“Bầu sữa ngân sách”... vẫn hơn !

08:22 13/02/2008
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

�SBau sua ngan sach�... van hon ! 

Ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong việc phát hiện những ẩn họa trong lòng đất tại TT Nghiên cứu phòng trừ mối (Viện Khoa học thủy lợi - Bộ NN&PTNT).       

Ngày 5-9-2005, Nghị định 115/2005/NĐ-CP về cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức khoa học công nghệ (KHCN) chính thức có hiệu lực.

Giới khoa học cho rằng đây là mấu chốt của vấn đề có thể giúp các tổ chức hoạt động KH&CN “lột xác”, bởi với cơ chế như vậy, ai năng động, thích ứng được với cơ chế thị trường sẽ vươn lên mạnh mẽ và có ích, còn ngược lại sẽ bị loại khỏi cuộc chơi, giảm được gánh nặng đầu tư ngân sách không hiệu quả. Tuy nhiên, thực tế sau hơn 2 năm qua cho thấy việc thực hiện Nghị định 115 không đơn giản...

Nghị định 115/2005/ NĐ-CP ngày 5-9-2005 về cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức KHCN công lập nêu rõ: tổ chức nghiên cứu khoa học (NCKH) và phát triển công nghệ, tổ chức dịch vụ KHCN tự bảo đảm kinh phí hoạt động thường xuyên được lựa chọn việc chuyển đổi theo một trong hai hình thức: tổ chức KHCN tự trang trải kinh phí hoặc doanh nghiệp KHCN. Tổ chức NCKH và phát triển công nghệ, tổ chức dịch vụ KHCN chưa tự bảo đảm kinh phí hoạt động thường xuyên thì chậm nhất đến tháng 12-2009 phải chuyển đổi theo một trong hai hình thức nêu trên hoặc sáp nhập, giải thể... Theo đó, trong tổng số 569 tổ chức KHCN các cấp, hiện mới có 161 đơn vị có đề án được phê duyệt (chiếm 25%), 142 đơn vị đề án trình phê duyệt (21%) và 313 đơn vị đang xây dựng đề án. Có nhiều bộ, ngành thực hiện việc chuyển đổi rất tốt, nhưng cũng không ít nơi vẫn trong giai đoạn... khởi động dù đã có 2 năm chuẩn bị. Ví dụ: Bộ GD-ĐT có khoảng 194 viện, trung tâm KHCN nhưng mới chỉ báo cáo có 7 đơn vị thực hiện theo Nghị định 115. Viện Khoa học xã hội Việt Nam, Bộ Y tế có một số lượng lớn các viện nghiên cứu nhưng cũng chưa thực hiện chuyển đổi được bao nhiêu.

Nguyên nhân, đã được nói đến rất nhiều, là do lãnh đạo một số bộ, ngành, địa phương chưa chỉ đạo quyết liệt, chưa mạnh dạn phân cấp, còn nặng tư tưởng bao cấp. Có rất nhiều đơn vị lúng túng trong khâu xác định giá trị tài sản được giao và chậm ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện. Nhất là tư tưởng trông chờ vào “bầu sữa ngân sách” đã ăn quá sâu vào nếp nghĩ của một số nhà khoa học nên họ cứ “tà tà mà làm” dù đây là cơ hội ngàn vàng để có thể “lột xác” sau bao năm trì trệ. Trong khi tư tưởng của lãnh đạo “chưa thông” thì đương nhiên tiến độ chuyển đổi của các đơn vị này vẫn chậm cũng là điều dễ hiểu.

Thực tế cho thấy, khi chuyển sang mô hình tự trang trải kinh phí hoặc doanh nghiệp KHCN, các đơn vị sẽ phải đối mặt với vấn đề vừa phải bảo đảm chất lượng NCKH, vừa phải lo “cơm áo gạo tiền”. GS Bùi Chí Bửu, Viện Lúa đồng bằng sông Cửu Long cho biết, nếu chỉ NCKH thì Viện của ông đã đạt yêu cầu. Sản phẩm nghiên cứu đều có khả năng thương mại hóa. Nhưng nếu đưa kết quả đó ra triển khai vào thực tiễn sản xuất thì sẽ mất bản quyền. Viện sẽ chuyển sang hình thức tổ chức KHCN tự trang trải kinh phí nhưng cũng lo là các nhà KH sẽ “làm kinh doanh” mà đánh mất chất lượng nghiên cứu, thậm chí bỏ luôn nghiên cứu. Đây cũng là thực tế rõ nét ở các tổ chức KHCN, nhất là khi tình trạng chảy máu chất xám, hoặc “chân ngoài dài hơn chân trong” đang khá phổ biến hiện nay. Đây là một trong những lý do chính để khá nhiều đơn vị “chần chừ” khi thực hiện chuyển đổi hoạt động theo mô hình mới.

Nan giải hơn là vấn đề chuyển đổi của các tổ chức KHCN địa phương, mà hầu hết đều thuộc các Trung tâm ứng dụng tiến bộ KHCN, Trung tâm khuyến nông, khuyến lâm, có quy mô nhỏ, cơ sở vật chất nghèo nàn, thiếu máy móc. Trong khi đó, nhu cầu ứng dụng tiến bộ KHCN của địa phương khá thấp, thị trường KHCN manh mún, thị trường dịch vụ công nghệ chưa định hình rõ nét. Những khó khăn đó đang là một thách thức rất lớn với các nhà quản lý trong việc chuyển đổi mô hình.

Ông Trần Phú Cường, Giám đốc Sở KHCN Cà Mau cho rằng, xuất phát từ trình độ, khả năng và sự không đồng đều về tiềm lực KHCN ở mỗi địa phương nên khi thực hiện Nghị định 115 không nên “cào bằng” như hiện nay mà nên phân chia thành hai cấp độ. Đó là các cơ quan NCKH cấp Trung ương, bộ, ngành, thành phố lớn sẽ chuyển đổi trước, sau đó là các trung tâm ứng dụng tiến bộ KHCN của các tỉnh vùng sâu, vùng xa. Trong thời gian quá độ, cơ chế hoạt động của các trung tâm đó vẫn như một đơn vị dịch vụ công ích...

Được biết, 20 bộ, ngành, địa phương đã kiến nghị cho phép kéo dài thời gian phê duyệt đề án chuyển đổi và Bộ KHCN dự kiến sẽ trình Chính phủ gia hạn công việc này đến hết năm 2011. Từ nay đến đấy, là hàng trăm tỉ đồng ngân sách sẽ tiếp tục rót về các cơ quan chưa thực hiện chuyển đổi mà không biết năng lực khoa học của họ sau 2 năm có tiến bộ gì đáng kể.

ĐAN NHIỄM

VietBao.vn
contentlength: 6828
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Video nổi bật

Đàm Vĩnh Hưng khẳng định: Cả showbiz hợp lại cũng không ngăn cản được Sơn Tùng M-TP!
00:00 / --:--

VẤN ĐỀ CHíNH TRị NÓNG NHẤT

Dai hoi Dang XII

Đại hội Đảng XII

Đại hội lần thứ XII là sự kiện trọng đại của Việt Nam được dư luận thế giới hết sức quan tâm