PGS Hà Đình Đức: Lại nói về thông tin mới "Rùa Hồ Gươm là loài giải Thượng Hải"

17:43 06/04/2004
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

PGS Ha Dinh Duc: Lai noi ve thong tin moi "Rua Ho Guom la loai giai Thuong Hai"  Tháng 10/1991, Sở Văn hoá Thông tin Hà Nội mới nghiên cứu rùa Hồ Gươm và tiến hành nghiên cứu từ đó đến nay. Đây là lần đầu tiên tôi nghe thấy có "Nhóm nghiên cứu hình thái rùa Hồ Gươm (hồ Hoàn Kiếm) "thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam" qua báo Tuổi trẻ TPHCM ngày 31/3/2004, họ đã xác định được rùa Hồ Gươm thuộc loài giải Thượng Hải.

Tiếp đó báo Khoa học & Đời sống ngày 2/4/2004 cho biết Thạc sĩ Nguyễn Quảng Trường đã xác định rùa Hồ Gươm không phải loài mới mà được phát hiện từ khá lâu với tên gọi giải Thượng Hải Rafetus swinhoei. Ông nói: Nếu bạn đến đầm Hạ Hoà, Phú Thọ đặt hàng loài rùa này dăm bảy chục cân với giá cao tôi tin người dân ở đây sẽ đáp ứng nhu cầu của bạn. Chuyến đi khảo sát giống rùa Rafetus dọc theo sông Hồng thuộc địa phận tỉnh Hà Tây và quanh khu vực đầm Ao Châu, Hạ Hoà, Phú Thọ, có sự tham gia của ông Trường từ ngày 15/11-5/12/2000, theo giấy giới thiệu số 81 KL/GT, ngày 14/11/2000 của Cục Kiểm lâm, Bộ NN&PTNT. Đoàn gồm 7 người: hai vợ chồng TS.Peter Pritchard, cô Linh Uông (quốc tịch Mỹ), tôi (Hà Đình Đức), ông Douglas B.Hendrie (Chủ nhiệm Dự án Bảo tồn Cúc Phương), ông Lê Thiện Đức cán bộ nghiên cứu sinh thái VQG Cúc Phương và ông Nguyễn Quảng Trường, cán bộ Viện Sinh thái Tài nguyên sinh vật. Nhưng vì bạn công việc giảng dạy tôi không đi. Sau chuyến khảo sát về Hà Nội, TS.Peter Pritchard mời tôi đến và thông báo kết quả chuyến khảo sát. Đợt khảo sát chỉ thu được một bộ mai và xương đầu rùa. Tôi có chụp ảnh tiêu bản này. Ông đã đưa tiêu bản này về Mỹ. TS. Peter Pritchard cho rằng bộ xương này là loài Rafetus swinhoei đã đánh bắt được 15 năm trước đây (thời điểm năm 2000). Trong tạp chí Bảo vệ Rùa và Sinh học (Chelonian Conservation and Biology), 2001, tập 4 số: 1 số có bài viết về loài Rafetus swinhoei, trong đó có đoạn: "Về loài rùa Hồ Gươm, tôi thảo luận kỹ với Hà Đình Đức và khẳng định loài này không phải Pelochelys (Giải) có thể là Rafetus swinhoei hay loài mới, với sự khép lại lý thú. Thực tế Hà Đình Đức (2000) đã mô tả rùa Hoàn Kiếm là loài mới (Rafetus leloii), nhưng giá trị loài mới hay không vẫn tồn tại nhiều câu hỏi"

Th.sĩ Trường nhận xét: Rùa Hồ Gươm cũng chỉ là loài rùa bình thường thôi. Nhưng các tổ chức quốc tế Quỹ bảo vệ Rùa (TCF), Trung tâm ứng dụng Đa dạng sinh học (CABS), Tổ chức Bảo vệ quốc tế (CI), Hiệp hội quốc tế Bảo tồn thiên nhiên (IUCN), Liên minh cứu vớt rùa (TSA), Nhóm chuyên gia rùa cạn và rùa nước ngọt (TFTSG) thuộc IUCN/SSC xếp rùa Hồ Gươm vào danh sách 1 trong số 25 loài đang bị lâm nguy nhất thế giới.

Khi báo chí đưa tin rùa Hồ Gươm là loài giải Thượng Hải, nhiều nhà khoa học, Việt kiều ta ở nước ngòai và các phóng viên báo chí gọi điện và đến gặp tôi để hỏi về "sự kiện mới mẻ" này.

Tôi đã tiến hành nghiên cứu rùa Hồ Gươm từ năm 1991. Giai đoạn 1: 1992 - 1993 "Nghiên cứu sơ bộ hiện trạng hệ sinh thái Hồ Gươm nhằm bảo tồn, phát triển đàn rùa quý và cải thiện cảnh quan môi trường", 4/1993. Giai đoạn 2: 1993 - 1994 "Nghiên cứu Hình thái, sinh thái loại rùa Hồ Gươm; tình trạng chất lượng nước; hệ vi tảo nhằm bảo tồn, phát triển đàn rùa quý và cải thiện cảnh quan môi trường", 6/1994. Cả hai công trình này tôi là chủ nhiệm đề tài. Năm 1998 - 1999, phối hợp với Trung tâm nghiên cứu quy hoạch đô thị và nông thôn, Bộ Xây dựng tiến hành đề tài: "Điều tra cơ bản môi trường hồ Hoàn Kiếm - sinh thái rùa Hoàn Kiếm và tìm những giải pháp bảo vệ môi trường sinh thái"- Sở Khoa học công nghệ & Môi trường Hà Nội, tôi là phó chủ nhiệm đề tài. Năm 2001, tôi thực hiện đề tài" Nghiên cứu loài rùa quý Hoàn Kiếm", do Công ty Ford Motor tài trợ. Tôi đã viết hơn 100 bài liên quan đến rùa Hồ Gươm và Hồ Gươm, trả lời hơn 50 cuộc phỏng vấn của các hãng thông tấn báo chí trong và ngoài nước.

