"Từ thiên đường đi về phía Bắc 3 km" vấp chuyện bản quyền

08:05 28/12/2005
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Tu thien duong di ve phia Bac 3 km vap chuyen ban quyen
Đạo diễn - Diễn viên điện ảnh Lê Khanh.

Nội dung vở kịch lạ mà hay. Đạo diễn Lê Khanh biên kịch, dàn dựng. Vở kịch đã được sơ duyệt cách đây 3 tháng, nhưng vì trục trặc bản quyền, "Từ thiên đường đi về phía Bắc 3 km" vẫn xếp xó.

1. Chuyện là cách đây 3 năm, nhân một chuyến cùng đoàn kịch II - Nhà hát Tuổi trẻ sang Hàn Quốc tham dự Festival sân khấu châu Á - Thái Bình Dương, Lê Khanh đã “bắt” được Từ thiên đường đi về phía Bắc 3 km, khi xem một nhóm diễn viên, đạo diễn nghiệp dư dựng trên sàn diễn.

Xem xong, chị "chạy" thẳng lên... sân khấu, hỏi xin kịch bản văn học. Và, vị đạo diễn "hảo tâm" nọ cũng không thấy có lý do gì để từ chối.

Thế nhưng, vấn đề lại ở chỗ vị đạo diễn Hàn Quốc nọ cũng chỉ... "dựng chui" không hề được ủy thác tác quyền của tác giả kịch bản đang ở tít bên Nhật. Còn Lê Khanh, vui mừng vì tìm lại được kịch bản hay, lại "tưởng" rằng chuyện bản quyền vậy là... xong, nên suốt một năm nay chỉ mải miết do dàn dựng, chẳng dè...

2. Đương nhiên, theo luật pháp, Từ thiên đường đi về phía Bắc 3 km - nếu chỉ đơn thuần là bài tập của đạo diễn năm thứ hai của Lê Khanh mà không công diễn, không bán vé thu tiền, thì chỉ cần giới thiệu "phỏng theo truyện Nhật Bản" (như trong đêm sơ duyệt vừa qua), chứ không cần nêu tên tác giả cụ thể.

Luật sở hữu trí tuệ cho phép cá nhân được chuyển ngữ tác phẩm từ thứ tiếng này sang thứ tiếng khác để tự thưởng thức chứ không được phép in, sao để phục vụ mục đích thương mại!.

Song "rắc rối" bắt đầu từ chỗ ban lãnh đạo Nhà hát muốn công diễn cho khán giả chứ không muốn làm "cho vui" rồi tấm tắc với nhau. Vở đã bị "vướng" ngay từ thủ tục đầu tiên - đạo diễn Lê Khanh phải trình được giấy ủy thác tác quyền hoặc giấy bán bản quyền từ phía tác giả đất nước mặt trời mọc.

Ông Vũ Mạnh Chu ( Cục trưởng Cục Bản quyền, Bộ VH-TT):

Quyền của tác giả kịch bản bao gồm: Quyền đứng tên trên kịch bản; quyền bảo vệ sự toàn vẹn kịch bản, cho hoặc không cho người khác sửa chữa nội dung; quyền công bố hoặc cho phép người khác công bố, phổ biến, khai thác, sử dụng và được hưởng nhuận bút.

Đạo diễn chỉ được hưởng quyền bảo hộ đối với sản phẩm sáng tạo trên tác phẩm sân khấu.

Ông Trương Nhuận, Phó Giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ cho biết: "Người Việt mình xưa nay không có thói quen bản quyền. Trong khi ở những nước văn minh như Nhật Bản, ý thức bản quyền rất cao. "Dính" đến họ là ... mệt lắm. Người ta có thể "bắt đền" cả chục ngàn đô chứ chẳng chơi.

Cách đây mấy năm, Nhà hát cũng bị một "vố" đau. Chỉ vì diễn viên thoại sai mấy chữ trong một kịch bản, mà phía Nhật phạt tới... 1.000 đô. Mình cũng phải chịu chứ sao, vì đã trót ký hợp đồng rồi. Trong trường hợp không tìm ra được tác giả Từ thiên đường đi về phía Bắc 3 km để thương lượng mà cứ "liều" diễn, phía Nhật "phát hiện" thì Nhà hát chỉ có nước... sạt nghiệp, nhất là ở thời điểm "nhạy cảm này" - sau khi Công ước Berne được ký kết".

