Giữ nguyên cách xử ""án tại hồ sơ""?

12:19 11/06/2003
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

- Sáng nay (11/6), QH bước sang buổi thảo luận thứ tư về Luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Nếu như trong thảo luận tổ, các đại biểu thiên về hướng ủng hộ những cải cách cơ bản về tư pháp mà Ban soạn thảo muốn hướng tới thì trong thảo luận Hội trường hôm qua, không ít đại biểu lại đề xuất: "Nên giữ nguyên như hiện nay". Nguyên nhân các đại biểu chần chừ chưa "quyết" những đề xuất cải cách của Ban soạn thảo vẫn là "vấn đề con người"…

Tăng thẩm quyền cho toà án cấp huyện: nếu "sốt ruột" oan sai sẽ nhiều hơn!

Nút cởi đầu tiên của quá trình cải cách tư pháp là tăng thẩm quyền cho toà án cấp huyện để trong một tương lai gần cấp này có thể đảm nhận hoàn toàn khâu sơ thẩm. Để đảm nhận được trọng trách này đòi hỏi các cán bộ toà án cấp huyện phải có sự nâng cao năng lực. Đó là ý kiến của rất nhiều đại biểu. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn Yểu phân tích: "Đây là một hướng đi rất quan trọng của cải cách tư pháp. Theo hướng mà chúng tôi đã trình với Quốc hội là chúng ta phấn đấu để một thời gian không xa nữa thì cấp sơ thẩm, chủ yếu là cấp huyện, còn cấp tỉnh là cấp phúc thẩm, còn cấp tối cao chủ yếu làm nhiệm vụ giám đốc thẩm. Thế nhưng hiện tại, tình hình hết sức không bình thường khi mà trong 2000–2001, 2/3 thẩm phán của toà án tối cao phải tập trung cho phúc thẩm". Vì thế Toà án tối cao không tập trung được lực lượng để làm nhiệm vụ chủ yếu của mình là giám đốc thẩm". Và ông nhấn mạnh: "Tình hình này hơi ngược cho nên thực hiện chủ trương về cải cách tư pháp thì trước tiên phải xem lại khâu toà án".

Điều mà các đại biểu lo nhất vẫn là "sự thiếu" về năng lực của cán bộ toà án cấp huyện. Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Nhung đơn cử: "Qua báo cáo của Chánh án Nhân dân tối cao, xét xử phúc thẩm của toà án cấp tỉnh về các vụ tranh chấp dân sự là 3.625 vụ, bị sửa án là 1.310 vụ, huỷ án là 327 vụ… Chỉ có 1.726 vụ giữ y án. Án sai trong đó phần nhiều là toà án cấp huyện. Qua đó thấy khá đông hội thẩm toà án nhân dân cấp huyện trình độ, năng lực chưa đáp ứng được yêu cầu xét xử". Bà Nhung còn đưa ra dẫn chứng khác: sở dĩ Quốc hội khoá X chưa đồng ý tăng và mở rộng thẩm quyền cho toà án cấp huyện là vì số thẩm phán của cấp này còn thiếu 1/3. Sau hai năm, thẩm phán cấp huyện vẫn cứ thiếu 1/3, số đương nhiệm còn nợ về học lực chuyên môn khá nhiều. Và đại biểu Hồng Nhung khuyến cáo: "Tình hình thực tế như vậy nếu ta sốt ruột tăng nhanh mở rộng thẩm quyền xét xử của toà án cấp huyện thì tôi e ngại không tránh khỏi xử oan sai tội nghiệp cho người dân và để lọt tội phạm".

Đại biểu Dương Ngọc Ngưu (Thanh Hoá) lo lắng: "Uỷ ban pháp luật Quốc hội đề nghị thực hiện sau hai năm nữa, Ban soạn thảo đề nghị 3 năm, có đại biểu đề nghị 5 năm. Tôi đề nghị phải có thời gian chuẩn bị để kiện toàn tổ chức của cấp huyện, phù hợp với nhiệm vụ được giao. Cấp huyện không chỉ có thiếu thẩm phán, điều tra viên, kiểm sát viên cũng thiếu". Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn Yểu chốt lại: "Đương nhiên là khi mà điều chỉnh thẩm quyền toà án cấp huyện thì chắc chắn là cơ quan kiểm sát, cơ quan điều tra cũng có những điều chỉnh cho nó phù hợp… Nếu Luật này được thông qua thì cũng không phải tất cả các toà án cấp huyện đều được giao thẩm quyền ngay mà chỉ có nơi nào đủ điều kiện. Phải tiếp tục củng cố lộ trình 3-5 năm".