Sách đỏ Việt Nam, 1992, mục 202 - Con giải Pelochelys bibrronii (Owen, 1853) có đoạn "Về mùa đông con giải ở Hồ Gươm (Hà Nội) đôi khi mò lên mô đất Tháp Rùa để phơi nắng". Như vậy tác giả đã coi rùa Hồ Gươm là loài giải. Năm 1994, khi nghiên cứu về hình thái rùa Hồ Gươm tôi đã nhận thấy loài rùa này hoàn toàn khác với loài giải (Pelochelys bibroni). Tôi đã nêu trong báo cáo "Nghiên cứu hình thái, sinh thái loài rùa Hồ Gươm; tình trạng chất lượng nước; hệ vi tảo nhằm bảo tồn, phát triển đàn rùa quý và cải thiện cảnh quan môi trường" 6/1994.

Tôi đã trao đổi với TS Peter Pritchard, Giám đốc Viện Nghiên cứu rùa Florida (Mỹ), ông là đồng chủ tịch nhóm chuyên gia rùa cạn và rùa nước ngọt (TFTSG) của Hiệp hội Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN/SSC). Ngày 15/4/1995, trong thư ông viết cho tôi có đoạn: "Rùa Hồ Gươm có thể là chủng quần xa của loài rùa Trung Quốc Trionyx swinhoei hoặc loài mới. Chắc chắn không phải loài Pelochelys bibroni". (Trionyx swinhoei tên đồng nghĩa Rafetus swinhoei và Pelochelys bibroni loài giải).

Tôi đem trao đổi với GS Trần Kiên, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Ông có gợi ý ông và tôi công bố rùa Hồ Gươm là Rafetus swinhoei, nhưng tôi không chấp nhận vì nhận thấy ruà Hồ Gươm không phải là Rafetus swinhoei.

Tôi đã trao đổi với GS Kraig Adler trường Đại học Cornell (Mỹ), ông đã gửi cho tôi các bài báo liên quan đến loài Rafetus swinhoei xuất bản từ năm 1873 đến nay và ông tặng tôi cuốn "Lưỡng cư và bò sát Trung Quốc" mà ông là đồng tác giả. TS Peter Meylan trường Đại học Eckerd (Mỹ) đã gửi cho tôi 3 phim slide sọ của tiêu bản loài Rafetus swinhoei được Gray mô tả năm 1873 ở Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Anh, có số ký hiệu BMNH 73.7.30.125

So sánh về hình thái ngoài và xương sọ giữa hai loài rùa Hồ Gươm và Rafetus swinhoei tôi nhận thấy hoàn toàn khác biệt. Tôi tiếp tục trao đổi với GS Kraig Adler. Ông cùng hai chuyên gia về rùa là các TS William P.McCord và Patrick J.Baker. Cả ba đều đồng ý loài rùa Hồ Gươm có giá trị là loài mới. Trong thư của hai TS/William P.McCord và Patrick J.Baker có đoạn: "Nếu không phải Fafetus swinhoei thì tiêu bản rùa Việt Nam (rùa Hồ Gươm) là một loài chưa được mô tả của giống Rafetus. Ở một mức độ nào đó có thể suy đoán là giống mới hoặc đơn giản là Rafetus…Đây sẽ là công việc khó khăn, thách thức cho bất cứ ai mô tả loài rùa này của Việt Nam như một loài rùa mới. Chúng tôi muốn đề nghị tiếp vĩ latinh cho tên loài là "ensis" (hanoiensis hoặc hoankiêmnsis) để chỉ rõ địa danh của chủng quần rùa này cho mọi người.

Tôi đã mô tả loài rùa Hồ Gươm về hình thái phân loại và công bố bài: "Rùa Hồ Gươm là loài rùa mới cho khoa học" trên tạp chí Khảo cổ học - Viện Khảo cổ thuộc Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn số 4/2000 đặt tên là rùa Lê Lợi người đã đánh thắng quân Minh thế kỷ 15, dệt nên truyền thuyết Hoàn Kiếm và khai sinh ra tên hồ Hoàn Kiếm hay Hồ Gươm và tên khoa học là Rafetus leloii.

Hiện nay, một số bài viết của các nhà rùa học quốc tế đã tham khảo bài báo này và dùng tên loài là Rafetus leoii để chỉ loài rùa Hồ Gươm. Hiện tại Viện Công nghệ Sinh học, thuộc Viện khoa học & Công nghệ đang tiến hành phân tích gen của các tiêu bản loài rùa lớn mai mềm của Việt Nam và sẽ công bố trong thời gian tới.

Ngoài thông tin của hai tờ báo nói trên, tôi chưa hề nghe và đọc được bất cứ một bài báo hoặc công trình khoa học nào của "Nhóm nghiên cứu hình thái rùa Hồ Gươm" viết về loài rùa Hồ Gươm. Không hiểu là họ đã có những công trình nào và công bố ở đâu" Nếu các bạn biết các tài liệu của "nhóm nghiên cứu hình thái loài rùa Hồ Gươm" này trên tạp chí trong nước và quốc tế xin mách giùm để tôi tham khảo.

Trên đây là sự việc tôi biết và công việc tôi làm ngõ hầu phần nào làm sáng tỏ vấn đề các câu hỏi của những ai quan tâm đến loài rùa quý Hồ Gươm.

Theo TTXVN

VietBao.vn
contentlength: 10159
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Smartphone phát nổ cháy như súng phun lửa
00:00 / --:--