Ðồng chí Lê Duẩn với vấn đề truyền thống và hiện đại trong văn hóa VN

14:06 06/04/2007
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

ong chi Le Duan voi van de truyen thong va hien dai trong van hoa VN

Ðồng chí Lê Duẩn không để lại một tác phẩm hoàn chỉnh viết về truyền thống văn hiến. Nhưng qua toàn bộ những cuộc nói chuyện, những trang viết của đồng chí, chúng ta thấy toát lên một hệ thống lý luận rất sáng tạo và đầy nhiệt tình của đồng chí đối với văn hiến Việt Nam .

Cống hiến lớn của đồng chí Lê Duẩn

Năm nay, kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của đồng chí Lê Duẩn, chúng ta cùng đi vào một lĩnh vực rất quan trọng trong lịch sử phát triển của Việt Nam, một lĩnh vực mà đồng chí Lê Duẩn đã có những đóng góp rất to lớn, nhưng cho đến nay còn rất ít người đi sâu và nghiên cứu. Ðó là: Vấn đề truyền thống và hiện đại trong văn hóa Việt Nam hay nói rộng hơn là trong văn hiến Việt Nam .

Ðồng chí Lê Duẩn không để lại một tác phẩm hoàn chỉnh viết về truyền thống văn hiến. Nhưng qua toàn bộ những cuộc nói chuyện, những trang viết của đồng chí, chúng ta thấy toát lên một hệ thống lý luận rất sáng tạo và đầy nhiệt tình của đồng chí đối với văn hiến Việt

Nam .

Nói tới văn hiến Việt Nam là nói tới những đặc điểm của văn hóa và con người trên mảnh đất này. Những đặc điểm ấy đồng chí đã đi sâu, khai thác và phát triển như một sức mạnh tinh thần bất diệt của dân tộc ta trước mọi gian nan, thử thách. Ðời này qua đời khác, mỗi lần đứng trước nguy cơ tồn vong của dân tộc, ông cha ta đều đã khai thác sức mạnh tinh thần ấy. Từ Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Ðạo, trải qua Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Quang Trung cho đến Chủ tịch Hồ Chí Minh... cứ anh hùng sau lại nhắc tới anh hùng trước để học tập, noi gương và cùng dân tộc vươn cao hơn nữa.

Ðặc biệt Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: "Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Ðạo, Lê Lợi, Quang Trung,... Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng". Cũng như Chủ tịch Hồ Chí Minh và các lãnh tụ khác, đồng chí Lê Duẩn đã thường xuyên nhấn mạnh truyền thống dân tộc nói trên.

Tuy nhiên, làm thế nào có được tinh thần yêu nước và kiên cường bất khuất như của ông cha ta? Phải chăng đó chỉ là sự tiếp nối tự nhiên từ thế hệ cha mẹ đến thế hệ con cái và chỉ là sự bắt chước của đời sau đối với đời trước? Hay phải chăng là do sự khuyến khích từ trong sách vở hoặc từ sự răn dạy về đạo đức trong cuộc sống hằng ngày?

Tất cả những điều đó đều hợp lý. Tuy nhiên, ở đồng chí Lê Duẩn thì khác. Ðồng chí không dừng lại từ những nguyên nhân tác động từ bên ngoài ấy mà đi sâu vào bản chất tâm hồn của con người Việt Nam để tìm ra những nguyên nhân sâu xa hơn. Ðề cập tới vấn đề này, đồng chí Lê Duẩn đã xuất phát từ một hệ thống tư tưởng rất hoàn chỉnh và sáng tạo.

Tình thương, lẽ phải và hành động của con người

Ðồng chí Lê Duẩn đặt lên hàng đầu mối quan hệ giữa tình thương và lẽ phải. Nói đến tình thương và lẽ phải cũng là nói đến tình cảm và lý trí. Ðể giản dị và dễ hiểu, đồng chí nêu lên mối quan hệ giữa tình thương và lẽ phải, nhưng để trình bày sâu hơn trên cơ sở khoa học, đồng chí phân tích mối quan hệ giữa tình cảm và lý trí coi như hai yếu tố tinh thần quan trọng nhất của người cách mạng. Ðồng chí nói: "Làm cách mạng có hai điều quan trọng nhất: có tình cảm cách mạng sôi nổi, say sưa, có hiểu biết dồi dào về khoa học cách mạng". Theo đồng chí, ở mỗi con người hoàn chỉnh bao giờ cũng phải có sự thống nhất giữa lý trí và tình cảm. Tình cảm thôi thúc lý trí. Lý trí soi đường cho tình cảm. Chỉ có nâng cao cả tình cảm và lý trí, con người cách mạng mới có niềm tin vững chắc vào lý tưởng của mình, mới sẵn sàng hiến dâng cả cuộc đời cho sự nghiệp của Tổ quốc và nhân loại, mới trở thành những con người anh hùng.

