"Tự đặt mình ở vị trí người bị oan sai thì..."

07:04 09/01/2005
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Thẩm phán Nguyễn Xuân Phát, phó chánh tòa phúc thẩm TAND tối cao tại TP.HCM:

Tu dat minh o vi tri nguoi bi oan sai thi
Thẩm phán Nguyễn Xuân Phát
TTCN - Chúng tôi đã mang một số hồ sơ khiếu nại đòi bồi thường oan sai đến trao đổi với thẩm phán Nguyễn Xuân Phát. Ông Phát cũng là người đầu tiên thay mặt TAND tối cao tổ chức buổi xin lỗi công khai một công dân đã bị tòa kết án oan.

* Thái độ của bản thân ông và TAND tối cao như thế nào trong việc xin lỗi và bồi thường cho người bị kết án oan sai?

- Là những người thực hiện pháp luật, chúng tôi ý thức rất rõ tâm trạng của người dân khi phải ra tòa, phải chịu hình phạt của pháp luật mà họ lại bị oan. Phải mất bao nhiêu mồ hôi nước mắt mới chứng minh được nỗi oan ấy, những tổn thất làm sao bù đắp được. Việc xin lỗi công khai là một hình thức bồi thường danh dự, khoản tiền bồi thường theo mức lương tối thiểu chỉ có thể an ủi phần nào.

TAND tối cao đã thương lượng bồi thường và xin lỗi hai vụ án oan do lỗi của mình. Khi đứng ra đọc lời xin lỗi, bản thân tôi thấy rất buồn, rất đau khổ và chỉ mong rằng không bao giờ phải làm việc đó lại lần nữa. Chúng tôi tự dặn mình phải cẩn trọng hơn nữa trong quá trình nghiên cứu, xét xử để hạn chế oan sai.

* Ông có biết về tình trạng các vụ khiếu kiện, kêu oan đã được xác minh là oan sai nay lại tiếp tục kéo dài ở tòa án vì không thỏa thuận được mức bồi thường? Việc nguyên đơn đứng ra khởi kiện tòa án cấp trên tại một tòa cấp dưới có phải là một bất lợi cho họ?

- Trong hai vụ giải quyết oan sai của TAND tối cao cũng có một khoản bồi thường nhỏ chưa thống nhất được và phía nguyên đơn đã khởi kiện chúng tôi tại TAND thị xã Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang. Trong ngành luật, mọi người đều bình đẳng như nhau, và khi có giấy triệu tập thì chúng tôi cũng sẽ cử đại diện đến dự tòa như một đương sự bình thường, có trách nhiệm đưa ra các căn cứ để chứng minh quan điểm của mình.

Quan điểm cá nhân tôi cho rằng không ai muốn phải ra tòa cả, cả người dân ra tòa đòi bồi thường oan sai lẫn cán bộ tòa tối cao phải đi hầu tòa huyện, tỉnh. Việc xin lỗi, bồi thường phải thực hiện theo đúng những qui định trong thông tư hướng dẫn thực hiện nghị quyết 388 của liên ngành (Bộ Tư pháp - Bộ Công an - Bộ Tài Chính - Viện Kiểm sát tối cao - Tòa án tối cao). Nhưng trong thương lượng, các cơ quan không nên quá cứng nhắc, nên để người dân ít bị thiệt thì tốt hơn. Mình là người làm sai và họ đã phải gánh chịu oan ức mà.

Tu dat minh o vi tri nguoi bi oan sai thi
Ông Bùi Văn Mãnh và đại diện TAND tỉnh Tiền Giang trong phiên tòa đòi bồi thường ở TAND Gò Công Tây
* Nhưng thực tế thì việc minh oan đã khó, việc thương lượng bồi thường cũng không dễ. Việc chậm trễ giải quyết, cảnh “cò kè bớt một thêm hai” dễ làm người ta nản lòng và mất lòng tin vào thiện ý sửa sai của các cơ quan thừa hành pháp luật...

- Lỗi của mình, nhận sớm chừng nào tốt chừng ấy. Chậm trễ trong giải quyết, bồi thường, xin lỗi các hồ sơ oan sai là hành vi không đúng, chưa nâng cao tinh thần trách nhiệm, chưa thực hiện nghiêm chỉnh nghị quyết 388.

