Nam, sau 4 tháng, lạm phát đang dừng ở mức 1,33%; mức lương của người lao động tại Việt Nam là 384-582 USD/tháng.
  • Nghìn lẻ chuyện tuần qua 24/04 - 29/04/2016 Cá chết hàng loạt tại vùng biển miền Trung; Sự thật về thông tin có thủy ngân lơ lửng trong không khí Hà Nội; Gió thổi đổ cột điện cao thế 500kV; Phản cảm cảnh chân dài mặc bikini 2 mảnh câu khách ở siêu thị tại HN; Cá chết, thuỷ ngân, chất cấm - người Việt sống sao... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.
  • Sự kiện quốc tế nổi bật (24/4-30/4) Mỹ chi 38 tỷ USD cho phòng thủ tên lửa trong 5 năm tới; một phần tài liệu Panama bí mật sẽ được công bố vào tháng 5; Bà Clinton, ông Trump đứng trước chiến thắng lớn ở 5 bang; Nhật Bản ngơ ngác mất hợp đồng tàu ngầm 39 tỷ USD... là những tin chính trong tuần qua.
  • Bản tin Sức khỏe tuần qua (24/4 - 30/4) Tác động khủng khiếp của ô nhiễm không khí đến sức khỏe; 100% xúc xích Vietfoods chứa chất gây ung thư; Những món khoái khẩu mùa hè dễ gây ngộ độc nhất; Bé 6 tuổi dậy thì sớm vì được mẹ cho ăn một món liên tục trong 2 năm;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.