Xuất phát từ quan điểm con người là một thực thể xã hội, đồng chí Lê Duẩn nhìn mọi vấn đề từ mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội.

Cá nhân chỉ có thể tồn tại khi dựa vào xã hội và gắn bó với xã hội. Xã hội chỉ có thể phát triển khi tạo điều kiện cho sự phát triển của mỗi cá nhân. Mọi sự tách rời và đối lập giữa hai nhân tố đó đều tạo nên sự khủng hoảng của xã hội và sự khốn khổ của cá nhân. Và nói như Mác, đó là sự tha hóa của con người ở cả cá nhân và xã hội, đó là sự đánh mất bản thân mình ở cả hai phía.

Tuy nhiên, phải nói thêm rằng, ở Việt Nam, tính tất yếu của tình thươngcòn sâu sắc hơn và mãnh liệt hơn. Vì sao như vậy? Bởi ở Việt Nam, tình thương không chỉ là sản phẩm của sự gắn bó xã hội mà ở đây, tình thương còn trở thành điều kiện đầu tiên để dân tộc ta tồn tại và phát triển. Ở Việt Nam, mỗi bước trưởng thành của dân tộc đều là những bước vượt qua muôn vàn gian lao, thử thách, đều là những mốc đánh dấu sự phát triển sâu sắc và mãnh liệt hơn nữa của sức mạnh tình thương.

Tuy nhiên, truyền thống lâu đời của Việt Nam không chỉ dừng lại ở tình thương. Lịch sử đòi hỏi tình thương phải gắn liền với hành động, phải hướng vào sự nghiệp lớn lao của cả dân tộc, trong đó có lợi ích của mỗi con người thống nhất với lợi ích của xã hội.

Ðể thực hiện được mục tiêu cao đẹp của mình, tình thương phải kết hợp chặt chẽ với lý trí tạo nên sự hài hòa giữa trái tim và khối óc của con người. Lý trí kết hợp với tình thương tạo nên sức mạnh chiến thắng của dân tộc. Không có lý trí thì làm sao tích lũy được kinh nghiệm trong lao động sản xuất, tạo nên mối quan hệ chặt chẽ giữa nước, phân, cần, giống trong sản xuất nông nghiệp. Không có lý trí thì làm sao đánh thắng được những kẻ thù khác nhau trong các thời điểm khác nhau. Từ Ngô Quyền đến Lê Hoàn, từ Lý Thường Kiệt đến Trần Hưng Ðạo, từ Lê Lợi đến Quang Trung, từ các thế hệ anh hùng thời trước cho đến thời đại Hồ Chí Minh, lý trí đã khiến cho hành động của dân tộc ta luôn luôn đổi mới và sáng tạo.

Từ bản chất xã hội của con người, đặc biệt là từ truyền thống văn hiến của dân tộc, nhân dân ta đã tạo nên lẽ sống của mình. Ðó là tình thương, lẽ phải và chủ nghĩa anh hùng.Mối quan hệ này đã nổi bật lên ở đồng chí Lê Duẩn với những phẩm chất của đồng chí, ở cả suy nghĩ, tình cảm và hành động.

Làm chủ tập thể là sự phát triển toàn diện và hài hòa của văn hóa và con người Việt Nam ngày nay

Với tư cách là một trong những lãnh tụ có trọng trách cao bên cạnh Bác Hồ, đồng chí Lê Duẩn cùng với những đóng góp to lớn của mình trên các lĩnh vực chính trị, quân sự, kinh tế còn đặc biệt quan tâm suy nghĩ tới những vấn đề văn hiến Việt Nam. Làm thế nào để xây dựng những đức tính vững vàng và hoàn chỉnh của văn hóa và con người Việt Nam? Trong lời nói và bài viết của mình, đồng chí thường nêu lên ý nghĩa và nội dung của làm chủ tập thể.