Đó là nói về pháp luật. Về mặt tình cảm thì phải khẳng định rằng để xảy ra tình trạng đó tức là các cán bộ chưa có sự rung cảm trước những đau khổ, mất mát của người dân vì bị oan sai. Cần phải nhận thức rằng những mặc cảm tinh thần trước dư luận xã hội là rất lớn đối với người bị oan, khoản tiền bồi thường thiệt hại tinh thần chỉ là một lời nhận lỗi, an ủi. Khoản tiền bồi thường thu nhập bị mất cũng chỉ là tượng trưng, vì lẽ ra họ đã được tự mình làm ra của cải, vật chất trong thời gian đó, có khi gấp nhiều lần hơn mức mình bồi thường.

Nếu các cán bộ tự đặt mình vào hoàn cảnh của người bị oan thì sẽ cảm nhận được phần nào điều đó, và sẽ không còn cứng nhắc, máy móc trong giải quyết công việc như là cứ đòi hỏi văn bản, giấy tờ... Cơ quan pháp luật làm oan sai, tức là đã làm mất một phần lòng tin của nhân dân vào pháp luật. Việc bồi thường, xin lỗi phải được thực hiện thế nào để khôi phục lòng tin đó.

* Qua những vụ việc mà người dân đã khiếu nại thành công và được minh oan vừa qua, các cơ quan đã rút ra những nguyên nhân nào dẫn đến oan sai?

- Sắp tới chúng tôi sẽ có tổng kết về những nguyên nhân gây oan sai này, hiện tại thì chưa có. Thực hiện nghị quyết 388, trước hết là Nhà nước đứng ra xin lỗi, bồi thường, sau đó trong ngành sẽ có rút kinh nghiệm, xử lý các cá nhân sai phạm. Trong các vụ việc đã chứng minh được oan sai, hầu hết các cán bộ cố ý gây ra oan sai do động cơ cá nhân đều đã bị xử lý hành chính hay hình sự.

* Còn có những trường hợp các cơ quan bị khiếu nại cố ý không trả lời đơn yêu cầu bồi thường của người dân, làm lơ các phiếu chuyển đơn của cơ quan cấp trên?

- Qua phản ánh có nhiều cơ quan chậm xử lý, như thế tất nhiên là không đúng. Quá thời hạn qui định (30 ngày), người bị oan sai có thể khởi kiện, khiếu nại lên cấp trên hoặc gửi hồ sơ trực tiếp cho cơ quan cao nhất là Ủy ban thường vụ Quốc hội. Dư luận báo chí lên tiếng giúp nữa thì tin rằng vụ việc sẽ giải quyết được thôi...

PHẠM VŨ

---------------------------------

Thạc sĩ Trương Văn Vỹ (giảng viên môn tội phạm học, khoa xã hội học Trường ĐH KHXH&NV TP.HCM): Những tin tức về các vụ oan sai trên báo chí nhắc nhở tôi về học thuyết “Gán nhãn” của nhà xã hội học Howard Becker. Những người bị các nhóm xã hội có thẩm quyền gán cho cái nhãn lên hành vi lệch lạc sẽ nhận ra những sai lầm so với những qui tắc, chuẩn mực xã hội. Họ sẽ dựa trên cái nhãn ấy để điều chỉnh, sửa chữa, chuộc lỗi và dần hòa nhập trở lại với cộng đồng để được “tự tháo nhãn”. Nhưng đó là những trường hợp được gán nhãn đúng.

Nếu bị gán nhãn sai, bị vu khống, chụp mũ, bị gạt ra ngoài guồng máy xã hội vì những người có quyền lực làm việc thiếu trách nhiệm, hậu quả sẽ thật khó lường. Những thiệt hại cho bản thân người bị gán nhãn sẽ rất to lớn về cả vật chất lẫn tinh thần và là những thiệt hại không thể bù đắp. Có khi họ sẽ buông thả chính mình để trở thành một người giống như chính “cái nhãn” đã mô tả. Becker đưa ra khái niệm “bóc nhãn, gỡ nhãn”: các cơ quan pháp luật, cơ quan chức năng phải rất dũng cảm để bóc nhãn, trả lại công bằng cho người bị gán nhãn sai. Tuy nhiên, các số liệu điều tra mà Becker đã thực hiện đều cho thấy quá trình tiến hành việc gỡ nhãn này rất khó khăn, công phu và mang đến hiệu quả rất thấp. Dù vậy, “bóc nhãn” đã dán sai vẫn là việc nhất định phải làm.

