Nghị định hướng dẫn Luật đầu tư: Lùi chứ chưa tiến

14:07 29/07/2006
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

Nghi dinh huong dan Luat dau tu Lui chu chua tien
Trao giấy phép đầu tư cho Tập đoàn Intel

Dự thảo hướng dẫn Luật đầu tư do Bộ Kế hoạch - đầu tư (KHĐT) chủ trì soạn thảo đã ""vẽ"" thêm những thủ tục phiền hà, phức tạp, không thực tế đến mức vô lý đang gây phản ứng gay gắt từ phía các nhà đầu tư.

Tại sao lại như vậy? TS Cuối Tuần tiếp tục trao đổi với bà Phạm Chi Lan, thành viên Ban nghiên cứu của Thủ tướng, xung quanh vấn đề này.

Không ban hành hướng dẫn tạm thời Luật đầu tư

Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng vừa yêu cầu các bộ, ngành liên quan không ban hành qui định tạm thời hướng dẫn thi hành Luật đầu tư, đồng thời yêu cầu Bộ KHĐT khẩn trương trình Chính phủ dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành Luật đầu tư trong tháng 8-2006.

Trong thời gian chờ đợi, những trường hợp vướng mắc, Bộ KHĐT có trách nhiệm báo cáo Thủ tướng xem xét và quyết định.

(Trước đó, Thủ tướng đã có công văn ủy quyền cho Bộ trưởng Bộ KHĐT ban hành văn bản tạm thời qui định cụ thể và hướng dẫn thi hành Luật đầu tư trước ngày 21-7-2006)

+ Nhiều người nói Luật đầu tư là một bước lùi, nay dự thảo nghị định hướng dẫn luật lại thêm một bước lùi nữa, bà nghĩ sao?

- Đến bản dự thảo thứ 16, các doanh nghiệp, nhà đầu tư, kể cả các hiệp hội doanh nghiệp cũng như nhiều chuyên gia nghiên cứu về lập pháp và kinh doanh đều thấy còn có nhiều bất ổn. Cũng có những bất ổn gây ra ngay từ chính Luật đầu tư. Bản thân luật khi được thông qua (ngày 29-11-2005) cũng có những điều các doanh nghiệp, nhà đầu tư chưa được hài lòng nhưng phải chấp nhận vì đấy là quyết định của Quốc hội.

+ Xin bà cho biết doanh nghiệp không hài lòng về những điểm nào của luật?

- Trước đây theo Luật khuyến khích đầu tư trong nước thì các doanh nghiệp trong nước đầu tư chỉ phải xin phép hoặc làm việc với cơ quan nhà nước ở những lĩnh vực có điều kiện. Bây giờ theo qui định của Luật đầu tư, người ta phải đăng ký khi có dự án 15 tỉ đồng đến dưới 300 tỉ đồng. Trên 300 tỉ đồng phải qua một qui trình thẩm định. Qui trình thẩm định này tạo nên rủi ro lớn cho doanh nghiệp.

Đối với đầu tư nước ngoài, luật đồng ý cho họ khi cấp phép đầu tư ban đầu đồng thời cũng là giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh luôn.

Nhưng với doanh nghiệp VN vẫn là hai qui trình khác nhau, đăng ký kinh doanh trước, sau đó mới đưa dự án đầu tư ra để đăng ký hoặc thẩm định. Rủi ro nằm ở chỗ nếu như thẩm định, cơ quan nhà nước không chấp thuận cho đầu tư thì sao? Lúc bấy giờ doanh nghiệp lập ra để làm gì? Người ta rất dễ qui kết anh lập doanh nghiệp ""ma"" để mua bán hóa đơn, gian lận thuế... Đấy thật sự là tốn kém, lãng phí (cũng như là nỗi oan) không cần thiết cho doanh nghiệp.

+ Còn những bất ổn trong dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành Luật đầu tư?

- Theo qui định của luật, đối với doanh nghiệp trong nước, dự án 15-300 tỉ đồng phải đăng ký để lấy giấy chứng nhận đầu tư. Rất nhiều người nghĩ đăng ký đơn giản nhưng đưa vào nghị định lại thành một qui trình với nhiều nội dung phức tạp. Khi xem dự thảo mẫu biểu thì các nhà đầu tư trong nước rất lo lắng vì có tới 99 khoản phải khai vào tờ đăng ký đầu tư. Trong đó đòi hỏi nhiều thông tin mà nhà đầu tư ban đầu chưa thể có được ngay. Ví dụ kế hoạch nhập khẩu, dự kiến nhập khẩu cái gì, số lượng bao nhiêu trong thời kỳ tương đối dài; hoặc sản phẩm của mình sẽ bán ra ở những thị trường nào...