Ðồng chí thường nhắc tới mối quan hệ giữa thiên nhiên và con người. Con người với bản chất xã hội và trách nhiệm cá nhân phải phấn đấu để làm chủ được thiên nhiên. Không nên hiểu làm chủ thiên nhiên ở chỗ bất chấp quy luật của thiên nhiên, đi tới hủy hoại môi trường thiên nhiên, tạo ra những tai họa từ thiên nhiên. Ngược lại, bỏ mặc cho sự phát triển của thiên nhiên, tự bó tay trước sự tàn phá của nó thì làm sao có thể sống được? Cho nên con người phải hiểu được thiên nhiên, nắm được quy luật của thiên nhiên thì mới có thể tác động tích cực vào thiên nhiên, biến thiên nhiên thành một môi trường thuận lợi và đem lại ấm no, hạnh phúc cho con người trong cuộc sống hài hòa với thiên nhiên.

Con người sống trong xã hội phải xây dựng được mối quan hệ lành mạnh và tốt đẹp giữa cá nhân với cộng đồng. Ðây là một điều kiện quan trọng bậc nhất để con người và xã hội được phát triển hài hòa. Không như thế, buông trôi cho sự phát triển thiếu trật tự, vô tổ chức, để cái ác lấn cái thiện, để con người chém giết lẫn nhau thì làm sao con người và xã hội có thể cùng tồn tại và phát triển.

Muốn làm chủ thiên nhiên, làm chủ xã hội mà không làm chủ bản thân, không xây dựng cho mình một lý tưởng sống, không tu dưỡng bản thân, không học tập để mở mang trí tuệ, không nhận ra được hạnh phúc chân chính của con người là sống hài hòa với thiên nhiên và xã hội thì tất yếu sẽ đánh mất mọi giá trị của con người và sẽ dần chìm đắm trong ham muốn vật chất, đi vào tàn sát lẫn nhau như trong cuộc sống hoang dại của muông thú.

Cũng xuất phát từ quan điểm con người là thực thể xã hội, đồng chí Lê Duẩn một mặt đòi hỏi con người nhất thiết phải xây dựng cho mình một bản lĩnh vững vàng để cùng tập thể và cộng đồng cùng làm chủ xã hội. Ðiều này đòi hỏi cá nhân phải thống nhất lợi ích của mình với lợi ích xã hội phát triển cao nhất mọi tiềm năng tinh thần của mình để cùng cộng đồng làm chủ xã hội.

Con người làm chủ tập thể không chỉ giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa cá nhân và tập thể mà còn phải là con người rất sáng suốt trong việc xử lý mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại, cá thể và tập thể, dân tộc và nhân loại.

Làm chủ tập thể không những phải "hấp thu những thành tựu mới nhất của nền văn minh hiện đại mà còn phải kế thừa những đức tính tốt đẹp tiêu biểu cho tâm hồn của con người Việt Nam được hun đúc suốt 4000 năm lịch sử".

Những phẩm chất tốt đẹp mà đồng chí đã nêu lên cho văn hóa và con người Việt Nam cũng chính là những phẩm chất mà đồng chí đã hoàn chỉnh ởbản thân mình. Là một chiến sĩcách mạng kiên cường, đầy trí tuệ và sáng tạo, đồng chí ngay từ nhỏ đã gắn mình với sự nghiệp của nhân dân và Tổ quốc.Ðồng chí đã nhắc nhở những cán bộchỉ nhớ đến bản thân và không quan tâm đến đời sống còn thiếu thốn vất vả của nhân dân. Làm chủ tập thể bao giờ cũng bắt đầu từ tình cảm hằng ngày đối với những con người cụ thể, từ gia đình, bè bạn, anh em cho đến tình yêu rộng lớn đối với Tổ quốc, đối với loài người.

Với ý nghĩ ấy, đồng chí đã nhấn mạnh đến vai trò của gia đình: "lòng thương mến gia đình là cơ sở của lòng thương đồng bào, yêu đất nước; càng thương gia đình, thương đồng bào, yêu đất nước thì càng căm thù đế quốc phong kiến, căm thù áp bức bóc lột, càng hăng hái đấu tranh cách mạng... không có tình thương cha, nhớ mẹ, tình thương yêu con cái thì không thể có tình yêu nhân dân...".

