Sách giáo khoa: Cần nhanh chóng ổn định chất lượng

19:11 31/08/2004
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Sach giao khoa: Can nhanh chong on dinh chat luong 

Sách giáo khoa lớp 3 và lớp 8 cho năm học mới

Ảnh: Thu Hằng

Còn vài ngày nữa, học sinh cả nước hân hoan bước vào năm học mới. Vui thì có vui. Nhưng đi theo niềm vui ấy vẫn còn rất nhiều những lo toan của các bậc phụ huynh; rất nhiều những trăn trở của các nhà quản lý ngành và của những người tâm huyết với sự nghiệp giáo dục nước nhà. Bài viết dưới đây của GS-TSKH toán lý Nguyễn Xuân Hãn (đăng trên Kinh tế & Đô thị) là một trong những trăn trở của một người từng nhiều năm gắn bó với ngành giáo dục trước thực tế phát triển ngành.

Trước thềm năm học mới, hoặc thi cử, thị trường sách lại có động thái bất thường, vấn nạn "in lậu" sách giáo khoa (SGK) vẫn tràn lan, còn sách tham khảo (STK) vẫn "loạn" đến mức báo động. Nguyên nhân ở đâu ? Dựa vào kinh nghiệm trong và ngoài nước, xin mạnh dạn nêu vài suy nghĩ nhằm góp phần ổn định thị trường sách phục vụ tốt cho giáo dục đào tạo, mà nó được coi là quốc sách hiện nay.

Sách giáo khoa thay luôn xoành xoạch, ai lợi?

Ngành Xuất bản - In và Phát hành, kể cả bán lẻ trong thời bao cấp có mối liên kết hữu cơ với nhau, và được đặt trong sự quản lý của Nhà nước. Riêng mảng sách giáo dục (sách giáo khoa - SGK, sách tham khảo - STK và tài liệu) được giao cho Bộ Giáo dục - Đào tạo (GD-ÐT) chịu trách nhiệm. Chuyển sang kinh tế thị trường, mối liên kết trên lỏng lẻo và "đứt khúc", sách được thả nổi cho thị trường, nên sinh ra nhiều nghịch lý:

Thứ nhất, tỷ lệ sách giáo dục xuất bản hàng năm rất lớn, chiếm khoảng 85% lượng in ấn phát hành của cả nước. Tỷ lệ này ở nước ngoài chỉ chiếm vài phần trăm!

Thứ hai, đối tượng phục vụ ở bậc phổ thông số lượng lớn, thị trường ổn định (khoảng 18-19 triệu học sinh hàng năm) nên Bộ GD-ÐT quản chặt cho Nhà xuất bản Giáo Dục (NXBGD). Ðiều này là đúng pháp luật. Thế nhưng, sách đại học cho sinh viên, lượng phát hành ít, Bộ GD-ÐT lại "buông", các trường tự lo lấy. Bức tranh thực tế "bội thực sách" ở phổ thông, còn đại học lại "đói sách, học chay". Trong khi đó, nạn "in lậu" SGK tràn lan và "loạn" STK vẫn ngang nhiên thách thức xã hội.

Tại buổi làm việc với Ủy ban Văn hoá giáo dục của Quốc hội với báo chí, trước câu hỏi được đặt ra: Ai là người muốn thay sách giáo khoa?, ông Phạm Thành Long - Tổng biên tập Báo Thiếu niên Tiền phong đã lý giải: người đó là giám đốc NXBGD! Ông Long cho rằng, không phải ngẫu nhiên mà nhiều người so sánh NXB này là "con gà đẻ trứng vàng" của Bộ GD-ÐT. Chỉ tính sơ sơ, mỗi đầu sách phải thay, NXBGD lãi ít nhất 5 tỉ đồng. Do đó, càng thay sách nhiều bao nhiêu, NXBGD càng giàu bấy nhiêu.