+ Việc bắt nhà đầu tư phải khai quá nhiều thứ như vậy sẽ dẫn đến hậu quả như thế nào, thưa bà?

- Một là nếu doanh nghiệp phải đáp ứng hết, điền cho đủ 99 mục thì có những thông tin thực tế chưa có trong đầu nhà đầu tư nhưng phải nghĩ đại ra. Hậu quả có thể đăng ký đó sau này trở thành dối trá vì thực tế thay đổi. Ví dụ, nhà đầu tư định làm ba sản phẩm nhưng thực tế thấy làm sáu sản phẩm hay hơn.

Ban đầu định bán cho ba thị trường xung quanh nhưng rồi thấy ba thị trường này khó, phải bán thêm ở thị trường khác. Hoặc nhà đầu tư định nhập khẩu một số sản phẩm nhưng trên thực tế nguyên liệu cung cấp trong nước không đáp ứng được, họ phải nhập khẩu thêm thì sao? Ngược lại, doanh nghiệp trong nước đã cung cấp được nguyên liệu này, họ không cần nhập khẩu nữa. Vô hình trung những chi tiết đó đăng ký không đúng, bản thân doanh nghiệp trở thành vi phạm pháp luật.

Thứ hai, về phía Nhà nước, nếu chấp nhận những nội dung đăng ký đó là cơ sở của doanh nghiệp thì Nhà nước nhận được những thông tin sai. Dùng thông tin sai thì dẫn đến những cái sai tiếp. Nhà nước có thể nhìn nhận sai về đầu tư và thấy con số đầu tư bị thổi phồng lên. Lĩnh vực xuất khẩu, nhập khẩu cũng thổi phồng lên một thực tế chưa có. Như vậy, tất cả những thông tin đó chẳng để làm gì hết!

+ Khi phải nghĩ đại ra thông tin để khai nhưng đến khi thực tế thay đổi đi, theo luật, doanh nghiệp sẽ phải đăng ký lại?

- Đúng vậy! Doanh nghiệp phải mất công làm lại tất cả đăng ký trình cơ quan nhà nước. Các cơ quan nhà nước mất công xem xét, rà soát lại, so sánh với đăng ký ban đầu, chứng nhận đăng ký mới. Như vậy đòi hỏi thêm rất nhiều thủ tục. Tôi nghĩ trước hết về mặt thủ tục làm nặng nề thêm cho cả doanh nghiệp lẫn cơ quan nhà nước.

Mỗi khi thay đổi, việc đăng ký quá nhiều chi tiết sẽ tạo thành gánh nặng rất lớn cho các cơ quan kế hoạch - đầu tư ở địa phương phải thẩm định. Họ sẽ phải tiếp xúc với rất nhiều hồ sơ trong thời gian dài thì thời gian đâu, công sức đâu ngồi đọc, thẩm định hết tất cả các nội dung. Không thể một người xem mà hiểu được cả 99 chi tiết đó vì nó liên quan đến nhiều ngành khác nhau, về đất đai, môi trường, thương mại, thậm chí các chuẩn mực kỹ thuật... Nếu không thẩm định, cứ thế đăng ký thôi lại chỉ là việc làm hình thức, không mang lại hiệu quả.

+ Đối với dự án đầu tư 300 tỉ đồng trở lên phải thẩm tra thì việc hướng dẫn có bất ổn gì không?

- Dự thảo nghị định đưa ra những yêu cầu thẩm tra vừa rất rộng, vừa quá chi tiết, nhiều lĩnh vực đã được luật khác qui định. Ví dụ về đất đai, doanh nghiệp nào có dự án đầu tư cần đất thì nơi đầu tiên phải tiếp cận là cơ quan địa chính. Người ta đã phải trình bày lý do xin từng này mét vuông đất, sử dụng như thế nào thì không cần thiết phải đưa vào nội dung thẩm định của dự án đầu tư nữa.

Các doanh nghiệp cũng rất băn khoăn là khi Nhà nước thẩm định, chuẩn mực nào để đồng ý hoặc không đồng ý? Chỉ có những qui định chi tiết bắt doanh nghiệp phải trình cái gì để thẩm định, bao nhiêu ngày thẩm định xong, nhưng không qui định rõ khi cơ quan nhà nước không chấp nhận hoặc buộc phải điều chỉnh dự án mà nhà đầu tư không đồng ý thì khiếu nại ở đâu, qui trình khiếu nại thế nào?