Vẫn còn đại biểu muốn giữ kiểu xử: "án tại hồ sơ"

Điểm thay đổi căn bản nhất của dự thảo Luật TTHS (sửa đổi) theo hướng cải cách tư pháp mà nghị quyết 8 của TƯ đã đề ra là nằm ở trình tự tranh tụng tại toà: kiểm sát viên sẽ hỏi trước và giữ vai trò xét hỏi chính tại toà nhằm tìm chứng cớ buộc tội, sau đó đến người bào chữa; việc phán quyết của toà án phải căn cứ chủ yếu vào kết quả tranh tụng tại phiên toà". Nhiều người đã hy vọng rằng, bước cải cách này sẽ nhằm làm giảm bớt án oan sai…

Thế nhưng, không phải cái mới nào cũng dễ dàng được chấp thuận. Khác với không khí cởi mở tại buổi thảo luận tổ tại Đoàn TP.HCM mà phóng viên TS được chứng kiến, tại phiên thảo luận hội trường hôm qua, vẫn còn nhiều đại biểu băn khoăn về sự đổi mới trình tự này. Đại biểu Trần Mạnh Đình (Nam Định) gay gắt: "Chúng ta không thực hiện nguyên tắc tố tụng theo kiểu tranh tụng giữa bên buộc tội là Viện kiểm sát và bên gỡ tội là luật sư. Nguyên tắc tố tụng của chúng ta đã xác định cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, toà án là cơ quan tiến hành tố tụng và có trách nhiệm chứng minh tội phạm… Khi mở phiên toà thì thẩm phán, chủ toạ phiên toà đã nắm vững hồ sơ vụ án, các tình tiết buộc tội, gỡ tội đã được nghiên cứu. Tại phiên toà, toà án phải thực hiện xét hỏi là chính. Toà án hỏi để thẩm tra lại toàn bộ chứng cớ có trong hồ sơ vụ án hoặc hỏi để làm rõ thêm những vấn đề còn mâu thuẫn. Công tố viên không thể giữ vai trò xét hỏi chính".

Đại biểu Lê Xuân Thân (Khánh Hoà) cũng có ý kiến tương tự: "Theo tôi, thực hiện theo quy định hiện hành (Luật TTHS hiện hành) cũng không có gì không tốt cả. Chuyển sang kiểm sát viên hỏi là chính để khẳng định đó là "tranh tụng" thì tôi nghĩ nó chưa phù hợp". Nhưng lập luận của ông về việc "tranh tụng bình đẳng là phải tôn trọng ý kiến của luật sư thì lại tương đối… "mạnh bạo": "Cái việc tranh tụng hay không lại thể hiện rõ nhất ở giai đoạn tranh luận. Điều quan tâm hiện nay nhất của chúng ta là làm thế nào khắc phục bản luận tội bổ tuý. Có nghĩa là bản luận tội theo kiểu dù phiên toà diễn biến thế nào, nhưng khi bản luận tội đã có những "ý tưởng" trước rồi thì không cần phải nghe những chứng cớ thẩm tra tại phiên toà. Và thường có một câu chung chung: "ý kiến của luật sư là không có căn cứ cho nên không thể chấp nhận được" mà không hề có sự giải thích "không có căn cứ" ở đây cụ thể là như thế nào. Điều tôi muốn nói là đổi mới tư pháp có nghĩa là phải làm thế nào đó để đảm bảo được bản án của toà án phải căn cứ vào các chứng cứ đã được thẩm tra, điều tra công khai, xét hỏi tại phiên toà".

Làm thế nào để quyền của Luật sư được tôn trọng, băn khoăn đã từng được nêu ra tại thảo luận tổ cũng được nhắc lại trong phát biểu của nhiều đại biểu.

Cuộc tranh luận xung quanh những vấn đề này sẽ được tiếp tục trong sáng nay (11/6).

  • Lương Bích Ngọc

Việt Báo
contentlength: 9151
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Người đàn ông chọc dao đổ chất lạ vào mít, xem ngay để tránh nha mọi người
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ CHíNH TRị NÓNG NHẤT

Dai hoi Dang XII

Đại hội Đảng XII

Đại hội lần thứ XII là sự kiện trọng đại của Việt Nam được dư luận thế giới hết sức quan tâm