Ðồng chí Lê Duẩn với chúng ta hôm nay

Những ý kiến của đồng chí Lê Duẩn về văn hóa và con người Việt Nam từ truyền thống đến hiện đại đang trở thành những nhắc nhở rất sáng suốt của đồng chí trong thời kỳ Việt Nam đang đứng trước những chuyển biến lớn. Ðó là thời kỳ hội nhập kinh tế toàn cầu với những thời cơ và thách thức lớn.

Chúng ta nhất định sẽ thành công nếu như tiếp thu được ý nghĩa cực kỳ to lớn về sức mạnh của tình thương trong truyền thống văn hóa của dân tộc. Chúng ta sẽ đạt được những thành tích vẻ vang, những bước đi vững chắc nếu như một tình thương sâu sắc và bao la sẽ nối liền và gắn chặt mối quan hệ giữa cá nhân, gia đình, Tổ quốc và nhân loại. Nếu như hoài bão về sự giàu mạnh của Tổ quốc, về hạnh phúc của gia đình, về vinh dự và cống hiến của cá nhân thúc đẩy được mọi người cùng phấn đấu thì chúng ta sẽ nhanh chóng đưa đất nước ta đuổi kịp các nước tiên tiến.

Ðối với sự phát triển của đất nước ta ngày nay, đồng chí Lê Duẩn cách đây gần nửa thế kỷ đã nhắc nhở nhân dân ta:

"Chúng ta phải tranh thủ trong một thời gian tương đối ngắn, xây dựng cho được một đội ngũ khoa học, kỹ thuật và cán bộ quản lý kinh tế đông đảo, vững mạnh ngày càng hoàn chỉnh về trình độ ngành nghề, vừa có phẩm chất chính trị tốt, tuyệt đối trung thành với Ðảng, với giai cấp công nhân, với dân tộc, liên hệ chặt chẽ với công nông, vừa có trình độ khoa học kỹ thuật và nghiệp vụ giỏi, nắm vững được quy luật tự nhiên và quy luật xã hội, giải quyết được những vấn đề khoa học kỹ thuật và quản lý kinh tế do thực tiễn nước ta đề ra và có khả năng tiến kịp trình độ khoa học kỹ thuật tiên tiến trên thế giới".

Nếu như mọi người chúng ta nhận thức được sâu sắc những vấn đề khoa học kỹ thuật và quản lý kinh tế mà đồng chí Lê Duẩn đã nhắc nhở cách đây gần 40 năm thì chúng ta đã dễ dàng hơn nhiều trong sự nghiệp xây dựng đất nước và hội nhập toàn cầu hôm nay.

Ði vào giai đoạn mới của đất nước, vấn đề thống nhất tư tưởng và quan điểm trong toàn quốc là một yêu cầu cấp thiết. Việc này đòi hỏi giới lý luận của ta bám sát thực tế để thực hiện lời của Lê-nin mà đồng chí Lê Duẩn luôn luôn nhắc lại: Chân lý là cụ thể, cách mạng là sáng tạo. Chưa bao giờ trên thế giới lại diễn ra những vấn đề rất phức tạp mà cách đây một vài trăm năm, những bộ óc lớn nhất của nhân loại cũng khó lường hết được. Chính vì thế mà đồng chí Lê Duẩn từ 40 năm trước cũng đã nhắc nhở cán bộ ta: "Người cán bộ nào... không có cảm giác nhạy bén trước cái mới, không chịu khó suy nghĩ, tìm tòi, hiểu biết sự vật, không có khả năng suy nghĩ một cách độc lập, sáng tạo trong quá trình chấp hành đường lối, chính sách của Ðảng, người đó không phải là cán bộ tốt, người đó sớm muộn sẽbị cuộc sống vượt qua".

(theo Nhân Dân)

Việt Báo
contentlength: 24546
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Đàm Vĩnh Hưng khẳng định: Cả showbiz hợp lại cũng không ngăn cản được Sơn Tùng M-TP!
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ CHíNH TRị NÓNG NHẤT

Dai hoi Dang XII

Đại hội Đảng XII

Đại hội lần thứ XII là sự kiện trọng đại của Việt Nam được dư luận thế giới hết sức quan tâm