Tôi nghĩ có lẽ phải thay đổi cách tiếp cận. Nghị định hướng dẫn không chỉ hướng dẫn doanh nghiệp mà phải hướng dẫn chính cơ quan nhà nước để làm tốt nhiệm vụ của mình. Bằng cách đưa ra những chuẩn rõ ràng về công việc và đòi hỏi cán bộ làm nghiêm túc. Nếu cán bộ, cơ quan nhà nước làm chưa tốt cũng phải bị xử lý.

+ Trong dự thảo nghị định hướng dẫn Luật đầu tư (dự thảo 16) có qui định nào trái với cam kết WTO?

- Phần phải xem lại nhiều nhất là ưu đãi đầu tư. Nếu như trái với cam kết WTO thì buộc phải bãi bỏ. Ở đây khó nhất là xử lý đối với các nhà đầu tư đã được hưởng ưu đãi từ trước đến nay. Theo giấy phép đầu tư ban đầu, họ còn đang trong thời hạn được hưởng ưu đãi. Bây giờ tham gia WTO, mình buộc phải dừng ưu đãi đó lại thì sẽ phải bàn với họ cách thức xử lý cho thỏa đáng.

Tôi được biết các nhà đầu tư nước ngoài cũng có nhiều ý kiến lắm về dự thảo nghị định này. Bản thân tôi ở đây cũng nhận được một số bản kiến nghị của họ.

+ Họ bức xúc nhất về vấn đề gì, thưa bà?

- Qui trình thủ tục không rõ ràng và những rủi ro có thể xảy ra. Ở đây không chỉ các nhà đầu tư mới mà đối với các nhà đầu tư đang hoạt động ở VN cũng rất băn khoăn. Luật thì không bắt buộc đăng ký lại nhưng rõ ràng họ thấy nếu không đăng ký lại sẽ khó khăn về lâu dài. Hậu quả có những thay đổi họ không được điều chỉnh trong giấy phép đã có. Hoặc là khi họ muốn mở rộng quyền kinh doanh cũng khó khăn.

Như tôi đã nói, nhà đầu tư nước ngoài cũng băn khoăn đối với những ưu đãi đã được hưởng thì Nhà nước xử lý như thế nào. Người ta hoàn toàn hiểu yêu cầu và cam kết WTO của VN phải thực hiện, nhưng xử lý như thế nào để cho họ đỡ thua thiệt.

Chúng ta thiết kế nghị định này được tốt, lắng nghe nhiều ý kiến nhà đầu tư cũng giúp việc xử lý chuyện quyền lợi kia nhẹ bớt đi. Nếu như họ thấy mình thật sự nghiêm túc muốn tạo môi trường tốt hơn cho tương lại hoạt động của họ thì họ có thể chấp nhận bớt đi một số quyền lợi đã cam kết.

+ Được biết, nghị định hướng dẫn Luật đầu tư dự kiến ban hành trong tháng tám tới. Trong khoảng thời gian giao thời (Luật đầu tư có hiệu lực từ 1-7), không có nghị định hướng dẫn thì việc cấp phép đầu tư sẽ như thế nào?

- Hiện nay rõ ràng nó gây lúng túng, trước hết cho các cơ quan nhà nước đang thực hiện việc tiếp nhận và cấp giấy phép đầu tư. Có những dự án đến thời hạn phải trả lời nhà đầu tư mà họ lúng túng, không biết xử lý như thế nào. Có địa phương đã quyết định linh hoạt, cấp theo mẫu giấy cũ, khi nào có mẫu giấy mới thì chuyển sang...

Theo tôi, không nên vì sức ép thời gian mà làm cho nghị định không đảm bảo được chất lượng vì chất lượng quan trọng hơn sức ép về thời gian. Tất nhiên cũng không thể kéo dài mãi về thời gian được. Kéo dài mãi về thời gian, chính chúng ta sẽ vi phạm luật. Luật đầu tư có hiệu lực thi hành từ 1-7, đến giờ chưa có văn bản hướng dẫn. Thứ hai, hậu quả nghiêm trọng hơn rất nhiều là làm cản trở cho các nhà đầu tư, gây thiệt hại cho đất nước. Đáng lẽ thời gian này đã có thêm nhưng dự án đầu tư mới những trên thực tế không có.

+ Từng là người đứng đầu Phòng Thương mại - công nghiệp VN (VCCI), đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp VN, bà mong muốn gì đối với nghị định hướng dẫn này?

