Tính hợp lý khi so sánh chi phí giáo dục

09:11 18/09/2007
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Tinh hop ly khi so sanh chi phi giao duc
Ảnh: VNN

Bài 1: Cần minh bạch hoá các con số

So sánh về chi phí giáo dục dựa trên tỉ lệ GDP của VN và Mỹ cho thấy: Mỹ chi cho GD 7,2% GDP còn VN chi hiện nay ít nhất là 8,3% GDP. So sánh với TQ cho thấy, chi phí GD do người dân TQ đóng góp bằng học phí và các khoản phụ phí vào khoảng 20%, còn ở VN là 40%...

Xung quanh vấn đề chi phí cho giáo dục (GD) đã có không ít người (kể cả quan chức cấp cao của Bộ GDĐT) đưa ra so sánh: Chi phí của quốc gia, từ ngân sách nhà nước và đóng góp trực tiếp của người dân (qua học phí và chi khác) cho GD ở Mỹ là 2.880 USD/người/năm (năm 2004), còn ở VN là 50 USD/người/năm (2006). Tức là họ chi cho một người một năm bằng chúng ta chi cho một người 57 năm!

Tôi cho rằng đây là so sánh không hợp lý. Chỉ có thể so sánh một cách hợp lý bằng cách so sánh dựa trên tỉ lệ GDP chi cho GD. Mỹ chi cho GD 7,2% GDP còn ta chi hiện nay ít nhất là 8,3% GDP, cao hơn cả Mỹ.

Con số 8,3% này từ đâu mà ra? Từ hai nguồn, nguồn ngân sách và nguồn ước lượng dân đóng cộng lại. Tổng chi cho giáo dục gần 4,8 tỉ USD vào năm 2006, trong đó 3,45 tỉ USD là từ ngân sách nhà nước (con số chính thức) và 1,3 tỉ USD do nhân dân đóng góp thêm, dựa theo ước đoán là 21 triệu học sinh bình quân đóng 63USD hay 1 triệu đồng một năm (sinh viên đại học 150USD/năm, mẫu giáo 100USD/năm, phổ thông 50USD/năm).

So sánh với Mỹ có thể vẫn khó chấp nhận dù là so qua tỉ lệ như thông lệ quốc tế. Vậy ta hãy thử so sánh với Trung Quốc. Họ chi trung bình cho một học sinh là 332 USD một năm, so với VN là 227 USD. Tất nhiên so sánh này cũng còn khập khiễng vì thu nhập trên đầu người Trung Quốc gấp 3 VN (2.055 USD so với 643 USD), và giá cả đắt hơn VN khoảng 20%. Nhưng như vậy cũng cho thấy là về con số tuyệt đối, sau khi điều chỉnh giá, VN không thấp hơn nhiều so với TQ. Hơn thế, dân đóng góp qua học phí và phụ phí ở Trung Quốc chỉ khoảng 20% chi phí, so với 40% ở VN. Trung Quốc lại mới tuyên bố là sẽ xoá bỏ hoàn toàn học phí và phụ phí ở cấp phổ thông cưỡng bách.

Tỉ lệ ngân sách nhà nước VN chi cho GD đã lên tới 6% GDP năm 2006. Không kể dân đóng thêm, Nhà nước ta đã chi cho GD với một tỉ lệ có thể so sánh với tỉ lệ trung bình của các nước phát triển cao trên thế giới. Chi phí ngân sách cho GD của ta lại tăng rất nhanh, năm 2007 bằng hơn bốn lần năm 2001, vì mỗi năm bình quân tăng 27%.

Nếu so với Trung Quốc, ngân sách chỉ khoảng 2,8% GDP và tỉ lệ này vẫn chưa thay đổi, thì Nhà nước VN đúng là đã đặt GD lên hàng đầu, tất nhiên là chỉ trong vấn đề chi đầu tư cho GD, chứ chưa phải trong vấn đề điều hành và quản lý kinh phí để đạt hiệu quả. Trung Quốc chi ít hơn, nhưng không ai có thể nói là GD Trung Quốc thua kém GD VN.

Vậy thì để cải cách GD và tăng chất lượng GD, hãy làm một cuộc đánh giá toàn diện về quản lý và chi tiêu trước đã, và điều này Bộ GD cần minh bạch hoá toàn bộ chi phí về GD. Việc đánh giá cần phải thông qua một uỷ ban gồm các chuyên gia về GD, kinh tế và tài chính độc lập. Không có đánh giá thì không thể cải cách được. Còn nếu chỉ nhằm tăng chi thì chỉ làm lãng phí tiền của dân.

Bài 3: Trách nhiệm xã hội đối với GD cơ sở (Tiếp ... )


Vũ Quang Việt (Cục Thống kê Liên Hợp Quốc - New York)

(Theo Lao động)

contentlength: 5568
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Sốc với clip cô giáo tiếng Anh xưng hô mày - tao, chửi học viên là "con lợn" vì không chịu đóng phạt 100k
00:00 / --:--