Theo pháp lý, chương trình SGK phải do đích thân Bộ trưởng Bộ GD-ÐT quản, khi cải cách nó phải do Chính phủ chịu trách nhiệm. Việc thay sách lần này, Nhà nước dự chi 1 tỉ USD, và NXBGD thu thêm 100 triệu USD/năm, song 37% học sinh vẫn thiếu sách đến trường, thật khó chấp nhận! Thực tế các nước cho thấy SGK phải có vòng đời ít nhất 10 năm hoặc lâu hơn. Từ nền kinh tế kế hoạch chuyển sang kinh tế thị trường, vẫn chưa thấy rõ vai trò điều tiết của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thị trường SGK. Ðây là nguyên nhân chính làm thị trường sách mất cân đối và hỗn loạn. NXBGD chỉ là một trong số 47 NXB của cả nước, nhưng lại chiếm tới 85% thị phần trong in ấn xuất bản.

Ðó là chưa nói tới STK. STK được chia làm hai loại: Thứ nhất, STK bổ trợ cho SGK phổ thông (giải toán hay bài văn mẫu) mà công luận gọi "tham khảo để... ngu đi", lẽ ra phải bị ngăn chặn, nhưng rất tiếc lại được NXBGD thao túng, và đang làm "loạn" vì lợi nhuận. Thứ hai, loại STK nâng cao kiến thức và phổ biến khoa học, được khuyến khích ở mọi nước, ở ta lại rất khan hiếm. Lý do nhiều nơi không muốn in vì khó phát hành. Sách đại học cũng ở trong thảm trạng như vậy.

Kinh tế thị trường cũng cần có kế hoạch

Dù chủ nghĩa xã hội hay chủ nghĩa tư bản cũng đều có kế hoạch và thị trường. Chủ nghĩa xã hội cũng có kinh tế thị trường, chủ nghĩa tư bản cũng có sự khống chế bằng kế hoạch. Từ một nước nghèo tiến tới một nước giàu có không thể không có tính toán cân nhắc và thiếu kế hoạch. Các thị trường liên quan đến sự nghiệp giáo dục, nếu buông lỏng để phát triển tự phát và tự do, sẽ là thị trường không đúng hướng.

Ba cục bướu trong giáo dục mà GS Hoàng Tụy kiến nghị cắt bỏ, thì cục bướu liên quan đến sách giáo dục phổ thông là cục bướu nguy hiểm nhất, cần loại bỏ đầu tiên. Tại sao? Nếu ta có các bộ SGK chuẩn, ổn định chất lượng, sử dụng lâu dài như các nước, và thi cử theo các bộ sách này, việc học thêm sẽ giảm. Ðiều này cũng được người có trách nhiệm của Viện KHGD khẳng định, và thực tế kỳ thi ÐH và CÐ năm nay đã kiểm chứng.

Chúng ta cần hiện đại hoá kinh nghiệm quý báu về xây dựng chương trình và chuẩn bị SGK của thế hệ trí thức như GS Hoàng Xuân Hãn (hoàn thành trong 2 tháng năm 1945), GS Nguyễn Cảnh Toàn (3 tháng năm 1951), GS Hoàng Tụy (6 tháng năm 1955) để nhanh chóng có SGK chuẩn, ổn định. Tăng cường vai trò quản lý và điều tiết của Nhà nước, thị trường sách cũng sẽ ổn định, nền giáo dục nước nhà nhờ thế sẽ thoát khỏi những rào cản.

Vấn đề còn lại vẫn là con người và tổ chức.

GS-TSKH Nguyễn Xuân Hãn 

VietBao.vn
contentlength: 7214
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

VẤN ĐỀ GIáO DụC NÓNG NHẤT

Nu sinh bi lot do danh hoi dong da man tren lop o Hung Yen

Nữ sinh bị lột đồ, đánh hội đồng dã man trên lớp ở Hưng Yên

Liên quan việc 5 nữ sinh lớp 9 trường THCS Phù Ủng, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên đánh liên tiếp vào người, đầu và lột đồ em N.T.H.Y,..

Co giao vao khach san co quan he bat chinh voi nam sinh lop 10

Cô giáo vào khách sạn, có quan hệ bất chính với nam sinh lớp 10

Vụ việc gây xôn xao dư luận khi cô giáo dạy Toán của trường THPT Nguyễn Huệ (thị xã Lagi) thuộc tỉnh Bình Thuận có quan hệ bất..