3. Trao đổi với đạo diễn Lê Khanh (qua điện thoại), chị cho biết đang xúc tiến làm các thủ tục bản quyền... Tuy nhiên, Lê Khanh cũng chưa biết làm cách nào để tìm ra địa chỉ và liên lạc với tác giả.

Hiện, ban lãnh đạo Nhà hát đã "xui" Lê Khanh thử... xin Hội Hữu Nghị Việt - Nhật xem có giúp được không. Còn sau đó, thương lượng thế nào, trả giá bao nhiêu cũng là việc không mấy dễ dàng...

Thật ra, bấy lâu nay, trong tình trạng khan hiếm kịch bản "nội địa" hay (vì nhiều ly do cả khách quan lẫn chủ quan), các đoàn Nhà hát Tuổi trẻ, Nhà hát Kịch Việt Nam, Nhà hát Kịch Hà Nội, sân khấu IDECAF... cũng đã tự bổ sung bằng nguồn kịch bản nước ngoài.

Và, chuyện chẳng có gì đáng ầm ĩ, vì phần lớn kịch bản được dựng đều là tác phẩm kinh điển của những nhà soạn kịch nổi tiếng đã qua đời ít nhất 50 năm (Tào Ngu, B. Brecht, Molière, S. Shakespeare...).

Còn nữa, cũng không lạ gì trong làng sân khấu lâu nay, giữa tác giả kịch bản và đạo diễn luôn có chuyện "cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt" vì một đằng thì muốn "sửa cho hay hơn", đằng kia lại vặn vẹo "của tôi không phải vậy"...

Song dù "sứt đầu mẻ trán" đến đâu và về mặt pháp lý, tác giả hoàn toàn có quyền không cho phép công diễn "đứa con tinh thần" nếu thấy nó bị xâm hại, thì rốt cục chả vở nào bị "ách" chỉ vì bản quyền (mà không phải vì những lý do "này nọ" từ Hội đồng duyệt!).

Chuyện của Từ thiên đường đi về phía Bắc 3 km có lẽ là một tiền lệ... Âu cũng là "bài học" cho giới sân khấu xưa nay chỉ quen giao dịch tác quyền bằng miệng.

Theo Thể thao & Văn hóa

Việt Báo
contentlength: 10908
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

VẤN ĐỀ THế GIớI GIảI TRí NÓNG NHẤT

Seungri Big Bang va loat scandal rung dong Kbiz

Seungri (Big Bang) và loạt scandal rúng động Kbiz

Thành viên Seung Ri, nhóm nhạc nổi tiếng Hàn Quốc Big Bang, đã chính thức tuyên bố giải nghệ và rút lui khỏi làng giải trí sang..

Tao Quan 2019

Táo Quân 2019

Đến hẹn lại lên, mỗi dịp cuối năm thì chương trình Táo Quân luôn là câu chuyện được mọi người bàn tán. Bên cạnh những câu chuyện..

Phim Minh Lan Truyen

Phim Minh Lan Truyện

Minh Lan Truyện với sự tham gia của 2 diễn viên chính là Triệu Lệ Dĩnh và Phùng Thiệu Phong sẽ lên sóng từ ngày 25/12/2018. Mời các..

Duong Mich va Luu Khai Uy ly hon

Dương Mịch và Lưu Khải Uy ly hôn

Mới đây, công ty Gia Hành Thiên Hạ - công ty của Dương Mịch đã chính thức đưa ra thông báo về cuộc hôn nhân của nữ diễn viên. Theo..

Hoa hau Trai dat Phuong Khanh bi to mua giai vo on

Hoa hậu Trái đất Phương Khánh bị tố mua giải, vô ơn

Hoa hậu Trái đất Nguyễn Phương Khánh đăng quang ngày 3/11 tại Philippines. Cô là người đẹp Việt đầu tiên giành ngôi vị cao nhất tại..