- Chúng tôi đang mong chờ ban soạn thảo nghiên cứu một cách kỹ lưỡng, thận trọng tất cả những đóng góp của doanh nghiệp để đưa ra dự thảo cuối cùng tốt nhất. Bởi vì suy cho cùng, người bỏ phiếu quan trọng nhất cho nghị định này là các doanh nghiệp và các nhà đầu tư. Mặc dù Chính phủ, các bộ là người bỏ phiếu thông qua nghị định nhưng cuối cùng người bỏ phiếu thật sự với ý nghĩa là bỏ đồng tiền ra để đầu tư, hưởng ứng nghị định là các doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Đối với Luật đầu tư, tôi đã nói vui là ""nhà đầu tư bỏ phiếu bằng chân"". Lần này không phải họ bỏ phiếu bằng chân mà bỏ phiếu bằng tiền. Nếu họ thấy dự thảo ""ngon lành"" để thực hiện được tốt thì họ sẵn sàng bỏ nhiều vốn đầu tư hơn. Ngược lại, nếu nghị định không được tốt, còn gò bó hoặc không tạo niềm tin, phấn khởi của doanh nghiệp đầu tư thì sẽ bỏ ít vốn. Như vậy điều chúng ta mong muốn chờ đợi ở Luật đầu tư sẽ không đạt được!

Nghị định không nên tạo những "khoảng mù mờ"

""Quan tâm chính của doanh nghiệp về nghị định hướng dẫn Luật đầu tư là làm sao cho qui trình, thủ tục được đơn giản thuận tiện, không ""đẻ"" thêm thủ tục, gây khó cho nhà đầu tư. Quan trọng nhất là không tạo nên những ""khoảng mù mờ"" sau này doanh nghiệp không biết đằng nào mà lần và cơ quan nhà nước cũng không biết đằng nào xử trí. Đó là cái cần phải tránh nhất, nhưng trong dự thảo nghị định vẫn còn những chỗ như vậy”.

TRẦN ĐỨC BÌNH thực hiện

Việt Báo
contentlength: 16970
Chia sẻ
Bấm ngay
Đăng Ký xem video hay mới nhất

TIN An Ninh - Pháp Luật NỔI BẬT

Vụ Nguyễn Khắc Thủy tuổi dâm ô trẻ em: Cần bãi bỏ những tình tiết giảm nhẹ vô lý

Diễn biến mới vụ Nguyễn Khắc Thủy dâm ô trẻ em được hưởng án treo, TAND cấp cao tại TP.HCM đã ký quyết định kháng nghị giám đốc thẩm đối với bản án hình sự phúc thẩm dành cho bị cáo này, đề nghị đình chỉ chủ tọa phiên tòa và yêu cầu các thẩm phán giải trình.

VẤN ĐỀ AN NINH - PHáP LUậT NÓNG NHẤT

Vu be gai 9 tuoi bi xam hai o vuon chuoi

Vụ bé gái 9 tuổi bị xâm hại ở vườn chuối

Theo lãnh đạo Công an huyện Chương Mỹ (Hà Nội), bé gái 9 tuổi bị người đàn ông lạ mặt xâm hại tại khu vực vườn chuối không có dấu..

Vu co gai bi yeu rau xanh cuong hon trong thang may

Vụ cô gái bị "yêu râu xanh" cưỡng hôn trong thang máy

Sự việc xảy ra vào khoảng 22h ngày 4/3, chị cùng một người bạn vào thang máy lên căn hộ trên tầng 21 tòa chung cư Golden Palm.

Vu trom dam chet chong vo dam chet trom tai Long An

Vụ trộm đâm chết chồng, vợ đâm chết trộm tại Long An

Tối 11/3, Công an huyện Cần Giuộc và các đơn vị nghiệp vụ Công an tỉnh Long An đã hoàn tất khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử..

Nghich tu ngao da mang dao chem ca nha thuong vong

Nghịch tử ngáo đá mang dao chém cả nhà thương vong

23h, Công an TP.HCM cho biết nghi phạm sát hại 3 người ở Hóc Môn còn bị tình nghi liên quan đến cái chết của một phụ nữ 58 tuổi tại..

Nghi bi bo bua thay boi truy sat ca nha thay cung

Nghi bị bỏ bùa, thầy bói truy sát cả nhà thầy cúng

Liên quan đến vụ thầy cúng dùng dao truy sát cả nhà hàng xóm, ngày 4/3, trao đổi với PV, đại diện phòng Cảnh sát hình sự, Công an..