Luật sư Trần Công Ly Tao: Con người ai cũng cần được cộng đồng tôn trọng nhân phẩm, danh dự. Một người bị coi là tội phạm, những tác động tích cực hoặc tiêu cực sẽ đeo đuổi anh ta suốt đời.

Người có bản lĩnh, giàu nghị lực sẽ quyết tâm xua đuổi hình ảnh đen tối mà anh ta bị gán cho. Anh ta sẽ hướng thiện, làm việc tốt, chứng minh cho cộng đồng thấy sự cần thiết phải công nhận anh ta là một công dân tốt.

Dư luận xã hội cần phải bao dung để những người lầm lỗi có cơ hội hướng thiện. Những trường hợp bị oan sai lại càng phải kịp thời giải oan, sớm khôi phục nhân phẩm, danh dự cho người bị oan. Bị oan, tức là họ đã mất một phần cuộc đời, có khi là cả cuộc đời.

Xác định thiệt hại và mức bồi thường thiệt hại:

* Thiệt hại do tổn thất về tinh thần: Một ngày bị tạm giữ, tạm giam, người bị oan được bồi thường số tiền bằng ba ngày lương tính theo mức tối thiểu. Một ngày tại ngoại chờ minh oan, được bồi thường bằng một ngày lương tính theo mức tối thiểu.
Trường hợp người bị oan chết do các hoạt động tố tụng gây ra, được lĩnh khoản tiền bằng 360 tháng lương tính theo mức tối thiểu.

* Thiệt hại về vật chất: người bị oan được bồi thường các khoản thiệt hại như sau:

- Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, chăm sóc, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, giảm sút của người bị oan. Chi phí hợp lý cho việc mai táng người bị oan chết.

- Chi phí hợp lý cho người chăm sóc người bị oan trong thời gian điều trị.

- Thu nhập ổn định thực tế của người bị oan trong thời gian bị tạm giữ, tạm giam, chấp hành hình phạt tù.

- Thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị oan trong thời gian điều trị.

- Chi phí cấp dưỡng cho những người mà người bị oan đang thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng, nếu trong thời gian bị tạm giữ, tạm giam, chấp hành hình phạt tù, người bị oan chết hay mất khả năng lao động.

- Chi phí hợp lý cho người thường xuyên chăm sóc người bị oan đã mất khả năng lao động. Bồi thường tài sản bị thiệt hại trong thời gian bị thu giữ, tạm giữ, kê biên, tịch thu.

(Nghị quyết 388/NQ-UBTVQH11 ngày 17-3-2003 của Ủy ban thường vụ Quốc hội về việc “Bồi thường thiệt hại cho người bị oan do người có thẩm quyền trong hoạt động tố tụng gây ra”)

Việt Báo
contentlength: 13645
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

TIN An Ninh - Pháp Luật NỔI BẬT

Cô dâu bị bạn thân trộm hơn 1 cây vàng của hồi môn trong lễ cưới

Một vụ trộm cắp tài sản (1,1 cây vàng) ngay sau đám cưới kết thúc vừa xảy ra tại xã Đồng Văn, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc đã được lực lượng Công an tỉnh Vĩnh Phúc điều tra làm rõ. Điều không ai ngờ tới, thủ phạm lại chính là bạn thân của cô dâu.

VẤN ĐỀ AN NINH - PHáP LUậT NÓNG NHẤT

Vu tham phan giang vien bi to bat coc tre em

Vụ thẩm phán, giảng viên bị tố "bắt cóc trẻ em"

Ông Nam nói chỉ tính thuê 1 phòng ở căn nhà để tá túc, chứ không biết gì về tranh chấp của những người liên quan căn nhà.

Bac si bi to ga tinh hanh hung thuc tap sinh

Bác sĩ bị tố gạ tình, hành hung thực tập sinh

Anh Phúc cho biết, sau khi chị Th. đưa thuốc lên tầng 2 thì bác sĩ P. ra mở cửa và chốt trong lại, có ý định sàm sỡ, hãm hại.

Nam thanh nien sat hai 2 nu sinh roi tu tu

Nam thanh niên sát hại 2 nữ sinh rồi tự tử

Trước khi gây ra vụ trọng án kinh hoàng khiến 2 nữ sinh viên tử vong, Giàng A Dông - nghi can của vụ án đã gọi điện, nhắn tin mạt..