Đã xoá được độc quyền nhà nước trong kinh doanh?

22:06 26/10/2003
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Dự thảo Luật DNNN (sửa đổi) dù đã được xây dựng theo một chu trình hết sức công phu và khoa học, nhưng trong buổi hội thảo chiều 25/10, vẫn có ĐB lớn tiếng hỏi: "Liệu mấy năm nữa chúng ta có đem luật này ra sửa lại lần nữa không?". Nhiều ĐB tỏ ý không hài lòng với cụm từ "độc quyền" còn nằm trong dự luật, nhưng Bộ trưởng Kế hoạch đầu tư Võ Hồng Phúc lại khẳng định trước báo giới: "với luật này ta đã xử lý được độc quyền nhà nước"...

Da xoa duoc doc quyen nha nuoc trong kinh doanh
Ảnh: Nguyên Vũ

Đã có bình đẳng?

Điểm c, d, Khoản 1, Điều 6, Dự luật DNNN (sửa đổi):

Công ty nhà nước được thành lập mới ở những ngành, lĩnh vực, địa bàn:

c. Ngành, lĩnh vực thuộc độc quyền nhà nước;

d. Ngành, lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh cao, có lợi nhuận cao;

Bắt đầu từ hai chữ "độc quyền" ghi trong điểm c, khoản 1, Điều 6 của dự luật, ĐB Đà Nẵng, Huỳnh Văn Chính cho rằng nên nhập các ngành thuộc độc quyền nhà nước vào các ngành có lợi thế cạnh tranh cao, có lợi nhuận cao. Còn nếu để như vậy không những xem ra không đảm bảo bình đẳng giữa các ngành, mà người ta còn dẫn đễn việc mọi người sẽ hiểu: vậy tức là ngành độc quyền của nhà nước không có lợi thế cạnh tranh và lợi nhuận cao sao?"

Bàn về điểm này, ĐB Hà Nội Nguyễn Thị Anh Nhân cho rằng chữ "độc quyền" đã bao hàm cả "lợi thế cạnh tranh" và "lợi nhuận cao". Và theo bà, nên bỏ cụm từ "độc quyền" để tránh cảm giác "thế nào ấy" khi luật được đến với những đối tượng điều chỉnh.

Còn trong cuộc trao đổi với các phóng viên ngoài hành lang nghị trường, Bộ trưởng Võ Hồng Phúc đã nói một cách chắc chắn: "Chủ trương của ta là có độc quyền nhà nước nhưng không để độc quyền nhà nước biến thành độc quyền doanh nghiệp. Luật này xử lý được độc quyền nhà nước. Tôi cho rằng Luật DNNN (sửa đổi) có nhiều sự tiến bộ. Ý tưởng xây dựng luật của chúng tôi là đưa ra một mặt bằng chung các quy phạm về doanh nghiệp, để sau này có thể triển khai đồng bộ với luật về doanh nghiệp tư nhân và các loại hình khác. Tính bình đẳng giữa DNNN và DN tư nhân trong luật này đã được xác định. Ngay từ khi bắt đầu xây dựng các quy phạm đầu tiên, chúng tôi đã xác định: phải coi DNNN bình đẳng với các thành phần kinh tế khác. Điều này thể hiện ở việc quy định trách nhiệm của DNNN cũng như của DN tư nhân về việc chịu trách nhiệm trước pháp luật, trước các quy định về tài chính và ngân hàng, vốn liếng...".

Ai dám làm giám đốc?

Khoản 3, Điều 25, Dự luật DNNN (sửa đổi):

Giám đốc bị miễn nhiệm, chấm dứt hợp đồng trước thời hạn trong các trường hợp sau:

a. Để công ty lỗ 2 năm liên tiếp hoặc tỷ suất lợi nhuận trên vốn nhà nước đầu tư 2 năm liên tiếp không đạt các chỉ tiêu do Chính phủ quy định, hoặc ở trong tình trạng lỗ lãi đan xen nhau nhưng không khắc phục được, trừ các trường hợp: lỗ hoặc giảm tỷ suất lợi nhuận trên vốn nhà nước đầu tư được cấp có thẩm quyền phê duyệt; lỗ hoặc giảm tỷ suất lợi nhuận trên vốn nhà nước đầu tư có lý do khách quan được giải trình và đã được cơ quan có thẩm quyền chấp nhận; đầu tư mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ.

b. Công ty lâm vào tình trạng phá sản nhưng không đệ đơn yêu cầu phá sản;

c. Không hoàn thành nhiệm vụ hoặc chỉ tiêu do người bổ nhiệm, tuyển dụng giao hoặc không hoàn thành nghĩa vụ theo hợp đồng;

d. Không trung thực trong thực thi nhiệm vụ, quyền hạn hoặc lạm dụng địa vị, quyền hạn để thu lợi cho bản thân hoặc cho người thân; báo cáo không trung thực tình hình tài chính công ty;

đ. Bị toà kết án bằng bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực của pháp luật;

e. Bị mất hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.

Trình bày lại quy định tại khoản 5, Điều 27 về nghĩa vụ và trách nhiệm của giám đốc DNNN, ĐB Chính bày tỏ sự lo lắng: "Nếu quy định giám đốc để công ty lỗ sẽ bị xử lý tuỳ mức độ vi phạm thì không giám đốc nào dám làm cả. Kinh doanh phải có khi lời khi lỗ, làm sao lúc nào cũng có lợi nhuận được?! Ở đây chúng ta còn phải xem xét cả ý nghĩa mang tính xã hội của doanh nghiệp như giải quyết việc làm, đào tạo nâng cao trình độ người lao động... chứ đừng quá chú trọng đến hai chữ "lợi nhuận". Ông Huỳnh Văn Chính bổ sung thêm: nên thay cụm từ "có lợi nhuận cao" bằng "có đóng góp lớn cho Nhà nước", vì nếu giữ như vậy thì yếu tố lợi nhuận ở đây được đặt lên quá cao so với những yếu tố khác của DNNN.

Cũng băn khoăn về "gánh nặng" cho chức danh Giám đốc trong hệ thống Công ty nhà nước không có hội đồng quản trị, bà Nhân mạnh dạn đề xuất: "Quy định nếu giám đốc để công ty lỗ 2 năm liên tiếp sẽ bị miễn nhiệm hoặc chấm dứt hợp đồng trước thời hạn là quá khắt khe. Nên kéo dài thời hạn này thêm một năm nữa".

Bà Hoàng Thị Dã Thanh, ĐB Ninh Thuận cũng rụt rè kiến nghị: "Quy định như vậy là thiên nặng về kinh doanh, không xem trọng các chức năng khác của DNNN".

Được hỏi về quy định này, Bộ trưởng Võ Hồng Phúc khẳng định: "Tôi nghĩ các giám đốc họ sẽ dám chịu trách nhiệm, vì quy định như vậy thậm chí là có lợi cho họ. Các giám đốc sẽ mạnh dạn làm trong phạm vi được luật quy định. Lúc này luật sẽ là hành lang bảo hộ cho họ".

Sửa bây giờ hay để vài năm sau?

Luật DNNN (sửa đổi) lần này được Bộ trưởng Bộ Kế hoạch đầu tư đánh giá là "có nhiều tiến bộ", nhưng xem ra vẫn còn nhiều đại biểu chưa thoả mãn với 95 điều luật đó.

ĐB An Giang, ông Nguyễn Ngọc Trân trầm giọng: "Tôi nhớ ở kỳ họp trước của Quốc hội chúng ta đã đưa ra ba mục tiêu cho Luật DNNN, đó là góp phần giải quyết tình trạng làm ăn thua lỗ kéo dài của DNNN, hạn chế nạn tham nhũng, bòn rút và tách chức năng quản lý nhà nước khỏi quản lý kinh doanh. Tôi hiểu sự lúng túng của ban soạn thảo. Thế nhưng tôi thấy dự Luật DNNN chưa làm được mong muốn này. Tôi chưa thấy chút ánh sáng nào cho những hướng đi này".

Ông đưa ra sự mâu thuẫn giữa các khoản ngay trong... cùng một điều luật: "Tại khoản 2, Điều 68 yêu cầu Bộ trưởng, Chủ tịch UBND cấp tỉnh không được can thiệp vào các công việc thuộc thẩm quyền của HĐQT..., nhưng tại điểm c, khoản 4, Điều 68 thì lại quy định những người này phải chịu trách nhiệm liên đới đối với những cán bộ quản lý công ty do mình bổ nhiệm nếu gây thiệt hại lớn... Vậy đã không cho người ta can thiệp vào chuyện kinh doanh sao lại bắt phải chịu trách nhiệm vì hoạt động kinh doanh thua lỗ?".

ĐB Bình Định Lê Kim Toàn thì lại đánh giá về dự luật này theo một hướng khác: "Khoản 7, Điều 27 quy định trong trường hợp công ty không thanh toán nổi các khoản nợ đến hạn phải trả thì không trích lợi nhuận trả tiền thưởng cho người lao động và cán bộ quản lý, như vậy là không hợp lý. Người lao động đã hoàn thành công việc sản xuất của mình thì cớ gì họ phải chịu trách nhiệm trực tiếp trước kết quả kinh doanh thua lỗ của cả công ty?".

ĐB Nguyễn Văn Ngàng (TP. Hải Phòng) cũng bắt đầu ý kiến bằng cách "ôn" lại chuyện năm cũ: "Kỳ họp trước chúng ta bàn chuyện phải thành lập cái gọi là Tổng công ty đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước để làm thay chức năng quản lý kinh doanh của các cơ quan nhà nước chủ quản, thế nhưng trong luật này, bóng dáng của TCty chỉ xuất hiện một cách hình thức, chưa thấy thể hiện vai trò của nó. Chưa thể chế được điều này, liệu vài năm nữa chúng ta có đem luật này ra sửa lại một lần nữa không?".

  • Lan Anh
Việt Báo
contentlength: 12904

VẤN ĐỀ CHíNH TRị NÓNG NHẤT

Dai hoi Dang XII

Đại hội Đảng XII

Đại hội lần thứ XII là sự kiện trọng đại của Việt Nam được dư luận thế giới hết sức quan tâm